คลื่นไส้อาเจียนตอนอยู่บ้าน รับมืออย่างไรไม่ให้หมดแรง?

อาการพะอืดพะอมอยากจะอ้วก เป็นความรู้สึกที่ทรมานไม่น้อย ไม่ว่าจะเกิดจากอาหารเป็นพิษ เมารถ เมาเรือ หรือท้องเสีย หลายคนพอเริ่มมีอาการก็ลนลานจนไม่รู้จะเริ่มจัดการอย่างไรดี ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้ด้วยอาการนี้อยู่บ่อยครั้ง วันนี้ผมอยากมาเล่าให้ฟังถึงวิธีการจัดการอาการคลื่นไส้อาเจียนเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้านอย่างถูกวิธี เพื่อช่วยให้ร่างกายกลับมาสดชื่นได้เร็วขึ้น

ทำไมอยู่ๆ ถึงรู้สึกคลื่นไส้ อยากอาเจียนขึ้นมาล่ะ?

ก่อนจะไปดูวิธีแก้ เรามาทำความเข้าใจกลไกของร่างกายกันสั้นๆ ก่อนครับ อาการคลื่นไส้อาเจียนไม่ใช่โรค แต่เป็นกลไกป้องกันตัวของร่างกาย เมื่อสมองส่วนที่ควบคุมการอาเจียนได้รับสัญญาณว่ามีสิ่งแปลกปลอม สารพิษ หรือความผิดปกติในระบบทางเดินอาหาร มันจึงสั่งการให้กระเพาะอาหารบีบตัวขับของเสียเหล่านั้นออกมา

ดังนั้น การพยายามอั้นไว้สุดชีวิตบางทีก็ไม่ใช่ทางออกที่ดีเสมอไป ปล่อยให้ออกมาบ้างอาจจะช่วยให้สบายท้องขึ้น แต่สิ่งสำคัญคือเราต้องรู้วิธีดูแลตัวเองต่อจากนั้นต่างหาก

จิบน้ำเกลือแร่จิ๋วแต่แจ๋ว เคล็ดลับป้องกันภาวะขาดน้ำ

เมื่ออาเจียนออกไป สิ่งที่ร่างกายสูญเสียไปไม่ใช่แค่อาหารในท้อง แต่เป็นน้ำและเกลือแร่จำนวนมาก ข้อผิดพลาดที่ผมเจอประจำคือคนไข้พยายามดื่มน้ำเปล่าแก้วใหญ่ทีเดียวพรวดเดียว ผลลัพธ์คือกระเพาะที่กำลังระคายเคืองอยู่รับไม่ไหว แล้วก็อาเจียนออกมาอีกรอบ

ทางแก้ที่ถูกต้องคือการจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมน้ำและเกลือแร่กลับเข้าไปทดแทน โดยเว้นระยะสักนิด อย่าเพิ่งรีบซดรวดเดียวหมดขวด

เลือกกินอาหารอ่อนย่อยง่าย เมื่อกระเพาะส่งสัญญาณพร้อม

พอเริ่มรู้สึกดีขึ้นและหยุดอาเจียนได้สักระยะแล้ว หลายคนอยากจัดบุฟเฟต์ฉลองเพราะหิวโซ ขอบอกว่าเบรกก่อนครับ ช่วงนี้กระเพาะยังบอบบางอยู่มาก ควรเริ่มต้นด้วยอาหารรสจืด ย่อยง่าย และมีไขมันต่ำ เช่น

• ข้าวต้มปลาหรือข้าวต้มหมูสับชิ้นเล็กๆ
• โจ๊กอุ่นๆ
• ขนมปังปิ้งแผ่นบาง
• กล้วยหอมหรือแอปเปิ้ลบด

หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด เผ็ดจัด มันจัด อาหารทอด และผลิตภัณฑ์จากนมไปก่อนสักสองสามวัน จนกว่าระบบย่อยอาหารจะกลับเข้าสู่ภาวะปกติ

ยาสามัญประจำบ้านตัวไหนช่วยได้บ้าง

ในกรณีที่อาการคลื่นไส้ไม่รุนแรง การใช้ยาช่วยบรรเทาอาการก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือก เช่น ยาแก้คลื่นไส้อาเจียนกลุ่มที่ช่วยลดการบีบตัวของทางเดินอาหาร หรือยาลดกรดเคลือบกระเพาะ แต่ทั้งนี้ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ทุกครั้งก่อนหาซื้อยามาทานเอง โดยเฉพาะในเด็กและหญิงตั้งครรภ์

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบไปหาหมอ

ส่วนใหญ่แล้วอาการคลื่นไส้อาเจียนเบื้องต้นจะดีขึ้นได้เองภายใน 24 ชั่วโมง หากปฏิบัติตัวตามวิธีข้างต้น แต่ถ้าหากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำว่าอย่าฝืนรักษาเองที่บ้านครับ ควรเดินทางไปโรงพยาบาลทันที

• อาเจียนติดต่อกันนานเกิน 24 ชั่วโมงจนดื่มน้ำอะไรก็พุ่งออกหมด
• มีไข้สูงร่วมกับปวดท้องรุนแรง
• อาเจียนออกมาเป็นเลือด หรือมีลักษณะคล้ายกากกาแฟบด
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น เวียนหัวมากเวลาลุกยืน ปัสสาวะไม่ออกหรือเป็นสีเข้มจัด
• อ่อนเพลียมากจนไม่มีแรงแม้แต่จะลุกขึ้นเดิน

การดูแลตัวเองตั้งแต่เริ่มมีอาการเล็กน้อย จะช่วยป้องกันไม่ให้ร่างกายทรุดหนักลงไปอีก ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้กันดูนะครับ ขอให้ทุกคนมีสุขภาพแข็งแรง