ลูกไอเสียงก้องเหมือนสุนัขเห่าตอนดึก: รู้จักกลุ่มอาการครูป (Croup) ที่พ่อแม่ต้องตั้งสติ

ช่วงดึกดืื่นที่บ้านควรจะเป็นเวลาพักผ่อนที่เงียบสงบ แต่จู่ๆ ลูกรักตื่นขึ้นมากลางดึกด้วยอาการไอแหบแห้ง เสียงดังโฮกฮากคล้ายเสียงสุนัขเห่า หายใจมีเสียงหวีด และบางคนอาจมีเสียงแหลมสูงเวลาหายใจเข้า อาการแบบนี้มักทำให้คุณพ่อคุณแม่ตกใจจนทำอะไรไม่ถูก ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกภาวะนี้ว่า กลุ่มอาการครูป (Croup) หรือการอักเสบของกล่องเสียงและหลอดลม ที่มักเกิดขึ้นกับเด็กเล็กในช่วงอายุหกเดือนถึงสามปี

ลูกเป็นหวัดอยู่ดีๆ ทำไมเสียงถึงเปลี่ยนและไอแปลกไปแบบนี้

จุดเริ่มต้นของโรคนี้มักมาจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเดียวกับหวัดธรรมดา เช่น ไวรัสพาราอินฟลูเอนซา (Parainfluenza virus) ที่เริ่มจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน แต่ความพิเศษและน่ากังวลของเจ้าไวรัสตัวนี้คือ มันชอบเข้าไปโจมตีบริเวณกล่องเสียงและหลอดลมส่วนต้น ทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเกิดอาการบวมแดง

เมื่อหลอดลมและกล่องเสียงบวม ทางเดินหายใจของเด็กที่มีขนาดเล็กอยู่แล้วจึงตีบแคบลง เวลาที่น้องหายใจเอาอากาศผ่านช่องแคบๆ นี้เข้าไป จึงทำให้เกิดเสียงดังผิดปกติ ยิ่งเวลาร้องไห้หรือตื่นกลัว ทางเดินหายใจยิ่งหดเกร็ง อาการไอเสียงก้องและเสียงหายใจแปลกๆ ก็จะยิ่งชัดเจนขึ้นจนน่าตกใจ

อาการช่วงไหนที่น่าเป็นห่วง และวิธีสังเกตความรุนแรงที่บ้าน

ส่วนใหญ่แล้ว อาการไอเสียงก้องมักจะเป็นมากในช่วงสองถึงสามวันแรก และมักจะมีอาการกำเริบตอนกลางคืนหรือช่วงดึก การสังเกตอาการลูกน้อยในช่วงเวลานี้จึงสำคัญมาก โดยคุณพ่อคุณแม่สามารถประเมินเบื้องต้นได้ดังนี้

• สังเกตการหายใจ: หากลูกหายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม ท้องกระเพื่อม หรือปีกจมูกบาน แสดงว่าเริ่มมีภาวะทางเดินหายใจตีบแคบมาก
• อาการร่วมอื่นๆ: มักมีไข้ต่ำๆ น้ำูกไหล และเสียงแหบร่วมด้วย
• ระดับความรู้สึกตัว: เด็กควรจะยังตื่นรู้ตัวดี ไม่ซึม แม้จะตื่นมาไอตอนดึกก็ตาม

วิธีรับมือเฉพาะหน้าเมื่อลูกตื่นมาไอเสียงก้องกลางดึก

เมื่อลูกมีอาการกำเริบตอนดึก สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติ เพราะความตื่น ตระหนกของพ่อแม่จะทำให้เด็กยิ่งร้องไห้ และยิ่งทำให้ทางเดินหายใจตีบแคบลงไปอีก จากนั้นให้ลองใช้วิธีบรรเทาเบื้องต้นดังนี้

• พาออกไปสูดอากาศชื้นเย็น: การพาเด็กออกไปเดินรับลมเย็นนอกบ้านสักครู่ หรือพาเข้าไปในห้องน้ำที่เปิดฝักบัวน้ำอุ่นทิ้งไว้ให้ไอความชื้นอบอวล จะช่วยลดอาการบวมของกล่องเสียงได้ดี
• ให้ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ: น้ำอุ่นจะช่วยให้เสมหะที่เหนียวข้นอ่อนตัวลงและลดการระคายเคืองคอ
• อุ้มให้ศีรษะสูง: การอุ้มหรือหนุนหมอนให้ศีรษะสูงจะช่วยให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น

อาการแบบไหนที่แปลว่าต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

แม้ว่าอาการครูปส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองหรือรักษาตามอาการที่บ้านได้ แต่มีบางสัญญาณเตือนอันตรายที่คุณพ่อคุณแม่ห้ามรอจนถึงเช้าเด็ดขาด หากพบอาการเหล่านี้ต้องรีบพาไปพบแพทย์ฉุกเฉินทันที

• มีเสียงหายใจดังวี๊ดหรือเสียงแหลมสูงตลอดเวลา: แม้ในเวลาที่เด็กไม่ได้ร้องไห้หรือนอนนิ่งๆ
• หายใจลำบากมาก: สังเกตจากซี่โครงบุ๋มลึก หายใจเร็วผิดปกติ หรือผิวหนังเริ่มซีดเขียว
• น้ำลายไหลกลืนไม่ได้: มีอาการซึมลง หรือกระสับกระส่ายอย่างไร้สาเหตุ

การดูแลรักษาทางการแพทย์และการป้องกัน

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล แพทย์จะทำการประเมินทางเดินหายใจอย่างละเอียด ในเคสที่มีอาการปานกลางถึงรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาให้ยาสเตียรอยด์ชนิดกินหรือพ่น เพื่อช่วยลดอาการบวมของกล่องเสียงอย่างรวดเร็ว หรือพ่นยาอะดรีนาลีนในกรณีที่ทางเดินหายใจตีบแคบรุนแรง ส่วนการให้ยาปฏิชีวนะจะใช้ก็ต่อเมื่อแพทย์ตรวจพบว่ามีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนเท่านั้น เพราะโดยส่วนใหญ่โรคนี้เกิดจากไวรัส การป้องกันที่ดีที่สุดจึงเป็นการล้างมือให้สะอาด หลีกเลี่ยงการพาเด็กไป in crowded areas หรือสถานที่แออัดในช่วงที่มีการระบาดของโรคทางเดินหายใจครับ