ร่างกายส่งสัญญาณเตือนอะไรบ้าง เมื่อเรากำลังเผชิญกับภาวะขาดน้ำรุนแรง

ช่วงนี้อากาศบ้านเราค่อนข้างร้อนอบอ้าว หลายคนออกไปทำกิจกรรมข้างนอกเสียเหงื่อเยอะ หรือบางคนกำลังป่วยท้องเสีย อาเจียน แล้วเผลอดื่มน้ำน้อยเกินไป หมอมักจะเจอคนไข้เดินเข้ามาที่คลินิกด้วยอาการอ่อนเพลีย วิงเวียนศีรษะ ซึ่งบางครั้งอาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าธรรมดา แต่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของภาวะขาดน้ำที่อันตรายกว่าที่คิด

ร่างกายขาดน้ำ เกิดขึ้นได้อย่างไรและทำไมถึงอันตราย

เวลาที่เราสูญเสียน้ำออกจากร่างกายมากกว่าที่รับเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นทางเหงื่อ ปัสสาวะ หรือการอาเจียน ปริมาณเลือดในร่างกายก็จะลดลงตามไปด้วย ทำให้ความดันโลหิตตกลง หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญ โดยเฉพาะสมองและไต ซึ่งถ้าปล่อยไว้นานจนเกิดการสำรวจสัญญาณเตือนภาวะขาดน้ำรุนแรงไม่ทัน อวัยวะเหล่านี้อาจเริ่มทำงานล้มเหลวได้

เช็กลิสต์อาการเตือน เมื่อร่างกายเริ่มส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ

อาการขาดน้ำไม่ได้เกิดขึ้นปุบปับแล้วหมดสติทันที แต่มักจะมีลำดับขั้นตอนการเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา ลองสังเกตตัวเองและคนรอบข้างจากอาการเหล่านี้

ปากแห้ง คอแห้ง และความรู้สึกหิวน้ำกระหายน้ำตลอดเวลา

นี่คือสัญญาณด่านแรกที่เบสิกที่สุด แต่หลายคนมักมองข้าม เมื่อน้ำในร่างกายน้อยลง ต่อมน้ำลายจะผลิตน้ำลายได้ลดลง ทำให้เรารู้สึกเหนียวคอและริมฝีปากแห้งแตก

ปัสสาวะน้อยลง สีเข้มจัดจนน่าตกใจ

ปกติแล้วคนเราควรเข้าห้องน้ำระหว่างวันอย่างสม่ำเสมอ และปัสสาวะควรมีสีเหลืองอ่อนใส แต่ถ้าวันไหนสังเกตว่าไม่ได้เข้าห้องน้ำเลยหลายชั่วโมง หรือปัสสาวะออกมาน้อยมากๆแถมมีสีเหลืองเข้มจัดหรือสีชาแก่ นั่นแปลว่าไตกำลังพยายามกักเก็บน้ำเอาไว้ในร่างกายให้มากที่สุดแล้ว

อาการซึม มึนงง และอ่อนเพลียแบบไม่มีแรง

เมื่อสมองได้รับน้ำและเลือดไปหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ เราจะเริ่มรู้สึกสมองตื้อ คิดอะไรไม่ออก อ่อนเพลียจนไม่อยากลุกไปไหน ในผู้สูงอายุอาการนี้อาจแสดงออกมาชัดเจนมาก เช่น ซึมลง พูดจาตอบสนองช้าลง หรือสับสนจำเวลาไม่ได้ ซึ่งเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

วิธีรับมือเบื้องต้นและการป้องกันไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ

ถ้าเริ่มมีอาการเตือนเบื้องต้น เช่น ปากแห้ง ปัสสาวะเริ่มน้อย วิธีแก้ที่ตรงจุดที่สุดคือการจิบน้ำเปล่าทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมกลับเข้าไปทดแทนส่วนที่สูญเสียไป

• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ เพราะจะยิ่งขับน้ำออกจากร่างกายมากขึ้น
• หากมีอาการท้องเสียร่วมด้วย ควรจิบเกลือแร่ (ORS) เพื่อทดแทนเกลือแร่ที่สูญเสียไปพร้อมกับน้ำ
• พกขวดน้ำติดตัวไว้จิบระหว่างวัน อย่ารอให้รู้สึกคอแห้งกระหายน้ำแล้วค่อยดื่ม

เมื่อไหร่ถึงควรพาไปพบแพทย์ทันที

หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือพบว่ามีอาการรุนแรง เช่น ซึมมากจนปลุกไม่ค่อยตื่น หายใจหอบเร็ว ชีพจรเต้นเร็วและเบา ไม่มีปัสสาวะเลยติดต่อกันหลายชั่วโมง หรือมีอาการอาเจียนจนไม่สามารถดื่มน้ำอะไรได้เลย แบบนี้ปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลเพื่อรับน้ำเกลือทางหลอดเลือดดำอย่างเร่งด่วนก่อนที่จะเกิดภาวะช็อกตามมา