โรคภูมิแพ้อากาศในเด็ก: เมื่อลูกน้อยตื่นมาพร้อมอาการจาม น้ำใสไหลไม่หยุด

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงสังเกตเห็นลูกน้อยตื่นมาตอนเช้าแล้วจามฮัดชิ้ว น้ำมูกใสไหลย้อย หรือบ่นคันตาคันจมูกกันบ่อยขึ้น บางคนเข้าใจว่าเป็นหวัดเรื้อรังรักษาไม่หายสักที แต่พอเช็คดูดีๆ แล้วน้องไม่ได้มีไข้หรือเจ็บคอร่วมด้วย อาการแบบนี้แหละครับที่หมออยากชวนมาทำความรู้จักกัน เพราะมันคือสัญญาณเตือนของโรคภูมิแพ้อากาศในเด็กที่พบได้บ่อยมากในยุคนี้

ลูกจาม น้ำมูกไหลตอนเช้า: อาการแบบนี้ใช่โรคภูมิแพ้อากาศในเด็กแน่หรือเปล่า?

เวลาที่ตรวจคนไข้ตัวเล็กที่คลินิก คุณพ่อคุณมักจะเล่าให้ฟังตรงกันว่า ลูกตื่นมาตอนเช้าหรือช่วงดึกๆ จะเริ่มมีอาการจามติดๆ กันหลายครั้ง คัดจมูก หายใจมีเสียงครืดคราด หรือบางคนขยี้จมูกจนเป็นรอยย่นที่สันจมูก อาการเหล่านี้มักจะเป็นๆ หายๆ สัมพันธ์กับอากาศที่เปลี่ยนไป หรือฝุ่นละอองรอบตัว ต่างจากไข้หวัดทั่วไปที่จะมีไข้ร่วมด้วยและหายได้ภายในหนึ่งสัปดาห์ แต่โรคภูมิแพ้นี้จะอยู่ยาวนานและมักกำเริบเวลาเจอสิ่งกระตุ้นครับ

ทำไมลูกถึงเป็นภูมิแพ้? เจาะลึกสาเหตุที่ทำให้เยื่อบุจมูกเด็กไวต่อสิ่งรอบตัวเกินเหตุ

โรคภูมิแพ้อากาศในเด็กเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายไวต่อสิ่งกระตุ้นในสิ่งแวดล้อมมากกว่าปกติ เมื่อลูกหายใจเอาฝุ่นละออง ไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือละอองเกสรดอกไม้เข้าไป ร่างกายจะเข้าใจผิดว่าสิ่งเหล่านี้เป็นอันตราย จึงปล่อยสารเคมีที่ชื่อว่าฮีสตามีนออกมา ทำให้เยื่อบุจมูกเกิดการอักเสบ บวม และสร้างน้ำมูกออกมามากกว่าปกติ ซึ่งส่วนหนึ่งก็มาจากกรรมพันธุ์ด้วย ถ้าคุณพ่อคุณแม่คนใดคนหนึ่งมีประวัติเป็นภูมิแพ้ เจ้าตัวเล็กก็จะมีโอกาสรับพันธุกรรมนี้มาเช่นกันครับ

ตัวการตัวร้ายในบ้านที่คอยกระตุ้นให้ภูมิแพ้ของลูกกำเริบ

สิ่งกระตุ้นรอบตัวนี่แหละครับที่เป็นตัวการทำให้ลูกน้อยทรมาน ตัวการหลักๆ ที่หมอพบเจอในบ้านเราหนีไม่พ้นเจ้าไรฝุ่นตัวจิ๋วที่ซ่อนอยู่ตามที่นอน หมอน และโซฟาผ้า รองลงมาคือฝุ่น PM2.5 ที่ลอยอยู่ในอากาศ ขนแมวขนสุนัขที่เลี้ยงไว้ในบ้าน รวมถึงควันบุหรี่มือสองที่ลอยมาจากนอกบ้านหรือคนในครอบครัว การรู้ว่าอะไรคือตัวกระตุ้นจะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงได้อย่างตรงจุดครับ

วิธีดูแลและปรับสิ่งแวดล้อมในบ้านเพื่อตัดวงจรอาการภูมิแพ้ของลูก

การรักษาโรคภูมิแพ้อากาศในเด็กที่ดีที่สุดไม่ใช่การกินยาไปตลอดชีวิต แต่เป็นการปรับสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็กครับ หมอแนะนำให้เริ่มจากการจัดการห้องนอนเป็นอันดับแรก ซักผ้าปูที่นอนและปลอกหมอนด้วยน้ำร้อนทุกๆ สัปดาห์เพื่อกำจัดไรฝุ่น หลีกเลี่ยงการใช้ตุ๊กตาขนฟูในห้องนอน ใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรอง HEPA และพยายามกวาดถูบ้านด้วยผ้าเปียกแทนการใช้ไม้กวาดแห้งเพื่อไม่ให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย

ยาแก้แพ้และสเปรย์พ่นจมูก: ใช้รักษาอย่างไรให้ปลอดภัยกับเด็ก?

ในกรณีที่ปรับสิ่งแวดล้อมแล้วลูกยังมีอาการรบกวนการนอนหรือการเรียน การใช้ยาจึงมีความจำเป็นครับ ยาแก้แพ้กลุ่ม antihistamine รุ่นใหม่ๆ จะช่วยลดอาการจามและน้ำมูกไหลโดยไม่ออกฤทธิ์ทำให้ง่วงนอน ส่วนในเด็กที่มีอาการคัดจมูกเรื้อรัง คุณหมออาจพิจารณาใช้สเปรย์พ่นจมูกสเตียรอยด์ ซึ่งมีความปลอดภัยสูงมากเพราะยาออกฤทธิ์เฉพาะที่จมูก ไม่ดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย แต่อย่างไรก็ตามควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ ห้ามซื้อยาพ่นตามร้านขายยามาใช้เองเด็ดขาดนะครับ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าลูกควรไปพบแพทย์เฉพาะทางภูมิแพ้เด็ก

หากคุณพ่อคุณแม่ดูแลเบื้องต้นแล้วอาการของลูกยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรุนแรง เช่น นอนกรนเสียงดังจนหยุดหายใจตอนกลางคืน หายใจหอบเหนื่อย หรือมีอาการไซนัสอักเสบแทรกซ้อน เช่น ปวดขมับ ปวดแก้ม หรือมีหนองไหลออกจากจมูกร่วมด้วย แบบนี้ไม่ควรปล่อยไว้ครับ ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดและอาจพิจารณาวิธีการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังเพื่อหาตัวกระตุ้นที่แท้จริงต่อไปครับ