เจ็บหัวตา บวมแดง แบบนี้คืออาการของการติดเชื้อแบคทีเรียในถุงน้ำตาหรือเปล่า?

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการแปลกๆ ที่หัวตา เริ่มจากรู้สึกเคืองตาเล็กน้อย หัวตาบวมแดงขึ้นมาแบบไม่ทราบสาเหตุ พอกระพริบตาก็เจ็บ หรือบางคนหนักหน่อยมีหนองไหลออกมาตรงมุมตา เวลาหมอตรวจดูก็พบว่าเป็นโรคที่หลายคนอาจจะไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อน นั่นคือ การติดเชื้อแบคทีเรียในถุงน้ำตา ซึ่งวันนี้หมออยากจะมาเล่าให้ฟังกันแบบเข้าใจง่ายว่าโรคนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และเราต้องรับมืออย่างไรบ้าง

ทำความรู้จักเจ้าถุงน้ำตาและสาเหตุที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ

ตามปกติแล้ว ตาของเราจะผลิตน้ำตาออกมาหล่อเลี้ยงลูกตาตลอดเวลา น้ำตาส่วนเกินนี้จะไหลระบายลงไปตามท่อระบายน้ำตาเล็กๆ ที่อยู่บริเวณหัวตา แล้วไหลลงสู่จมูก แต่ถ้าวันดีคืนดีท่อระบายน้ำตานี้เกิดการอุดตันขึ้นมา น้ำตาที่ควรจะไหลลงไปได้กลับถูกขังเอาไว้ข้างใน กลายเป็นแหล่งน้ำนิ่งที่เชื้อโรคชอบมากๆ เมื่อแบคทีเรียตกลงไปอาศัยอยู่ ก็จะเกิดการแบ่งตัวลุกลามจนกลายเป็นการอักเสบและติดเชื้ออย่างที่เราเรียกว่าการติดเชื้อแบคทีเรียในถุงน้ำตานั่นเอง

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าถุงน้ำตาเริ่มมีปัญหา

อาการเริ่มต้นมักจะมาแบบเงียบๆ แต่ถ้าสังเกตตัวเองดีๆ จะพอจับสัญญาณได้ ดังนี้ครับ

• ปวดบวมแดงบริเวณหัวตา: จะเริ่มรู้สึกเจ็บตุบๆ ตรงข้างสันจมูกใกล้หัวตา ผิวหนังแถบนั้นจะบวมเป่งและแดงขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด
• มีน้ำตาไหลตลอดเวลา: เพราะท่อระบายน้ำตามันตัน น้ำตาก็เลยล้นทะลักออกมานอกตาตลอดเวลา
• มีขี้ตาหรือหนอง: ถ้าลองใช้นิ้วสะอาดกดเบาๆ ตรงหัวตา อาจจะมีหนองหรือเมือกขุ่นๆ ไหลย้อนออกมาจากรูเปิดที่ขอบตา
• ตามัวลงร่วมด้วย: ในเคสที่เป็นมาก หนองหรือน้ำตาที่ขังอยู่เยอะอาจบังการมองเห็นทำให้ตามัวลงชั่วคราว

การรักษาเมื่อมาพบแพทย์ที่คลินิก

เวลาที่คนไข้มาด้วยอาการเหล่านี้ หมอจะต้องประเมินความรุนแรงก่อน ถ้าเป็นการติดเชื้อเฉียบพลัน สิ่งสำคัญที่สุดคือการใช้ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งส่วนใหญ่หมอจะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะชนิดกิน หรืออาจจะต้องหยอดยาร่วมด้วย ในกรณีที่มีหนองคั่งอยู่มาก บางครั้งหมอจำเป็นต้องช่วยระบายหนองออกเพื่อให้แผลยุบตัวเร็วขึ้น และที่สำคัญห้ามไปบีบหรือเค้นตรงหัวตาด้วยตัวเองเด็ดขาด เพราะอาจทำให้เชื้อโรคกระจายเข้าสู่กระแสเลือดหรือลุกลามไปรอบดวงตาอันตรายยิ่งขึ้น

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นระหว่างรอพบแพทย์

ระหว่างที่ยังมาไม่ถึงคลินิก หรืออยู่ในช่วงที่กำลังรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ มีข้อปฏิบัติที่ช่วยบรรเทาอาการได้ ดังนี้

• ประคบอุ่นเบาๆ บริเวณหัวตาครั้งละ 10 ถึง 15 นาที วันละ 3 ถึง 4 ครั้ง เพื่อช่วยลดอาการบวมและช่วยให้หนองระบายได้ดีขึ้น
• งดใส่คอนแทคเลนส์เด็ดขาดในช่วงที่มีการติดเชื้อ เพราะจะยิ่งทำให้แบคทีเรียสะสมและระคายเคืองมากขึ้น
• ล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ และระวังอย่าใช้มือขยี้ตาข้างที่อักเสบเพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคแพร่กระจาย

วิธีป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

โรคนี้ถ้าท่อระบายน้ำตายังคงตีบตันอยู่ มีโอกาสที่จะกลับมาติดเชื้อซ้ำได้อีกเรื่อยๆ ครับ เมื่อรักษาการติดเชื้อหายดีแล้ว หมออาจจะนัดประเมินเพื่อหาทางแก้ไขปัญหาท่อระบายน้ำตาอุดตัน เช่น การทำความศัยและขยายท่อระบายน้ำตา หรือในบางรายอาจต้องผ่าตัดสร้างทางระบายน้ำตาใหม่ เพื่อตัดไฟตั้งแต่ต้นลม ไม่ให้มีน้ำตาค้างเติ่งจนแบคทีเรียกลับมาตั้งรกรากได้อีก หากใครมีอาการเจ็บหัวตาหรือบวมแดง อย่าปล่อยไว้นาน รีบมาให้หมอตรวจดูอาการตั้งแต่เนิ่นๆ จะได้รักษาได้ทันท่วงทีครับ