วิธีฝึกเด็กให้ใจสู้และลุกขึ้นใหม่ได้เร็ว เมื่อเจอเรื่องแย่ๆ ในชีวิต

ลูกล้มแล้วลุกช้า เป็นเพราะอะไร ทำไมเด็กบางคนถึงเปราะบางเหลือเกิน

เวลาเดินตรวจที่คลินิก ผมมักจะได้ยินคุณพ่อคุณแม่มาปรึกษาด้วยความกังวลว่า ลูกทำไมถึงดูเปราะบางเหลือเกิน แค่โดนเพื่อนล้อที่โรงเรียน หรือทำการบ้านไม่ได้ดังใจ ก็ร้องไห้ฟูมฟายจนไม่อยากไปโรงเรียน ในมุมมองของกุมารแพทย์และนักจิตวิทยา ความสามารถในการรับมือกับความผิดหวังและลุกขึ้นมาสู้ต่อ หรือที่เรียกกันว่าความยืดหยุ่นทางอารมณ์ ไม่ใช่สิ่งที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่เป็นทักษะที่สมองและจิตใจต้องค่อยๆ เรียนรู้ผ่านประสบการณ์รอบตัว

การสร้างความยืดหยุ่นทางอารมณ์แ เริ่มต้นที่บ้านได้อย่างไร

การปูพื้นฐานจิตใจให้ลูกพร้อมเผชิญโลกกว้าง ไม่ได้หมายความว่าเราต้องสร้างเกราะป้องกันไม่ให้เขาพบเจอกับความเสียใจ แต่หมายถึงการสอนให้เขารู้จักวิธีจัดการกับความรู้สึกแย่ๆ เมื่อมันเกิดขึ้นจริง การสร้างความยืดหยุ่นทางอารมณ์แ ให้อยู่ในวิถีชีวิตประจำวัน เริ่มต้นง่ายๆ จากการที่ผู้ใหญ่ยอมรับว่าความผิดพลาดเป็นเรื่องธรรมดา และเปิดโอกาสให้เด็กได้ลองแก้ปัญหาด้วยตัวเองบ้างในระดับที่เหมาะสมกับวัย

เมื่อลูกเจอเรื่องเครียด สมองและจิตใจของเด็กทำงานอย่างไร

เวลาที่เด็กเจอสถานการณ์ที่ทำให้เสียใจหรือโกรธ สมองส่วนอารมณ์หรืออะมิกดาล่าจะทำงานทันที ทำให้เกิดอาการร้องไห้ โวยวาย หรือเงียบขรึม ในช่วงเวลานี้ ต่อให้เราพยายามอธิบายด้วยเหตุผลมากแค่ไหน เด็กก็จะไม่รับฟัง หน้าที่ของเราคือการช่วยให้เขาสงบลงก่อน เมื่ออารมณ์เริ่มเย็นลง สมองส่วนหน้าซึ่งทำหน้าที่คิดวิเคราะห์ถึงจะกลับมาทำงาน ทำให้เขาเริ่มเข้าใจวิธีแก้ไขปัญหาและเรียนรู้จากความผิดพลาดนั้นได้

วิธีพูดคุยและรับฟัง เพื่อดึงพลังใจของลูกกลับคืนมา

บ่อยครั้งที่เราเผลอพูดตัดพ้อด้วยความหวังดี เช่น แค่นี้เอง ไม่เห็นมีอะไรต้องร้องไห้เลย คำพูดเหล่านี้กลับทำให้เด็กปิดกั้นตัวเองและรู้สึกว่าความรู้สึกของเขาไม่มีค่า การสะท้อนอารมณ์กลับไปให้ลูกฟัง เช่น พ่อรู้ว่าหนูเสียใจมากที่สอบตกวิชานี้ เป็นการยืนยันว่าความรู้สึกของเขานั้นถูกต้อง และช่วยให้เด็กกล้าที่จะเปิดใจคุยกับเรามากขึ้นในการหาทางออกร่วมกัน

ปล่อยให้ลูกล้มเหลวบ้าง คือของขวัญที่ดีที่สุดจากพ่อแม่

ความอยากปกป้องลูกไม่ให้เจ็บปวดเป็นสัญชาตญาณของคนเป็นพ่อแม่ แต่การเข้าไปจัดการทุกอย่างให้ (หรือที่เรียกว่าการเป็นพ่อแม่แบบเฮลิคอปเตอร์) กลับขัดขวางการเติบโตทางจิตใจของเด็ก การปล่อยให้เขาลืมเอาการบ้านไปส่งแล้วต้องโดนคุณครูตำหนิ หรือปล่อยให้เขาต่อเลโก้แล้วพังลงมาโดยที่เราไม่เข้าไปช่วยทำแทนทันที จะช่วยให้เด็กเรียนรู้ความรับผิดชอบ และรู้ว่าโลกนี้ไม่ได้หมุนรอบตัวเขา ความเจ็บปวดเล็กๆ น้อยๆ ในวัยเด็กนี่แหละ คือวัคซีนชั้นดีที่สร้างภูมิคุ้มกันทางใจให้เขาเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่เข้มแข็ง