โรคเริมที่อวัยวะเพศและการกลับเป็นซ้ำ: เรื่องที่ต้องรู้เพื่อรับมืออย่างเข้าใจ

ทำความรู้จักเริมที่อวัยวะเพศ ไม่ใช่แค่เรื่องน่าอายแต่มันคือโรคประจำตัว

หลายคนมักตกใจเมื่อพบตุ่มน้ำใสๆ หรือแผลแสบร้อนบริเวณจุดซ่อนเร้น ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าโรคเริมที่อวัยวะเพศและการกลับเป็นซ้ำ โดยเชื้อตัวนี้มีชื่อว่า Herpes Simplex Virus หรือ HSV ซึ่งมักซ่อนตัวอยู่ในปมประสาทของเราหลังจากติดเชื้อครั้งแรก แม้แผลจะหายดีไปแล้ว แต่เจ้าตัวไวรัสไม่ได้หายไปไหน เพียงแค่รอจังหวะที่ร่างกายอ่อนแอเพื่อโผล่ออกมาสร้างปัญหาให้เราใหม่

สัญญาณเตือนก่อนที่แผลจะปรากฏ

ก่อนที่ผื่นหรือตุ่มน้ำจะโผล่ขึ้นมา ร่างกายมักจะมีอาการบอกใบ้ล่วงหน้า หรือที่เรียกกันว่าอาการนำ เช่น รู้สึกยิบๆ คันๆ หรือเจ็บแปลบๆ บริเวณที่เคยเป็นแผลมาก่อน หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่นๆ การรีบมาพบแพทย์เพื่อรับยาต้านไวรัสจะช่วยให้แผลไม่ลุกลามและหายเร็วขึ้นกว่าปล่อยทิ้งไว้เองมาก

ทำไมเริมถึงกลับมาซ้ำเติมที่จุดเดิม

การที่เริมกลับมาเป็นซ้ำไม่ได้แปลว่าเราไปติดเชื้อเพิ่มเสมอไป แต่เกิดจากตัวไวรัสที่หลบซ่อนอยู่ใต้ผิวหนังทำงานขึ้นมาใหม่ เมื่อร่างกายเผชิญกับปัจจัยกระตุ้น ดังนี้

• ความเครียดสะสม พักผ่อนน้อย หรือนอนดึก
• ร่างกายอ่อนเพลียจากการทำงานหนัก
• มีอาการเจ็บป่วยอื่นๆ ทำให้ภูมิคุ้มกันร่างกายลดลง
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงรอบเดือน

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อมีอาการกำเริบ

เมื่อรู้ตัวว่ากำลังกลับมาเป็นซ้ำ สิ่งสำคัญที่สุดคือการรักษาความสะอาดบริเวณที่เป็นแผลให้แห้งและสะอาดอยู่เสมอ หลีกเลี่ยงการสวมใส่กางเกงที่รัดรูปจนเกินไป เพราะความอับชื้นจะยิ่งทำให้แผลหายช้าและรู้สึกเจ็บมากขึ้น นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีอาการจนกว่าแผลจะหายสนิท เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไปสู่คู่รัก

ยาต้านไวรัสช่วยได้แค่ไหน

การใช้ยาต้านไวรัสอย่างยาอะไซโคลเวียร์ (Acyclovir) จะได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มใช้ทันทีที่รู้สึกถึงอาการนำ หรือภายใน 48 ชั่วโมงแรกที่เริ่มมีแผล ยาเหล่านี้ไม่ได้ฆ่าเชื้อไวรัสให้หมดไปจากร่างกาย แต่จะทำหน้าที่หยุดการแบ่งตัวของไวรัส ทำให้เราหายจากอาการปวดแสบปวดร้อนได้เร็วขึ้น และลดโอกาสที่จะเกิดการแพร่เชื้อในระลอกนั้นๆ

เมื่อไหร่ที่ควรกลับมาพบแพทย์อีกครั้ง

หากอาการเป็นบ่อยเกินไป เช่น เป็นซ้ำหลายครั้งในหนึ่งปี หรือแผลมีขนาดใหญ่ขึ้น มีหนองไหล มีไข้สูง หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังจากกินยาครบตามกำหนด ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินแนวทางการรักษาแบบป้องกันการกลับเป็นซ้ำ (Suppressive Therapy) ซึ่งเป็นการกินยาต่อเนื่องระยะยาวเพื่อควบคุมไม่ให้ไวรัสแสดงอาการบ่อยครั้งจนรบกวนคุณภาพชีวิต