คุณพ่อคุณแม่ควรรู้: การแปลผลการตรวจระดับ IgE รวมในเลือดทารก อ่านค่าอย่างไรให้ไม่งง

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนพาเจ้าตัวเล็กไปเจาะเลือดตรวจภูมิแพ้ แล้วพอกลับมาเปิดใบนัดเจอผลตรวจเลือดที่มีตัวย่อแปลกๆ ว่า IgE พร้อมกับตัวเลขที่สูงหรือต่ำจนชวนใจหาย กลับมานั่งกังวลกันใหญ่ว่าลูกจะเป็นโรคภูมิแพ้รุนแรงไหม วันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ถึงเรื่องการแปลผลการตรวจระดับ IgE รวมในเลือดทารก ว่าจริงๆ แล้วตัวเลขเหล่านี้กำลังบอกอะไรเราอยู่ และเราควรรับมืออย่างไรดีครับ

เจ้าตัว IgE คืออะไร และทำไมถึงต้องเจาะเลือดลูกน้อย?

ก่อนอื่นเราต้องทำความรู้จักกับเจ้าสารตัวนี้ก่อนครับ IgE หรือ Immunoglobulin E มันคือโปรตีนภูมิคุ้มกันชนิดหนึ่งในร่างกาย ปกติแล้วหน้าที่หลักของมันคือการช่วยต่อSู้กับพยาธิและสิ่งแปลกปลอม แต่ในเด็กที่เป็นโรคภูมิแพ้ ร่างกายจะสร้างเจ้าสารตัวนี้ขึ้นมามากกว่าปกติเมื่อไปเจอกับสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือนมวัว

การเจาะเลือดตรวจ การแปลผลการตรวจระดับ IgE รวมในเลือด จึงเป็นการวัดปริมาณภูมิคุ้มกันตัวนี้ทั้งหมดที่มีอยู่ในกระแสเลือด เพื่อดูว่าแนวโน้มภูมิแพ้ของเด็กคนนี้สูงแค่ไหน แต่หมอต้องย้ำตรงนี้ก่อนเลยว่า การที่ค่านี้สูงไม่ได้แปลว่าลูกแพ้อะไรสักอย่างในทันทีนะครับ มันเป็นเพียงแค่ภาพกว้างๆ เท่านั้น

เกณฑ์ตัวเลขบอกอะไร: ทำไมค่าปกติของเด็กถึงไม่เท่ากับผู้ใหญ่?

เวลาคุณพ่อคุณแม่เห็นใบรายงานผลตรวจ มักจะตกใจกับช่องค่าอ้างอิง เพราะในเด็กทารกและเด็กเล็ก ระบบภูมิคุ้มกันยังโตไม่เต็มที่ ค่าปกติจึงแตกต่างจากผู้ใหญ่อย่างสิ้นเชิง

• ช่วงแรกเกิด: ปริมาณ IgE รวมในเลือดจะน้อยมากๆ แทบจะวัดไม่ค่อยได้ เพราะยังไม่ค่อยได้สัมผัสสิ่งกระตุ้นภายนอก
• ช่วงขวบปีแรก: ค่านี้จะค่อยๆ ขยับสูงขึ้นเรื่อยๆ ตามอายุและการสัมผัสสิ่งแวดล้อมรอบตัว
• เด็กโต: เพิ่งจะมีเกณฑ์เข้าใกล้เคียงกับผู้ใหญ่มากขึ้น

ดังนั้น เวลาหมอดูลักษณะผลตรวจของทารก เราจะไม่ใช้เกณฑ์มาตรฐานเดียวกับผู้ใหญ่มาตัดินเด็ดขาด เพราะเด็กแต่ละช่วงวัยมีมาตรฐานของตัวเองครับ

ผลตรวจสูงปรี๊ด หมายความว่าลูกเป็นภูมิแพ้ชัวร์แล้วใช่ไหม?

นี่คือคำถามยอดฮิตที่หมอโดนถามบ่อยมาก คำตอบคือ ไม่เสมอไปครับ! การที่ค่า IgE รวมสูง อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุมากๆ ไม่ว่าจะเป็น

• เด็กอาจจะกำลังเป็นโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังอยู่
• เด็กบางคนอาจจะมีภาวะติดเชื้อบางอย่างในร่างกายช่วงนั้น
• หรือต่อให้ค่าสูง แต่เด็กไม่เคยมีอาการแพ้อะไรเลย กินได้นอนหลับดี ก็ยังไม่ต้องรักษาอะไรเป็นพิเศษ

ในทางกลับกัน เด็กบางคนที่มีอาการแพ้นมวัวอย่างรุนแรง แต่พอเจาะเลือดตรวจค่านี้กลับออกมาอยู่ในเกณฑ์ปกติก็มีครับ ดังนั้น หมอจึงมักจะบอกคนไข้เสมอว่า เราต้องดูอาการจริงร่วมกับผลเลือดเสมอ ไม่รักษาตัวเลขบนกระดาษ

ถ้าเจอผลตรวจผิดปกติ หมอแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ทำอย่างไรต่อ?

เมื่อได้ผลตรวจมาแล้ว สิ่งที่ต้องทำคือตั้งสติแล้วปรึกษากุมารแพทย์ด้านภูมิแพ้โดยตรงครับ แพทย์จะนำผลตรวจเลือดนี้ไปประเมินร่วมกับประวัติการแพ้ในครอบครัว อาหารที่ลูกกิน หรืออาการทางผิวหนังและทางเดินหายใจที่เกิดขึ้นจริง

บางครั้งถ้าสงสัยสารก่อภูมิแพ้ตัวไหนเป็นพิเศษ แพทย์อาจพิจารณาตรวจแบบเจาะจงรายตัวเพิ่ม หรือแนะนำวิธีหลีกเลี่ยงสิ่งที่คาดว่าจะเป็นต้นเหตุ พร้อมทั้งสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด แทนการตื่นตระหนกและงดอาหารทุกอย่างไปเอง ซึ่งอาจทำให้เด็กขาดสารอาหารได้ครับ