ลูกแพ้อาหารจนอาเจียนไม่หยุด อาการแบบนี้ใช่ ภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารก หรือเปล่า?

ช่วงนี้คุณแม่หลายคนอาจจะเริ่มกังวลเวลาป้อนอาหารเสริมมื้อแรกให้ลูกน้อย เพราะกลัวว่าลูกจะแพ้อาหาร แต่รู้ไหมว่าอาการแพ้ไม่ได้มีแค่ผื่นขึ้นหรือตาบวมอย่างที่คุ้นเคยกัน บางครั้งลูกอาจมีอาการอาเจียนรุนแรงจนหมดแรงหลังจากกินอาหารบางชนิดเข้าไป ซึ่งอาการแบบนี้อาจไม่ใช่แค่อาหารเป็นพิษธรรมดา แต่อาจเป็นโรคที่ชื่อว่า FPIES หรือภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารกที่หลายคนยังไม่ค่อยคุ้นหู

รู้จัก FPIES โรคแพ้อหารที่หน้าตาไม่เหมือนภูมิแพ้ทั่วไป

เวลาเราพูดถึงการแพ้อาหาร เรามักจะนึกถึงผื่นลมพิษ หน้าบวม หรือหายใจไม่ออกทันทีหลังกินอาหารใช่ไหมครับ แต่สำหรับ ภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารก หรือ Food Protein-Induced Enterocolitis Syndrome (FPIES) นั้นต่างออกไปโดยสิ้นเชิง โรคนี้เป็นการแพ้อาหารชนิดที่ไม่ได้เกิดจากภูมิคุ้มกันแอนติบอดีชนิด IgE จึงไม่มีผื่นขึ้น ไม่มีอาการคัน และไม่ตาบวม แต่ผลกระทบจะเกิดขึ้นที่ระบบทางเดินอาหารโดยตรง ทำให้ลูกน้อยมีอาการอักเสบที่ลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่หลังจากกินอาหารที่แพ้เข้าไปประมาณหนึ่งถึงสี่ชั่วโมง

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าลูกกำลังเผชิญกับ FPIES

ความน่ากลัวของโรคนี้นอกจากจะทำให้คุณพ่อคุณแม่ตกใจแล้ว คืออาการมันดูเหมือนโรคกระเพาะอาหารอักเสบหรือลำไส้อักเสบติดเชื้อทั่วไป โดยอาการเด่นๆ ที่มักจะพบได้แก่

• อาเจียนพุ่งติดต่อกันหลายครั้ง: ลูกจะอาเจียนออกมาอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง ซึ่งมักจะเกิดขึ้นหลังกินอาหารเจ้าปัญหาไปแล้วประมาณ 1 ถึง 4 ชั่วโมง
• เซื่องซึมและไม่มีแรง: หลังจากอาเจียน ลูกจะดูอ่อนเพลีย เซื่องซึมลงอย่างเห็นได้ชัด บางคนตัวซีดหรือผิวเย็นลงเพราะความดันโลหิตต่ำลงชั่วคราว
• ท้องเสียตามมา: หลังจากอาเจียนผ่านไปสักระยะ ลูกอาจจะมีอาการถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำตามมา ซึ่งบางครั้งอาจพบมูกเลือดปนได้เล็กน้อย

อาหารตัวร้ายชนิดไหนบ้างที่มักเป็นต้นเหตุ

แม้ว่าเด็กแต่ละคนจะแพ้อาหารแตกต่างกัน แต่สำหรับ ภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารก แล้ว มีอาหารอยู่ไม่กี่กลุ่มที่เป็นตัวการหลักในการกระตุ้นอาการ ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อถึงวัยเริ่มกินอาหารเสริม ได้แก่

• กลุ่มธัญพืช: ข้าวเจ้า ข้าวโอ๊ต และข้าวบาเลย์ ซึ่งถือว่าเป็นตัวการอันดับต้นๆ ที่พบได้บ่อยในเด็กไทย
• กลุ่มนมวัวและผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง: อาหารที่มักเจอในนมผงสูตรทั่วไปหรืออาหารเสริมบางชนิด
• กลุ่มเนื้อสัตว์และปลา: เช่น เนื้อไก่ เนื้อปลาบางชนิด ที่เริ่มนำมาบดให้เด็กกินในช่วงขวบปีแรก

วิธีดูแลและวิธีรับมือเมื่อลูกเกิดอาการ

หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกมีอาการอาเจียนรุนแรงซ้ำๆ หลังจากกินอาหารชนิดเดิมซ้ำเป็นครั้งที่สองหรือสาม สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดป้อนอาหารชนิดนั้นทันที และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากลูกเริ่มมีอาการขาดน้ำ เช่น ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปัสสาวะน้อยลง หรือซึมมาก ควรรีบพาไปโรงพยาบาลทันทีเพื่อรับสารน้ำทดแทนทางหลอดเลือดดำ

ลูกจะหายจากอาการนี้ได้เองไหมเมื่อโตขึ้น

ข่าวดีก็คือ ภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารก ส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคเรื้อรังตลอดชีวิต เมื่อเด็กโตขึ้น ระบบลำไส้และระบบภูมิคุ้มกันมีความสมบูรณ์มากขึ้น อาการแพ้เหล่านี้มักจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปได้เอง โดยเด็กส่วนใหญ่จะสามารถกลับมากินอาหารที่เคยแพ้ได้ตามปกติเมื่ออายุเข้าช่วงวัยอนุบาล แต่ในช่วงวัยทารกนี้ แพทย์อาจแนะนำให้หลีกเลี่ยงอาหารชนิดนั้นไปก่อนอย่างเคร่งครัด และอาจมีการนัดทดสอบการกินอาหารซ้ำภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทางเป็นระยะ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของลูกน้อยครับ