เจาะลึกแนวทางการวินิจฉัยและรักษาในเด็กที่ติดเชื้อตั้งแต่กำเนิดจากมุมมองหมอเด็ก

เวลาที่คุณแม่ตั้งครรภ์แล้วตรวจพบว่ามีความเสี่ยง หรือลูกน้อยคลอดออกมาแล้วมีอาการผิดปกติบางอย่างที่ทำให้หมอต้องนึกถึงกลุ่มโรคติดเชื้อตั้งแต่กำเนิด ความกังวลใจของคนเป็นพ่อเป็นแม่มักจะพุ่งสูงขึ้นทันที โรคเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และการที่เราจะดูแลเจ้าตัวเล็กให้ปลอดภัยที่สุด หัวใจสำคัญอยู่ที่ความรวดเร็วในการตรวจพบและแผนการรักษาที่ตรงจุด

ลูกน้อยติดเชื้อตั้งแต่กำเนิดได้อย่างไรและเกิดจากโรคอะไรบ้าง

การติดเชื้อตั้งแต่กำเนิดหมายถึงเชื้อโรคที่ส่งผ่านจากคุณแม่สู่ลูกน้อยในครรภ์ ไม่ว่าจะเป็นผ่านทางรก เลือด หรือในขณะที่คลอดผ่านช่องทางธรรมชาติ กลุ่มโรคที่เรามักได้ยินกันบ่อยและต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ กลุ่มโรค TORCH ซึ่งย่อมาจากเชื้อไวรัสและปรสิตหลายชนิด เช่น โรคหัดเยอรมัน (Rubella), โรคติดเชื้อไซโตเมกาโลไวรัส (CMV), โรคพลาสมาซิส (Toxoplasmosis), โรคเริม (Herpes Simplex) รวมถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างซิฟิลิสและเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดต่างๆ เชื้อเหล่านี้สามารถรบกวนการพัฒนาการของอวัยวะสำคัญในร่างกายเด็ก เช่น สมอง ตา หู และหัวใจ ตั้งแต่อยู่ในครรภ์

ตรวจอย่างไรให้เจอไวที่สุดตั้งแต่ลูกลืมตาดูโลก

สำหรับเด็กกลุ่มเสี่ยง เช่น คุณแม่มีประวัติการติดเชื้อระหว่างตั้งครรภ์ หรือเด็กที่คลอดออกมาแล้วมีลักษณะตัวเล็กกว่าเกณฑ์ ตับโต ม้ามโต มีผื่นจุดเลือดออก หรือมีศีรษะเล็กผิดปกติ หมอจะรีบดำเนินการตรวจวินิจฉัยทันทีโดยไม่รอให้แสดงอาการชัดเจน

• การตรวจเลือดหาภูมิต้านทานและเชื้อโรค: เพื่อดูว่าทั้งแม่และเด็กมีเชื้อหรือมีภูมิต้านทานต่อเชื้อกลุ่มเสี่ยงนั้นๆ หรือไม่
• การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม: เช่น การตรวจน้ำสำรองในไขสันหลัง การตรวจปัสสาวะเพื่อหาเชื้อ CMV หรือการเจาะเลือดตรวจหาเชื้อซิฟิลิส
• การตรวจทางรังสีวิทยา: เช่น การอัลตราซาวด์สมองผ่านกระหม่อมหน้า หรือการเอกซเรย์กระดูก เพื่อดูความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ภายใน

วิธีรักษาเมื่อพบว่าเด็กติดเชื้อตั้งแต่กำเนิด

เมื่อผลตรวจยืนยันว่าลูกน้อยมีการติดเชื้อ ทีมแพทย์จะวางแผนการรักษาทันทีโดยเน้นไปที่การใช้ยาต้านจุลชีพหรือยาฆ่าเชื้อที่จำเพาะเจาะจงกับโรค เช่น การให้ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนนิซิลลินในเด็กที่เป็นซิฟิลิสแต่กำเนิด หรือการให้ยาต้านไวรัสอย่างแกนซิโคลเวียร์ (Ganciclovir) ในกรณีที่ติดเชื้อ CMV รุนแรง เพื่อลดความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับระบบประสาทและการได้ยิน

นอกจากการใช้ยาแล้ว การรักษาประคับประคองตามอาการถือว่าสำคัญไม่แพ้กัน เด็กบางคนอาจมีปัญหาเรื่องภาวะตัวเหลือง ตับทำงานผิดปกติ หรือมีปัญหาเรื่องการหายใจ ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดในหออภิบาลทารกแรกเกิด (NICU) โดยกุมารแพทย์เฉพาะทางด้านทารกแรกเกิดและโรคติดเชื้อ

การติดตามอาการระยะยาวและการดูแลต่อเนื่องที่บ้าน

การรักษาโรคติดเชื้อตั้งแต่กำเนิดไม่ได้จบลงแค่วันที่เด็กออกจากโรงพยาบาล แต่เป็นการเดินทางระยะยาวที่ต้องอาศัยความร่วมมืออย่างใกล้ชิดระหว่างครอบครัวและทีมแพทย์ เด็กหลายคนอาจมีความเสี่ยงเรื่องปัญหาการได้ยิน การมองเห็น หรือพัฒนาการที่ล่าช้ากว่าวัย

ดังนั้น หมอจึงนัดหมายติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอเพื่อประเมินพัฒนาการทุกด้าน ตรวจการได้ยินและการมองเห็นเป็นระยะ หากพบความผิดปกติจะได้ส่งต่อเพื่อทำกายภาพบำบัดหรือฟื้นฟูสมรรถภาพโดยเร็วที่สุด การดูแลเอาใจใส่ด้วยความเข้าใจและกำลังใจจากคนในครอบครัว จะช่วยให้เด็กกลุ่มนี้สามารถเติบโตและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ใกล้เคียงกับเด็กทั่วไป