ลูกมองอะไรแปลกๆ หรือเปล่า: เรื่องการตรวจคัดกรองสายตาและภาวะตาเขในเด็กเล็กที่พ่อแม่ควรรู้

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยมาตรวจพัฒนาการที่คลินิก สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะสังเกตและพูดคุยอยู่เสมอคือเรื่องการมองเห็น หลายคนอาจคิดว่าเด็กเล็กยังบอกไม่ได้ว่ามองเห็นชัดแค่ไหน รอให้โตจนอ่านหนังสือพิมพ์ได้ค่อยพาไปวัดสายตาก็ยังไหว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ช่วงวัยเตาะแตะเป็นนาทีทองของพัฒนาการทางสายตา สมองและดวงตาของเด็กกำลังเรียนรู้ที่จะประสานการทำงานร่วมกันอย่างเข้มข้น

ดวงตาของลูกรักเติบโตอย่างไร ทำไมต้องเช็กกันตั้งแต่ยังเล็ก

ทารกแรกเกิดไม่ได้มองเห็นชัดเจนเท่ากับผู้ใหญ่ โลกของเด็กแรกเกิดจะเป็นภาพเบลอๆ และค่อยๆ พัฒนาความคมชัดขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงขวบปีแรก หากในช่วงนี้ดวงตาข้างใดข้างหนึ่งมีปัญหา เช่น สายตาสั้น ยาว หรือเอียงมากๆ หรือมีภาวะที่ทำให้แสงเข้าตาได้ไม่เต็มที่ สมองส่วนที่ทำหน้าที่ประมวลผลภาพจะไม่ได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง ส่งผลให้พัฒนาการด้านการมองเห็นสะดุดลง และหากปล่อยไว้เกินช่วงเวลาทองนี้ กล้ามเนื้อตาและสมองอาจจดจำความผิดปกตินั้นจนกลายเป็นภาวะตาขี้เกียจที่แก้ไขได้ยากในอนาคต

สัญญาณเตือนภัยเงียบ: ลูกตาเขหรือเปล่า ดูอย่างไรดี

ภาวะตาเขเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่พ่อแม่มักกังวลใจ ลูกบางคนในช่วงแรกเกิดอาจดูเหมือนตาเข้าหากันเพราะสันจมูกยังแบน ทำให้มีผิวหนังส่วนเกินมาบังหัวตา ซึ่งเป็นภาวะตาเขเทียมที่มักจะหายไปเองเมื่อโตขึ้น แต่ถ้าลูกอายุเกิน 3 ถึง 4 เดือนแล้วยังมองไม่ตรง หรือมีตาข้างหนึ่งลอยออกด้านนอกหรือเข้าด้านในอย่างชัดเจน นั่นไม่ใช่เรื่องปกติแล้ว

วิธีเช็กง่ายๆ ที่บ้านคือการใช้ไฟฉายส่องเบาๆ ที่ดวงตาของเด็กในระยะห่างประมาณหนึ่งฟุต สังเกตดูว่าจุดสะท้อนของแสงไฟบนตาดำอยู่ตรงกลางพอดีทั้งสองข้างหรือไม่ หากจุดสะท้อนเยื้องไปด้านใดด้านหนึ่ง นั่นแปลว่าแนวสายตาอาจไม่ขนานกัน และควรพามาให้จักษุแพทย์ตรวจอย่างละเอียด

เช็กสายตาก่อนลูกบอก ปล่อยไว้แก้ช้าอาจไม่ทันการณ์

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักสงสัยว่าเด็กเล็กที่ยังพูดไม่ได้ จะตรวจสายตาได้อย่างไร หมอมีเครื่องมือและเทคนิคพิเศษที่ไม่เจ็บและไม่ต้องให้เด็กอ่านชาร์ตตัวอักษรครับ เราใช้การส่องแสงตรวจดูการสะท้อนของจอประสาทตา การใช้เครื่องวัดสายตาอัตโนมัติแบบพกพา หรือการทดสอบการมองตามวัตถุ เพื่อประเมินว่ามีค่าสายตาผิดปกติมากน้อยแค่ไหน

การตรวจคัดกรองสายตาและภาวะตาเขจึงมีความสำคัญมาก เพราะความผิดปกติต่างๆ หากตรวจพบเร็ว โอกาสรักษาให้หายขาดและกลับมามองเห็นได้ปกติมีสูงมาก บางเคสแค่ใส่แว่นตาปรับค่าสายตาร่วมกับการทำPatching หรือการปิดตาข้างที่ดีเพื่อให้ตาข้างที่อ่อนแอกล้ามเนื้อได้ทำงาน ก็ช่วยแก้ไขปัญหาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

พาลูกรักมาตรวจตากับหมอตอนไหนดีที่สุด

ตามคำแนะนำมาตรฐาน เด็กทุกคนควรได้รับการตรวจคัดกรองดวงตาครั้งแรกในช่วงอายุ 6 เดือนถึง 1 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่หมอสามารถประเมินการทำงานร่วมกันของตาทั้งสองข้างได้ดี และควรตรวจซ้ำอีกครั้งในช่วงก่อนเข้าโรงเรียน หรือประมาณอายุ 3 ถึง 4 ปี เพื่อเตรียมความพร้อมให้ลูกพร้อมสำหรับการเรียนรู้และการมองเห็นในห้องเรียน

หากคุณสังเกตเห็นว่าลูกชอบหรี่ตาเวลาออกแดด เอียงคอเวลาดูทีวี นั่งใกล้จอคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือมากเกินไป หรือขยี้ตาบ่อยๆ นั่นคือเสียงกระซิบจากดวงตาของลูกว่าควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กอย่างจริงจังได้แล้วครับ