ความผิดปกติของบุคลิกภาพชนิดก้ำกึ่ง: เมื่ออารมณ์ขึ้นลงเหมือนรถไฟเหาะ

ทำความเข้าใจให้ชัดว่า ความผิดปกติของบุคลิกภาพชนิดก้ำกึ่ง คืออะไร?

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อเรียกภาษาอังกฤษว่า Borderline Personality Disorder หรือ BPD เวลาที่คนใกล้ชิดมีอารมณ์แปรปรวนรุนแรง เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายจนคนรอบข้างตามไม่ทัน ความจริงแล้วภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องของนิสัยเสียหรือการเรียกร้องความสนใจ แต่มันคือสภาวะทางสุขภาพจิตที่ทำให้ผู้ป่วยมีปัญหาอย่างหนักในการจัดการอารมณ์ตนเอง และมองภาพลักษณ์ของตัวเองรวมถึงคนรอบข้างเปลี่ยนไปมาอยู่ตลอดเวลา เหมือนกับมีคลื่นลมพายุพัดผ่านจิตใจอยู่ตลอดเวลาโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเผชิญกับภาวะนี้อยู่หรือไม่

คนที่มีภาวะความผิดปกติของบุคลิกภาพชนิดก้ำกึ่ง มักจะมีแบบแผนของพฤติกรรมที่ชัดเจนและส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนี้:

• กลัวการถูกทอดทิ้งอย่างรุนแรง: พยายามทำทุกวิถีทางเพื่อไม่ให้ใครทิ้งไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจริงหรือแค่จินตนาการไปเองก็ตาม
• ความสัมพันธ์ที่ไม่มั่นคง: เดี๋ยวรักคนนี้มากเทิดทูนสุดใจ แต่พอมีเรื่องขัดใจนิดเดียวก็เปลี่ยนเป็นเกลียดเข้าไส้ทันที
• ภาพลักษณ์ตัวเองสับสน: ไม่รู้ว่าจริงๆ แล้วตัวเองเป็นคนแบบไหน หรือมีความต้องการอะไรในชีวิตกันแน่
• ทำอะไรที่เสี่ยงต่อตัวเอง: อาจมีการใช้เงินมือเติบ การขับรถเร็ว การใช้สารเสพติด หรือพฤติกรรมทำร้ายตัวเองเพื่อระบายความเจ็บปวดในใจ
• อารมณ์เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว: ในหนึ่งวันอาจมีความรู้สึกสุขเศร้าโกรธสลับไปมาได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะความรู้สึกโกรธที่มักจะรุนแรงและควบคุมไม่ได้

ทำไมอารมณ์ถึงเหวี่ยงขนาดนั้น? หมอมีคำตอบ

ในมุมมองทางการแพทย์ เราพบว่าโครงสร้างและการทำงานของสมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์และการยับยั้งชั่งใจในกลุ่มคนที่มีภาวะนี้ มีความไวต่อสิ่งกระตุ้นสูงกว่าคนทั่วไป เปรียบเสมือนคนที่ถูกถลกหนังออกจนเหลือแต่เนื้อสด แม้กระทั่งแรงลมพัดผ่านเบาๆ ก็ยังรู้สึกเจ็บปวดรุนแรง นอกจากนี้ ปัจจัยด้านพันธุกรรมและประสบการณ์ในอดีต เช่น การถูกทอดทิ้งหรือเผชิญกับเหตุการณ์สะเทือนใจรุนแรงในวัยเด็ก ก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้ระบบตอบสนองต่ออารมณ์ทำงานผิดเพี้ยนไป

การรักษา: หนทางสู่ความสงบทางใจที่ทำได้จริง

ข่าวดีคือภาวะนี้สามารถรักษาได้ และคนไข้ส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมากเมื่อได้รับการดูแลที่ถูกต้อง:

• จิตบำบัดคือหัวใจสำคัญ: การทำจิตบำบัด โดยเฉพาะกลุ่ม Dialectical Behavior Therapy (DBT) ช่วยฝึกให้คนไข้เท่าทันอารมณ์ตัวเอง ฝึกเทคนิคการผ่อนคลาย และการปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างได้อย่างเหมาะสม
• การใช้ยาเพื่อประคับประคอง: แม้จะไม่มีตัวยาที่รักษา BPD ให้หายขาดโดยตรง แต่แพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาในกลุ่มปรับอารมณ์ ยาแก้เศร้า หรือยาต้านอาการทางจิตในปริมาณต่ำ เพื่อลดความรุนแรงของอารมณ์ที่พุ่งพล่านหรือความหุนหันพลันแล่น
• การดูแลจากคนใกล้ชิด: ความเข้าใจและการมีขอบเขตที่ชัดเจนของครอบครัว เป็นปัจจัยเสริมที่สำคัญมากในการช่วยให้ผู้ป่วยมีที่ยืนที่มั่นคง

เมื่อไหร่ที่ต้องพาตัวเองหรือคนที่เรารักมาพบแพทย์

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าอารมณ์ที่แปรปรวนกำลังทำลายความสัมพันธ์ การงาน หรือรู้สึกว่าการใช้ชีวิตในแต่ละวันกลายเป็นความทุกข์ทรมาน รวมถึงมีสัญญาณการทำร้ายตัวเองหรือมีความคิดอยากจบชีวิต ไม่ต้องรอให้ถึงขั้นวิกฤต หมอแนะนำว่าให้เข้ามาปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาได้ทันที การได้พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญคือจุดเริ่มต้นของการสร้างชีวิตที่สมดุลและมีความสุขขึ้นอีกครั้ง