รู้จัก FPIES ภาวะลำไส้อักเสบจากอาหารในทารกที่พ่อแม่ต้องระวัง

ทำไมลูกถึงอาเจียนรุนแรงหลังจากลองอาหารใหม่

คุณพ่อคุณแม่อาจจะเคยตกใจเมื่อลูกน้อยที่เริ่มกินอาหารเสริมเกิดอาการอาเจียนอย่างหนักโดยไม่มีไข้ บางครั้งรุนแรงจนลูกดูซึมหรือตัวซีดลง อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ท้องเสียธรรมดาหรืออาหารเป็นพิษ แต่มันคือภาวะที่เรียกว่า FPIES หรือภาวะลำไส้อักเสบจากอาหาร ซึ่งเป็นเรื่องที่คนเป็นพ่อแม่ควรทำความเข้าใจให้ชัดเจนเพื่อรับมือได้อย่างถูกต้อง

FPIES คืออะไร ทำไมถึงน่ากังวล

FPIES ย่อมาจาก Food Protein-Induced Enterocolitis Syndrome เป็นการแพ้อาหารรูปแบบหนึ่งที่ไม่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันชนิดที่ทำให้เกิดผื่นลมพิษหรือหายใจไม่ออกในทันทีเหมือนการแพ้อาหารทั่วไป แต่เป็นการอักเสบที่เกิดขึ้นในระบบทางเดินอาหารโดยตรง ทำให้เกิดอาการอาเจียนรุนแรง ซ้ำๆ จนอาจนำไปสู่ภาวะร่างกายขาดน้ำอย่างรวดเร็ว

อาการแบบไหนที่เตือนว่าลูกอาจเป็น FPIES

ความแตกต่างที่สำคัญของภาวะนี้คืออาการไม่ได้เกิดขึ้นทันทีหลังกิน แต่จะเริ่มแสดงอาการหลังจากกินอาหารไปแล้วประมาณ 1 ถึง 4 ชั่วโมง สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกตมีดังนี้

• อาเจียนรุนแรงและต่อเนื่องหลายครั้งหลังจากกินอาหารตัวที่เป็นปัญหา
• ลูกมีอาการดูเพลีย ซึมลง หรือตัวเย็นซีดผิดปกติ
• ความดันโลหิตอาจต่ำลงจนทำให้ลูกดูไม่สดใสเหมือนเดิม
• อาการท้องเสียที่อาจตามมาหลังจากอาเจียนไปแล้วหลายชั่วโมง

อาหารชนิดไหนบ้างที่เป็นต้นเหตุ

อาหารที่มักกระตุ้นให้เกิดภาวะนี้ได้บ่อย ได้แก่

• นมวัวและนมถั่วเหลือง
• ข้าวเจ้าหรือข้าวโอ๊ต
• ผักบางชนิด เช่น มันเทศ หรือฟักทอง
• เนื้อสัตว์บางประเภท เช่น ปลาหรือไก่

แม้ว่าอาหารเหล่านี้จะเป็นอาหารทั่วไป แต่สำหรับเด็กที่มีภาวะนี้ ระบบภูมิคุ้มกันในทางเดินอาหารจะมองว่าโปรตีนในอาหารเหล่านี้เป็นสิ่งที่ต้องกำจัดออก จึงส่งสัญญาณให้ร่างกายสั่งอาเจียนออกมาอย่างหนัก

เมื่อเกิดอาการต้องทำอย่างไร

หากพบว่าลูกมีอาการอาเจียนรุนแรงจนดูเพลีย หรือมีอาการขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อยลง ปากแห้ง หรือตาลึกโหล ต้องรีบพาไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำและเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด เพราะความเสี่ยงที่น่ากลัวที่สุดของ FPIES คือภาวะช็อกจากการขาดน้ำ

วิธีดูแลในระยะยาว

หัวใจสำคัญคือการระบุตัวอาหารที่ทำให้เกิดอาการ หากลูกเคยมีประวัติเกิดภาวะนี้ แพทย์จะแนะนำให้งดอาหารชนิดนั้นโดยเด็ดขาดก่อน และเมื่อถึงเวลาที่จะเริ่มอาหารชนิดใหม่ ควรเริ่มทีละอย่างในปริมาณน้อยๆ และคอยสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดในระยะเวลา 48 ชั่วโมงแรก ข่าวดีคือเด็กส่วนใหญ่ที่มีภาวะนี้มักจะมีอาการดีขึ้นและหายไปได้เองเมื่อโตขึ้น โดยส่วนใหญ่จะหายได้ในช่วงอายุ 2 ถึง 3 ปี