โรคต้อหินชนิดเรื้อรัง ภัยเงียบที่ขโมยสายตาไปทีละน้อยโดยไม่มีสัญญาณเตือน

ช่วงตรวจสุขภาพประจำปี คนไข้หลายคนมักจะตกใจเมื่อหมอบอกว่าความดันลูกตาเริ่มสูง และมีแนวโน้มของโรคต้อหินชนิดเรื้อรังซ่อนอยู่ หลายคนสงสัยว่ามองเห็นชัดเจนดี ทำไมถึงเป็นโรคนี้ได้ ความจริงคือโรคนี้มักไม่แสดงอาการเจ็บปวดในระยะแรก และค่อยๆ ทำลายการมองเห็นจากด้านข้างเข้าสู่ตรงกลาง กว่าจะรู้ตัวอีกที ลานสายตาก็แคบลงมากแล้ว

โรคต้อหินชนิดเรื้อรังคืออะไร ทำไมถึงเงียบเชียบขนาดนี้?

พูดให้เข้าใจง่ายๆ ลูกตาของเรามีของเหลวไหลเวียนอยู่ข้างในเพื่อให้ดวงตามีรูปทรงปกติและทำงานได้ดี ในภาวะปกติของเหลวนี้จะระบายออกไปได้ทัน แต่สำหรับคนที่เริ่มมีโรคต้อหินชนิดเรื้อรัง ทางระบายน้ำในลูกตาจะเริ่มตีบตันเหมือนท่อน้ำทิ้งที่มีตะกอนสะสม ส่งผลให้ความดันในลูกตาค่อยๆ สูงขึ้นทีละนิด

ความดันที่สูงขึ้นนี้จะไปกดเบียดเส้นประสาทตา ซึ่งทำหน้าที่ส่งภาพจากตาไปยังสมอง เมื่อเส้นประสาทตาถูกทำลายทีละน้อย เซลล์ประสาทจะไม่สามารถฟื้น โรคต้อหินชนิดเรื้อรัง จึงเปรียบเสมือนขโมยเงียบที่ค่อยๆ พรากการมองเห็นไปโดยที่เราไม่ทันตั้งตัว

ใครบ้างที่เข้าข่ายความเสี่ยงต้องระวังเป็นพิเศษ?

จากการตรวจคนไข้ที่คลินิก หมอมักจะพบโรคต้อหินชนิดเรื้อรังบ่อยในกลุ่มคนที่มีลักษณะเหล่านี้ หากมีข้อใดข้อหนึ่งควรตรวจตากับจักษุแพทย์เป็นประจำ:

• อายุเกิน 40 ปีขึ้นไป เสื่อมตามอายุขัย
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นต้อหิน กรรมพันธุ์มีผลค่อนข้างมาก
• สายตาสั้นมากๆ ทำให้โครงสร้างลูกต้ายืดและเส้นประสาทตาเปราะบาง
• โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง
• เคยใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นยาทาตา ยาหยอด หรือยาทาน

สังเกตอย่างไรในเมื่อมันไม่เจ็บและไม่ปวด?

นี่คือความน่ากลัวของโรคต้อหินชนิดเรื้อรัง เพราะในช่วงแรกหรือแม้แต่ระยะกลาง คนไข้จะยังมองเห็นตรงกลางชัดเจน ขับรถได้ อ่านหนังสือได้ปกติ อาการเตือนแทบไม่มีเลย จนกระทั่งเข้าสู่ระยะลุกลาม ถึงจะเริ่มสังเกตเห็นว่าเดินชนขอบประตูบ่อยขึ้น มองไม่เห็นรถที่วิ่งสวนมาทางด้านข้าง หรือลานสายตาแคบลงเหมือนมองผ่านท่อกระดาษ ซึ่งถึงตอนนั้นมักจะสายเกินกว่าจะกู้คืนการมองเห็นส่วนที่เสียไปแล้ว

ตรวจเช็กให้ชัวร์ก่อนสาย ด้วยการตรวจตากับจักษุแพทย์

การตรวจสุขภาพตาทั่วไปเช่นการวัดสายตาสั้น ยาว เอียง ไม่สามารถบอกเรื่องต้อหินได้ การวินิจฉัยโรคต้อหินชนิดเรื้อรังให้แม่นยำ จักษุแพทย์ต้องตรวจองค์ประกอบสำคัญเหล่านี้:

• วัดความดันลูกตา เพื่อดูว่าเกินค่ามาตรฐานหรือไม่
• ส่องกล้องตรวจขั้วประสาทตา ดูความหนาและความเสียหายของเส้นประสาท
• ตรวจลานสายตา เพื่อเช็กว่ามีมุมมองด้านข้างหายไปหรือยัง
• สแกนความหนาของเส้นประสาทตาด้วยเครื่องมือพิเศษ (OCT) เพื่อดูความผิดปกติตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองเมื่อเจอโรคนี้

เป้าหมายหลักของการรักษาโรคต้อหินชนิดเรื้อรังไม่ใช่การรักษาให้หายขาด แต่เป็นการหยุดยั้งไม่ให้โรคแย่ลงและรักษาการมองเห็นที่เหลืออยู่ให้คงอยู่ไปนานที่สุด วิธีหลักๆ มีดังนี้:

• การใช้ยาหยอดตา เป็นวิธีแรกที่แพทย์นิยมใช้เพื่อลดการสร้างน้ำในลูกตาหรือช่วยให้ระบายน้ำออกได้ดีขึ้น ข้อสำคัญคือต้องหยอดสม่ำเสมอทุกวัน ห้ามหยุดยาเองแม้จะมองเห็นชัดเจนดี
• การทำเลเซอร์ ช่วยเปิดทางระบายน้ำในตาให้ดีขึ้น ใช้เวลาไม่นานและไม่เจ็บ
• การผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาในเคสที่ใช้ยาหรือเลเซอร์แล้วความดันตายังไม่ลดลง

สุดท้ายนี้ หมออยากเน้นย้ำว่าดวงตามีคู่เดียว การรอให้มีอาการผิดปกติแล้วค่อยมาหาหมออาจช้าเกินไป สำหรับคนที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไปหรือมีความเสี่ยง ควรหาเวลาไปตรวจตากับจักษุแพทย์อย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อความปลอดภัยและสุขภาพตาที่ดีในระยะยาว