ช่วงนี้เวลาคุณแม่พาลูกมาหาที่คลินิกแล้วบอกว่าลูกมีอาการหอบกำเริบร่วมกับเสียงหายใจครืดคราด แถมตรวจเจอเชื้อไวรัสอาร์เอสวีเข้าไปด้วย ยอมรับเลยว่าสีหน้าของคุณพ่อคุณแม่จะมีความกังวลอย่างเห็นได้ชัด เพราะโรคหอบหืดในเด็กว่าน่ากลัวแล้ว พอมาเจอเจ้าไวรัสอาร์เอสวีที่ขึ้นชื่อเรื่องการสร้างเสมหะเหนียวข้นและทำให้ทางเดินหายใจส่วนปลายอักเสบตีบตันด้วยแล้ว ยิ่งทำให้คุณพ่อคุณแม่ใจคอไม่ดี
ในฐานะหมอเด็กที่ต้องดูแลเคสแบบนี้อยู่บ่อยครั้ง อยากบอกว่าความเข้าใจและการสังเกตอาการที่แม่นยำในช่วงแรกคือหัวใจสำคัญที่สุดที่จะช่วยให้เด็กๆ ผ่านพ้นช่วงวิกฤตนี้ไปได้อย่างปลอดภัย วันนี้เรามาคุยกันแบบพี่น้องเล่าให้ฟังถึงแนวทางดูแลลูกรักที่บ้านและการสังเกตสัญญาณเตือนที่ต้องรีบพามาโรงพยาบาลกัน
ทำไมลูกที่เป็นหอบหืด ถึงอาการหนักกว่าเดิมเมื่อเจอไวรัสอาร์เอสวี?
เพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน ต้องเล่าให้ฟังก่อนว่า ปกติแล้วเด็กที่เป็นโรคหอบหืด หลอดลมของเขาจะมีภาวะไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าเด็กทั่วไปอยู่แล้ว เมื่อเจอฝุ่น อากาศเปลี่ยน หรือที่สำคัญที่สุดคือการติดเชื้อไวรัส หลอดลมจะเกิดการหดเกร็ง บวม และอักเสบ
พอเจ้าไวรัสอาร์เอสวีเข้ามาแจมด้วย ความแสบของมันคือมันชอบโจรกรรมเซลล์เยื่อบุทางเดินหายใจส่วนล่าง ทำให้เกิดเซลล์ตาย มีเมือกและเสมหะปริมาณมหาศาลหลั่งออกมาอุดตันทางเดินหายใจที่เล็กอยู่แล้วของเด็ก ผลลัพธ์ก็คือ หลอดลมยิ่งตีบแคบลงไปอีก ลูกจึงมีอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจมีเสียงหวีด หรือไอกระจายอย่างรุนแรงมากกว่าการติดเชื้อหวัดธรรมดาหลายเท่าตัว
วิธีดูแลลูกรักช่วงป่วยหนักที่บ้าน: ประคับประคองอย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด?
เมื่อลูกได้รับการวินิจฉัยและรับยากลับมาดูแลต่อที่บ้าน สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องทำอย่างเคร่งครัดมีรายละเอียดดังนี้
จัดการเรื่องยาพ่นขยายหลอดลมตามแผนการรักษาของแพทย์
สำหรับเด็กหอบหืด ยาพ่นคืออาวุธสำคัญที่สุดในช่วงนี้ ต้องใช้กระบอกพ่นยาที่มีหน้ากากให้แนบสนิทกับใบหน้าของเด็กอย่างถูกต้องตามที่หมอสอน ห้ามปรับลดหรือหยุดยาพ่นเองเด็ดขาด แม้ว่าลูกจะเริ่มดูดีขึ้นแล้วก็ตาม เพราะอาการอาจจะตีกลับมาแย่ลงได้อีกถ้าขาดยาในช่วงที่ไวรัสยังทำงานอยู่
จัดท่าทางและช่วยระบายเสมหะเพื่อลดอาการแน่นหน้าอก
เด็กเล็กยังไม่สามารถขับเสมหะออกเองได้ดี สิ่งที่เราช่วยได้คือการให้ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยละลายเสมหะให้เหนียวลดลง การใช้เครื่องทำความชื้นในห้องนอน หรือการเคาะปอดเบาๆ โดยแพทย์หรือพยาบาลแนะนำ เพื่อช่วยให้เสมหะที่ค้างอยู่ในหลอดลมหลุดออกง่ายขึ้น แต่ต้องระวังไม่เคาะหลังกินอิ่มใหม่ๆ เพราะอาจทำให้อาเจียนได้
เฝ้าระวังสิ่งกระตุ้นรอบตัวที่ทำให้หลอดลมยิ่งหดเกร็ง
ช่วงนี้หลอดลมของลูกเปราะบางมาก ต้องเคลียร์บ้านให้ปลอดฝุ่น งดการใช้สเปรย์น้ำหอม ควันธูป ควันบุหรี่ หรือแม้แต่อากาศจากแอร์ที่เย็นจัดเกินไป เพราะสิ่งเหล่านี้สามารถกระตุ้นให้หอบกำเริบซ้ำซ้อนขึ้นมาได้ทันที
สัญญาณเตือนภัยสีแดง: อาการแบบไหนที่รออยู่ที่บ้านไม่ได้ต้องรีบพาส่งโรงพยาบาล?
บางครั้งอาการอาจลุกลามอย่างรวดเร็วจนยากจะรับมือไหวที่บ้าน หากคุณพบอาการเหล่านี้แม้แต่ข้อเดียว ขอให้พาไปพบแพทย์ฉุกเฉินทันที
- หายใจเร็วผิดปกติหรือหายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม: สังเกตเวลาถอดเสื้อผ้าลูกดูบริเวณใต้ชายโครงหรือระหว่างซี่โครงว่ายุบลงไปทุกครั้งที่หายใจเข้าหรือไม่
- ปีกจมูกบานขณะหายใจ: เป็นสัญญาณบ่งบอกว่าร่างกายกำลังพยายามใช้ออกซิเจนอย่างหนัก
- ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ: แสดงว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ซึ่งเป็นภาวะอันตรายถึงชีวิต
- ซึมลง ปลุกตื่นยาก หรือไม่ยอมดื่มน้ำนมเลย: เด็กเริ่มหมดแรงและขาดน้ำ
- พ่นยาขยายหลอดลมแล้วอาการไม่ดีขึ้นในสิบห้าถึงสามสิบนาที: หอบเหนื่อยเท่าเดิมหรือแย่ลงกว่าเดิม
การป้องกันการติดเชื้อซ้ำและการเตรียมตัวระยะยาว
เนื่องจากโรคหอบหืดและอาร์เอสวีเป็นสิ่งที่ต้องระมัดระวังต่อเนื่อง การป้องกันการติดเชื้อซ้ำจึงเป็นเรื่องสำคัญ หลีกเลี่ยงการพาเด็กไปในสถานที่แออัดในช่วงที่มีการระบาดของโรคทางเดินหายใจ หมั่นล้างมือให้สะอาดทั้งตัวเด็กและคนในครอบครัว และที่สำคัญคือการติดตามนัดหมายกับแพทย์ผู้ดูแลเพื่อประเมินความรุนแรงของโรคหอบหืดและปรับยาควบคุมระยะยาวให้เหมาะสมกับช่วงวัยของลูก เพื่อให้ลูกน้อยสามารถเติบโตและใช้ชีวิตได้อย่างแข็งแรงปลอดภัยที่สุด
