ภาวะเครียดจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว: เมื่อโลกวุ่นวายจนใจเราล้า

ทำไมจู่ๆ ถึงรู้สึกเพลียทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรหนัก

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการนอนไม่หลับ ปวดหัวเรื้อรัง หรือรู้สึกเหนื่อยล้าโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน เมื่อตรวจร่างกายอย่างละเอียดแล้วไม่พบความผิดปกติของอวัยวะภายใน สิ่งที่มักจะซ่อนอยู่เบื้องหลังคือ ภาวะเครียดจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ค่อยๆ บั่นทอนสุขภาพจิตและกายของเราโดยไม่รู้ตัว

เสียงดัง แสงจ้า และพื้นที่แคบ สิ่งเร้าที่ทำร้ายประสาทสัมผัส

ร่างกายมนุษย์มีขีดจำกัดในการรับรู้ข้อมูล เมื่อเราอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีการกระตุ้นมากเกินไป สมองจะสั่งการให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมาอย่างต่อเนื่อง

• มลภาวะทางเสียง: เสียงรถติด เสียงก่อสร้าง หรือเสียงแจ้งเตือนจากมือถือที่ไม่เคยหยุดพัก ทำให้ระบบประสาทส่วนกลางอยู่ในโหมดตื่นตัวตลอดเวลา
• สภาพแวดล้อมที่มองเห็น: แสงไฟที่สว่างเกินไปหรือห้องที่รกไม่เป็นระเบียบ เป็นปัจจัยที่ทำให้สมองล้าโดยที่เราไม่รู้ตัว
• พื้นที่จำกัด: การทำงานในพื้นที่อับทึบหรือการเดินทางที่แออัด ส่งผลกระทบต่อระดับความดันโลหิตและจังหวะการเต้นของหัวใจ

เมื่อความเครียดสะสมกลายเป็นสัญญาณเตือนของร่างกาย

เมื่อสภาพแวดล้อมรอบตัวกลายเป็นปัจจัยลบ ร่างกายจะแสดงอาการออกมาในรูปแบบต่างๆ ที่มักถูกมองข้าม ดังนี้

• รู้สึกหงุดหงิดง่ายโดยไม่มีสาเหตุ
• ความสามารถในการจดจ่อหรือมีสมาธิลดลงอย่างเห็นได้ชัด
• อาการปวดคอ บ่า ไหล่ หรือปวดศีรษะจากความตึงเครียดของกล้ามเนื้อ
• ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ ทำให้ป่วยบ่อยกว่าเดิม

ปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมรอบตัวเพื่อคืนสมดุลให้ชีวิต

การแก้ไขภาวะนี้ไม่จำเป็นต้องย้ายบ้านหรือเปลี่ยนงานเสมอไป แต่คือการจัดระเบียบสิ่งที่อยู่รอบตัวใหม่เพื่อลดแรงปะทะจากภายนอก

จัดพื้นที่สงบให้ตัวเอง

ลองหาพื้นที่มุมเล็กๆ ในบ้านที่ปราศจากหน้าจอและเสียงรบกวน ใช้เวลาเพียงวันละ 15-20 นาที เพื่อให้สมองได้ตัดขาดจากสิ่งเร้าภายนอก

จัดการสิ่งเร้าทางสายตาและเสียง

ปรับโทนแสงในห้องทำงานให้สบายตา ใช้หูฟังตัดเสียงรบกวนในวันที่ต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่มีเสียงดัง หรือแม้แต่การจัดโต๊ะทำงานให้โล่งสะอาด ก็มีส่วนช่วยลดภาระการประมวลผลของสมองได้มาก

ฝึกทักษะการรับรู้ทันโลกภายนอก

เมื่อต้องออกไปอยู่ในที่ที่มีคนพลุกพล่านหรือสถานการณ์ที่คาดเดาไม่ได้ ให้ลองฝึกการหายใจเข้าออกช้าๆ เพื่อบอกให้สมองรับรู้ว่าเรายังควบคุมสถานการณ์ได้ ไม่จำเป็นต้องตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา

หากลองปรับสภาพแวดล้อมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก การปรึกษาแพทย์เพื่อหาแนวทางดูแลสุขภาพจิตใจถือเป็นเรื่องที่ควรทำและไม่ใช่เรื่องผิดปกติแต่อย่างใด