โรคไส้เลื่อนที่บริเวณช่องท้อง: เมื่อมีก้อนตุงๆ โผล่ขึ้นมาตอนยกของหนัก

หลายคนที่มาปรึกษาที่ห้องตรวจมักจะเล่าให้ฟังด้วยความกังวลว่า อยู่ๆ ก็คลำเจอก้อนตุงๆ บริเวณหน้าท้องหรือแถวขาหนีบ บางครั้งเวลาเดินหรือยืนนานๆ จะรู้สึกหน่วงๆ หรือเจ็บแปล๊บ แต่พอนอนราบลงไป ก้อนนั้นกลับหายวับไปกับตา อาการแบบนี้แหละครับที่เป็นสัญญาณเตือนคลาสสิกของ โรคไส้เลื่อนที่บริเวณช่องท้อง ที่หมออยากชวนทุกคนทำความเข้าใจกันให้ดี เพราะปล่อยไว้ไม่รักษา อาจอันตรายกว่าที่คิด

ไส้เลื่อนคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไรในร่างกายของเรา

ถ้าจะให้เห็นภาพง่ายที่สุด ลองนึกภาพผนังหน้าท้องของเราเหมือนกำแพงบ้านที่แข็งแรง คอยกั้นอวัยวะภายในไม่ให้ทะลักออกมา แต่พอเวลาผ่านไป กล้ามเนื้อบริเวณนี้เกิดความอ่อนแรง หรือมีจุดอ่อนตั้งแต่เกิด ประกอบกับความดันในช่องท้องที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการยกของหนัก การเบ่งอุจจาระหรือปัสสาวะนานๆ การไอเรื้อรัง หรือแม้แต่ภาวะอ้วนและตั้งครรภ์ แรงดันเหล่านี้จึงดันให้อวัยวะภายใน โดยเฉพาะลำไส้ เล็ดลอดทะลุผ่านช่องโหว่ของผนังกล้ามเนื้อออกมากลายเป็นก้อนนูนที่เรามองเห็นหรือคลำเจอใต้ผิวหนัง

เช็กด่วน สังเกตตำแหน่งไหน และอาการแบบไหนที่ใช่แน่ๆ

ตำแหน่งที่พบโรคไส้เลื่อนที่บริเวณช่องท้องได้บ่อยที่สุด หนีไม่พ้นบริเวณขาหนีบ รองลงมาคือบริเวณสะดือ หรือตำแหน่งแผลผ่าตัดเก่า อาการหลักๆ ที่คนไข้มักเจอมีดังนี้

• คลำเจอก้อนนูนนิ่มใต้ผิวหนัง บางครั้งโผล่มาตอนยืน ยกของ หรือไอ แต่จะยุบหายไปเองเมื่อนอนราบ
• รู้สึกหน่วงๆ แน่นๆ หรือปวดตุๆ บริเวณที่เป็นก้อน เวลาใช้งานกล้ามเนื้อหน้าท้องมากๆ จะรู้สึกชัดเจนขึ้น
• ในระยะแรกอาจไม่มีอาการเจ็บปวดใดๆ ทำให้หลายคนชะล่าใจปล่อยทิ้งไว้หลายปี

ปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายถึงชีวิตจริงหรือ

คำถามยอดฮิตคือ ถ้าก้อนยุบเองได้ ผ่าตัดทีหลังได้ไหม หมอต้องบอกเลยว่า ไส้เลื่อนไม่มีทางรักษาหายได้ด้วยการกินยา ทาครีม หรือใส่กางเกงพยุงตัว และที่น่ากลัวที่สุดคือภาวะแทรกซ้อนที่เรียกว่า ไส้เลื่อนติดคา (Incarcerated Hernia) ซึ่งเกิดจากลำไส้ที่เลื่อนออกมาแล้วถูกรัดติดจนกลับเข้าไปไม่ได้ หากปล่อยไว้นานเกินไปเลือดจะไปเลี้ยงไม่ถึง จนลำไส้เน่าทะลุ เกิดการติดเชื้อในช่องท้องรุนแรง ซึ่งในจุดนั้นจะกลายเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องผ่าตัดด่วนทันที

วิธีรักษาและการผ่าตัดในปัจจุบัน

เมื่อตรวจพบว่าเป็น โรคไส้เลื่อนที่บริเวณช่องท้อง วิธีรักษาเดียวที่ได้ผลเด็ดขาดคือการผ่าตัดซ่อมแซมผนังหน้าท้อง แพทย์จะดันอวัยวะที่ย้อยกลับเข้าที่เดิม จากนั้นจะทำการเสริมความแข็งแรงให้กับผนังกล้ามเนื้อ ซึ่งในปัจจุบันเทคโนโลยีการผ่าตัดก้าวหน้าไปมาก มีทั้งการผ่าตัดแบบแผลเล็กผ่านกล้องที่ช่วยให้เจ็บน้อย ฟื้นตัวไว และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วยิ่งขึ้น

ปรับพฤติกรรมอย่างไรไม่ให้ไส้เลื่อนถามหา

สำหรับใครที่ยังไม่อยากเป็น หรือคนที่เคยผ่าตัดรักษาหายแล้ว การดูแลตัวเองไม่ให้เกิดแรงดันในช่องท้องสูงเกินไปคือหัวใจสำคัญ ลองปรับพฤติกรรมเหล่านี้ดูครับ

• หลีกเลี่ยงการยกของหนักเกินกำลัง หากจำเป็นต้องยก ให้ใช้วิธีงอเข่าและใช้กำลังขาแทนการก้มตัว
• ป้องกันอาการท้องผูกด้วยการกินอาหารที่มีใยอาหารสูงและดื่มน้ำมากๆ เพื่อจะได้ไม่ต้องออกแรงเบ่งเวลาขับถ่าย
• ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ลดภาระการทำงานของกล้ามเนื้อหน้าท้อง
• รีบรักษาอาการไอเรื้อรังจากโรคภูมิแพ้หรือสูบบุหรี่ เพื่อลดแรงกระแทกบริเวณช่องท้อง

หากคุณหรือคนใกล้ตัวเริ่มคลำเจอก้อนผิดปกติที่หน้าท้องหรือขาหนีบ อย่ารอจนมีอาการปวดรุนแรง รีบมาพบแพทย์เพื่อให้ตรวจวินิจฉัยและวางแผนรักษาก่อนที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนอันตรายดีกว่าครับ