โรคต้อหินแต่กำเนิดในเด็ก: สังเกตอย่างไรเมื่อตาคู่เล็กของลูกมีสัญญาณผิดปกติ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจเคยยิ้มด้วยความเอ็นดูเมื่อเห็นลูกน้อยแรกเกิดมีดวงตากลมโตเป็นพิเศษ แต่ในบางครั้ง ความตาโตผิดปกติที่มาพร้อมกับอาการร้องไห้ง่าย กลัวแสง หรือมีน้ำตาไหลตลอดเวลา อาจไม่ใช่ความน่ารักตามธรรมชาติ แต่เป็นสัญญาณเตือนจาก โรคต้อหินแต่กำเนิดในเด็ก ซึ่งเป็นภาวะทางตาที่พบไม่บ่อย แต่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการมองเห็นของลูกไปตลอดชีวิต

ทำความรู้จักโรคต้อหินแต่กำเนิดในเด็ก เกิดขึ้นได้อย่างไร?

โรคต้อหินแต่กำเนิดในเด็ก คือภาวะที่ความดันภายในลูกตาของเด็กสูงขึ้นผิดปกติเนื่องจากการระบายน้ำเลี้ยงในตา (Aqueous Humor) ทำได้ไม่ดีเท่าที่ควร โดยปกติแล้ว ตาของคนเราจะมีการสร้างและระบายน้ำเลี้ยงเพื่อรักษาความดันตาให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม แต่ในเด็กที่เป็นโรคนี้ ท่อระบายน้ำเลี้ยงบริเวณมุมตาพัฒนาได้ไม่สมบูรณ์ตั้งแต่ในครรภ์ ทำให้น้ำเลี้ยงถูกกักเก็บจนเกิดแรงดันสะสม แรงดันนี้จะไปกดทับขั้วประสาทตาและทำลายการมองเห็นทีละน้อย

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องสังเกต: แบบไหนที่เรียกว่าตาผิดปกติ?

การสังเกตความผิดปกติของดวงตาทารกตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นหัวใจสำคัญที่สุด หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพาน้องไปพบจักษุแพทย์ทันที

อาการหลัก 3 อย่างที่พบได้บ่อยที่สุด

• น้ำตาไหลง่ายผิดปกติ: ลูกมีน้ำตาคลอหรือไหลออกมาตลอดเวลา ทั้งที่ไม่ได้ร้องไห้
• กลัวแสง สู้แสงไม่ได้: เด็กจะมีอาการหรี่ตา ร้องไห้กระวนกระวาย หรือพยายามซุกหน้าหนีเมื่อเจอแสงสว่าง
• กระพริบตาถี่หรือเกร็งตา: มีอาการกระพริบตาบ่อยผิดปกติ หรือเปลือกตากระตุกเนื่องจากความระคายเคืองและเคืองตา

ทำไมตาของลูกถึงดูโตกว่าเด็กวัยเดียวกัน?

ในเด็กทารก โครงสร้างเนื้อเยื่อตาส่วนนอกยังมีความยืดหยุ่นสูง เมื่อความดันในตาสูงขึ้น ลูกตาจึงถูกยืดขยายออก ทำให้ดวงตาดูโตผิดธรรมชาติ หรือที่เรียกว่าภาวะตาโตเหมือนตาเนื้อ นอกจากนี้ ลาดตาดำอาจมีขนาดกว้างกว่าเด็กปกติในวัยเดียวกันอย่างเห็นได้ชัด

กระจกตาขุ่นมัวเหมือนมีฝ้าบดบัง

แรงดันตาที่สูงจะทำให้เกิดภาวะกระจกตาบวม ส่งผลให้ตาดำของเด็กที่เคยใสเปลี่ยนเป็นสีเทา ขุ่นมัว หรือดูคล้ายมีฝ้าขาวปกคลุม

อะไรคือสาเหตุที่ทำให้เด็กเป็นต้อหินตั้งแต่แรกเกิด?

ต้นเหตุหลักมาจากความผิดปกติของโครงสร้างมุมตาตั้งแต่ทารกยังอยู่ในครรภ์ โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่

• ต้อหินแต่กำเนิดชนิดปฐมภูมิ: เกิดจากพัฒนาการที่ผิดปกติของท่อระบายน้ำเลี้ยงตาโดยเฉพาะ โดยไม่มีโรคตาอื่นร่วมด้วย ซึ่งบางกรณีเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมที่ถ่ายทอดจากพ่อแม่
• ต้อหินแต่กำเนิดชนิดทุติยภูมิ: เกิดร่วมกับความผิดปกติทางร่างกายหรือโรคตาอื่นๆ เช่น ภาวะต้อกระจกแต่กำเนิด การติดเชื้อในครรภ์ หรือกลุ่มอาการทางพันธุกรรมบางชนิด

คุณหมอมีวิธีตรวจวินิจฉัยโรคต้อหินในตัวเล็กอย่างไร?

การตรวจตาในเด็กเล็กมีความท้าทายมากกว่าผู้ใหญ่ จักษุแพทย์มักใช้วิธีการตรวจอย่างละเอียดภายใต้การดมยาสลบอย่างปลอดภัย เพื่อให้ได้ผลการตรวจที่แม่นยำที่สุด โดยขั้นตอนการตรวจจะประกอบด้วย

• การวัดความดันตาอย่างละเอียด
• การวัดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของกระจกตา
• การตรวจดูโครงสร้างมุมตาและตรวจเช็กขั้วประสาทตา

วิธีรักษา: ทำไมการผ่าตัดถึงเป็นคำตอบหลัก?

ต่างจากโรคต้อหินในผู้ใหญ่ที่มักเริ่มต้นด้วยการหยอดยา การรักษา โรคต้อหินแต่กำเนิดในเด็ก จำเป็นต้องพึ่งพาการผ่าตัดเป็นวิธีหลัก เนื่องจากปัญหาเกิดจากโครงสร้างทางกายภาพที่ไม่สมบูรณ์ การผ่าตัดจะช่วยเปิดช่องทางการระบายน้ำเลี้ยงตาเพื่อลดความดันตาให้อยู่ในระดับปลอดภัย

เทคนิคการผ่าตัดมีหลายวิธีขึ้นอยู่กับความรุนแรงและลักษณะโครงสร้างตาของเด็ก เช่น การผ่าตัดเปิดมุมตา หรือการผ่าตัดสร้างทางระบายน้ำเลี้ยงตาใหม่ ส่วนการใช้ยาหยอดตานั้น มักนำมาใช้เสริมชั่วคราวเพื่อควบคุมความดันตาระหว่างรอการผ่าตัดหรือหลังผ่าตัดเท่านั้น

การดูแลหลังการรักษาและการถนอมสายตาลูกในระยะยาว

แม้การผ่าตัดจะช่วยลดความดันตาได้สำเร็จ แต่การดูแลรักษายังไม่จบเพียงแค่นั้น เด็กจำเป็นต้องได้รับการติดตามอาการจากจักษุแพทย์อย่างสม่ำเสมอไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ เพื่อป้องกันภาวะตาขี้เกียจ ตรวจเช็กสายตาสั้นหรือเอียงที่อาจเกิดขึ้นตามมา และรับการตัดแว่นหรือฝึกการมองเห็นอย่างเหมาะสม

หากสังเกตพบความผิดปกติของดวงตาลูกน้อยตั้งแต่เนิ่นๆ การพามารับการตรวจและรักษาอย่างทันท่วงทีจะช่วยปกป้องการมองเห็น และช่วยให้ลูกน้อยเติบโตขึ้นพร้อมกับดวงตาที่สดใสและแข็งแรง