โรคภูมิแพ้อากาศในเด็ก: เมื่อลูกจามไม่หยุด คัดจมูกเรื้อรัง จนแม่กลุ้มใจ

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนพาเจ้าตัวเล็กมาหาหมอด้วยอาการเดิมๆ คือ ลูกตื่นมาตอนเช้าแล้วจามฮัดชิ้ว น้ำมูกใสไหลย้อย คันตา หรือบางคนบ่นว่าคัดจมูกจนนอนหายใจไม่สะดวก หลายครอบครัวคิดว่าเป็นหวัดเรื้อรัง เดี๋ยวก็หาย แต่พอผ่านไปเป็นเดือนก็ยังไม่ดีขึ้นสักที จนเริ่มกังวลว่าลูกจะเป็นอะไรมากหรือเปล่า

ในฐานะหมอเด็กที่ตรวจคนไข้แนวนี้ทุกวัน อยากบอกว่าอาการเหล่านี้มักไม่ใช่หวัดธรรมดา แต่เป็นสัญญาณเตือนของโรคภูมิแพ้อากาศในเด็ก โรคยอดฮิตที่สร้างความรำคาญใจให้ทั้งเด็กและคนเลี้ยง วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจโรคนี้กันแบบง่ายๆ ว่าเกิดจากอะไร และเราจะดูแลลูกรักอย่างไรให้กลับมาสดใสหายใจโล่งอีกครั้ง

ลูกเป็นภูมิแพ้อากาศได้อย่างไร? ทำไมตื่นเช้าทีไรต้องจามทุกที

เวลาพูดถึงภูมิแพ้อากาศ หลายคนนึกถึงฝุ่น แต่มันมีอะไรมากกว่านั้นครับ โรคนี้เกิดจากเยื่อบุจมูกของเด็กมีความไวต่อสิ่งกระตุ้นรอบตัวมากกว่าปกติ เมื่อเจอกับสิ่งกระตุ้นปุ๊บ ภูมิคุ้มกันในร่างกายก็จะปล่อยสารฮีสตามีนออกมาปั๊บ ทำให้เกิดอาการอักเสบ บวม แดง และมีน้ำมูกทันที

สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้เด็กตื่นมาแล้วจามตอนเช้า เป็นเพราะอุณหภูมิห้องที่เย็นลงตอนดึก หรือผ้าห่มที่นอนสะสมฝุ่นไว้ พอลูกสูดหายใจเข้าไปตอนเช้ามืด จมูกที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นอยู่แล้วก็เลยออกอาการประท้วงทันที นอกจากนี้ พันธุกรรมก็มีส่วนสำคัญมาก ถ้าคุณพ่อหรือคุณแม่มีประวัติเป็นภูมิแพ้ เจ้าตัวเล็กก็มีโอกาสสูงที่จะได้รับมรดกนี้มาด้วย

สิ่งกระตุ้นตัวร้ายในบ้าน ที่คอยกวนใจเจ้าตัวเล็ก

การจะรักษาภูมิแพ้อากาศให้ได้ผลดี เราต้องรู้ก่อนว่าอะไรคือตัวการที่ทำให้ลูกกำเริบ ซึ่งในบ้านเรามักจะหนีไม่พ้นเจ้าสิ่งเหล่านี้ครับ

• ไรฝุ่น: ตัวการอันดับหนึ่ง ซ่อนตัวอยู่ตามที่นอน หมอน ตุ๊กตาผ้า และโซฟา
• ละอองเกสรและเชื้อรา: มักมาจากความอับชื้นในบ้าน หรือต้นไม้รอบๆ บ้าน
• สัตว์เลี้ยง: ขนและรังแคของสุนัขหรือแมว แม้เด็กบางคนไม่ได้สัมผัสโดยตรง แค่อยู่ใกล้ก็กำเริบได้
• ควันบุหรี่และมลพิษ: PM 2.5 และควันธูป ควันบุหรี่จากคนในครอบครัว เป็นตัวการทำลายเยื่อบุจมูกเด็กโดยตรง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกเป็นภูมิแพ้อากาศแน่ๆ

อาการของโรคนี้บางทีก็คล้ายกับหวัดจนแยกยาก แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะมีจุดสังเกตที่ต่างกันชัดเจน ลองเช็กลูกน้อยดูว่ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยไหม

• จามติดๆ กันหลายครั้ง โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้าหรือก่อนนอน
• มีน้ำมูกใสไหลเรื้อรัง นานเกินสองสัปดาห์โดยไม่มีไข้ร่วมด้วย
• คันจมูก ขยี้จมูกบ่อยๆ จนเกิดเป็นรอยย่นขวางที่สันจมูก
• คันตา เคืองตา หรือมีรอยคล้ำใต้ตาจากการไหลเวียนเลือดไม่ดี (Allergic shiner)
• หายใจทางปาก นอนกรน หรือกระสับกระส่ายเวลานอนเพราะคัดจมูก

วิธีดูแลลูกรักและปรับสภาพบ้านให้ห่างไกลจากภูมิแพ้

การรักษาโรคภูมิแพ้อากาศในเด็กที่ดีที่สุด ไม่ใช่แค่การกินยา แต่เป็นการจัดการสิ่งแวดล้อมรอบตัว เพื่อลดการสัมผัสสิ่งกระตุ้น หมอแนะนำแนวทางปฏิบัติง่ายๆ ที่บ้านดังนี้ครับ

จัดการห้องนอนและเครื่องนอน

เปลี่ยนผ้าปูที่นอนและปลอกหมอนทุกสัปดาห์ด้วยน้ำร้อนเพื่อกำจัดไรฝุ่น งดใช้ตุ๊กตาผ้าขนฟูในห้องนอนลูก และถ้าเลี่ยงได้ควรเปลี่ยนมาใช้ที่นอนและหมอนกันไรฝุ่นโดยเฉพาะ

หลีกเลี่ยงควันและอากาศที่เป็นพิษ

ห้ามสูบบุหรี่ในบ้านเด็ดขาด ช่วงไหนที่ฝุ่น PM 2.5 หนาแน่น ควรงดกิจกรรมกลางแจ้งของเด็ก และควรเปิดเครื่องฟอกอากาศในห้องนอนเพื่อช่วยกรองฝุ่นละอองขนาดเล็ก

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

วิธีนี้ช่วยได้มากจริงๆ ครับ การใช้น้ำเกลือล้างจมูกช่วยชะล้างน้ำมูกเหนียวข้นและสิ่งสกปรกที่ตกค้างในโพรงจมูกออกไป ทำให้ลูกหายใจโล่งขึ้น และลดการใช้ยาลงได้เยอะ

เมื่อไหร่ที่ควรพาไปพบหมอเพื่อตรวจรักษาอย่างจริงจัง

หากคุณพ่อคุณแม่ลองปรับสิ่งแวดล้อมแล้ว อาการของลูกยังไม่ดีขึ้น รบกวนการนอน จนส่งผลต่อการเรียนและพัฒนาการในตอนกลางวัน แนะนำให้พามาพบกุมารแพทย์หรือหมอภูมิแพ้เด็กครับ

แพทย์อาจพิจารณาให้ยาแก้แพ้ชนิดกินหรือพ่นจมูกเพื่อควบคุมอาการ หรือในบางรายที่มีอาการรุนแรงมากๆ อาจมีการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังเพื่อดูว่าแพ้อะไรชัดเจน และพิจารณาเรื่องการฉีดวัคซีนภูมิแพ้ในระยะยาวต่อไปครับ