ลูกหายใจมีเสียงหวีดในเด็ก: เสียงแบบนี้แปลว่าอะไร และตอนไหนที่พ่อแม่ต้องรีบพาไปหาหมอ

เวลาที่ลูกนอนหลับแล้วเราได้ยินเสียงฟี้ๆ หรือเสียงหวีดเบาๆ ทุกครั้งที่หายใจออก เชื่อว่าหัวใจของคนเป็นพ่อเป็นแม่คงหล่นไปอยู่ที่ตาตุ่มด้วยความตกใจ หลายคนพยายามเอาหูไปแนบหน้าอกลูก ฟังแล้วก็กังวลว่าลูกจะเป็นอะไรมากไหม ทำไมลูกถึงหายใจไม่ปกติเหมือนเด็กคนอื่น

ในฐานะหมอที่เจอคุณพ่อคุณแม่พาเด็กๆ มาหาด้วยอาการนี้บ่อยๆ อยากบอกว่าเสียงหวีดหรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Wheezing เป็นสัญญาณเตือนจากทางเดินหายใจส่วนล่างที่ตีบแคบลง ซึ่งมีตั้งแต่เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงโรคที่ต้องดูแลอย่างใกล้ชิด วันนี้เรามาทำความเข้าใจไปพร้อมกันว่าเสียงนี้เกิดจากอะไร และเราจะสังเกตอาการลูกอย่างไรดี

เสียงหวีดแบบนี้หน้าตาเป็นยังไง และต่างจากเสียงกรนหรือเสียงครืดคราดยังไง?

เวลาลูกป่วย เรามักจะได้ยินเสียงแปลกๆ จากทางเดินหายใจบ่อยๆ ซึ่งแต่ละเสียงบอกโรคไม่เหมือนกัน:

• เสียงกรน: มักเกิดจากทางเดินหายใจส่วนบนบริเวณลำคอหรือจมูก มักดังตอนหายใจเข้าและนอนหลับ
• เสียงครืดคราดยังมีเสมหะ: เกิดจากมีเสมหะอยู่ในคอหรือจมูกเวลาลูกเป็นหวัด เสียงจะก้องๆ สั่นๆ เปลี่ยนแปลงได้เวลาลูกไอหรือจาม
• เสียงหวีด (Wheezing): เป็นเสียงแหลมสูง คล้ายเสียงนกหวีดเบาๆ หรือเสียงดนตรี มักจะได้ยินชัดเจนตอนที่ลูกหายใจออก เสียงนี้เกิดจากลมที่ถูกบีบให้ออกจากหลอดลมเล็กๆ ที่บวมและตีบแคบลง

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้ลูกรักหายใจมีเสียงหวีด

หลอดลมของเด็กเล็กๆ นั้นทั้งเล็กและนิ่มกว่าผู้ใหญ่มาก เวลาที่มีอะไรไปกระตุ้นนิดหน่อยก็ทำให้บวมและตีบได้ง่าย สาเหตุที่เราพบบ่อยในห้องตรวจมีดังนี้:

• โรคหลอดลมฝอยอักเสบ (Bronchiolitis): มักเกิดจากเชื้อไวรัส RSV ในเด็กเล็กๆ อายุต่ำกว่า 2 ขวบ เริ่มจากเป็นหวัดธรรมดา 2-3 วัน แล้วลามลงปอด ทำให้หายใจเร็ว หายใจมีเสียงหวีด และซี่โครงยุบ
• โรคหอบหืด (Asthma): ถ้าเด็กโตหน่อยและมีอาการนี้ซ้ำๆ เวลาเจอฝุ่น ควัน อากาศเปลี่ยน หรือวิ่งเล่นเหนื่อยๆ อาจต้องนึกถึงโรคหอบหืด ซึ่งมักมีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวร่วมด้วย
• สำลักสิ่งแปลกปลอม: อันนี้ต้องระวังมากในเด็กวัยกำลังซนที่ชอบหยิบของเข้าปาก เช่น เมล็ดถั่ว เศษของเล่น หรือลูกอม ถ้าจู่ๆ ลูกสำลักแล้วมีเสียงหวีดข้างเดียวโดยไม่มีไข้ ต้องรีบพามาเอ็กซเรย์
• กรดไหลย้อน: น้ำย่อยจากกระเพาะที่ไหลย้อนขึ้นมาสำลักเข้าหลอดลม ก็ทำให้เกิดการระคายเคืองและมีเสียงหวีดได้เช่นกัน

อาการแบบไหนที่แปลว่าอันตราย และต้องพามาโรงพยาบาลทันที?

ถ้าลูกมีเสียงหวีดเบาๆ ตอนเป็นหวัด แต่ยังกินนมได้ดี ร่าเริง ไม่ซึม อาจดูแลเบื้องต้นที่บ้านได้ แต่ถ้าเจอสัญญาณเหล่านี้ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด:

• หายใจเร็วมากจนหน้าอกบุ๋ม ท้องกระเพื่อม หรือปีกจมูกบานเวลาหายใจ
• ริมฝีปาก ปลายมือ หรือปลายเท้าเริ่มมีสีเขียวคล้ำ ขาดออกซิเจน
• ลูกซึมลง ปลุกยาก ไม่ยอมดูดนมหรือกินน้ำเลย
• เหนื่อยจนพูดเป็นคำๆ ไม่ได้ หรือร้องกวนไม่ออกเสียง

การดูแลเบื้องต้นที่บ้านและการรักษาจากคุณหมอ

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล คุณหมอจะตรวจฟังปอดอย่างละเอียด บางครั้งอาจต้องพ่นยาขยายหลอดลมเพื่อดูว่าหลอดลมตอบสนองดีขึ้นไหม หรือพ่นน้ำเกลือเข้มข้นเพื่อช่วยละลายเสมหะในรายที่เป็นหลอดลมฝอยอักเสบ

สำหรับการดูแลที่บ้านระหว่างรอพบแพทย์หรือหลังกลับจากโรงพยาบาล ให้เน้นการให้ลูกดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยให้เสมหะเหลว and ขับออกง่ายขึ้น ใช้ลูกยางแดงดูดน้ำมูกให้ลูกหายใจสะดวกขึ้น จัดท่านอนให้หัวสูงเล็กน้อย และที่สำคัญคือหลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ควันธูป และฝุ่นละอองทุกชนิด เพราะสิ่งเหล่านี้คือตัวการสำคัญที่ทำให้หลอดลมของลูกตีบแย่ลงกว่าเดิม