ภาวะช่องคลอดอักเสบจากเชื้อรา ปัญหาใกล้ตัวที่ผู้หญิงมักเข้าใจผิด

อาการคันและตกขาวแบบนี้ ใช่เชื้อราในช่องคลอดหรือเปล่า?

เวลาที่ผู้หญิงหลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการคันยิบๆ บริเวณจุดซ่อนเร้น ร่วมกับมีตกขาวลักษณะคล้ายคราบแป้งเปียกหรือนมบูด มักจะมีความกังวลใจและตั้งคำถามว่าตัวเองเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือเปล่า ความจริงแล้วต้นตอส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเรื่องนั้น แต่มาจากเชื้อรากลุ่มแคนดิดาที่มีอยู่แล้วตามธรรมชาติในร่างกาย แต่เกิดเสียสมดุลจนเติบโตเกินควบคุม

ทำไมอยู่ดีๆ เชื้อราเจ้ากรรมถึงกำเริบขึ้นมาได้ล่ะ?

ร่างกายของเรามีกลไกควบคุมปริมาณแบคทีเรียดีและเชื้อราให้อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข แต่บางครั้งพฤติกรรมในชีวิตประจำวันหรือสภาพร่างกายที่เปลี่ยนไปก็ไปทำลายสมดุลนี้ ตัวการหลักๆ ที่พบบ่อยในชีวิตประจำวันมีดังนี้

• การใช้ยาปฏิชีวนะติดต่อกันนานๆ: ยาฆ่าเชื้อเหล่านี้ไม่ได้เลือกฆ่าเฉพาะเชื้อโรคตัวร้าย แต่มันดันไปกวาดล้างแบคทีเรียดีที่เป็นเกราะป้องกันตามธรรมชาติออกไปด้วย ทำให้เชื้อราสสบโอกาสทองในการเบ่งบาน
• ความอับชื้นและอากาศร้อน: การใส่กางเกงที่รัดแน่นจนเกินไป หรือใส่ชุดชั้นในที่ระบายอากาศไม่ดี ยิ่งถ้าช่วงไหนเหงื่อออกเยอะหรือปล่อยให้ชุดว่ายน้ำเปียกชื้นนานๆ เชื้อราจะชอบมากเป็นพิเศษ
• ระดับฮอร์โมนที่แปรปรวน: ช่วงก่อนมีประจำเดือน ตั้งครรภ์ หรือการใช้ยาคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนสูง ล้วนมีผลทำให้สภาพวะในช่องคลอดเปลี่ยนไปและเอื้อต่อการเติบโตของเชื้อรา
• ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ: เช่น คนที่เป็นโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี หรือคนที่พักผ่อนน้อยและมีความเครียดสะสม

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและการรักษาให้หายขาด

ถ้าอาการยังเป็นไม่มาก หลายคนอาจเลือกใช้ยาสอดหรือยาทาฆ่าเชื้อราที่มีขายตามร้านขายยา ซึ่งมักจะได้ผลดีในเวลาไม่กี่วัน แต่หัวใจสำคัญคือการใช้ยาให้ครบโดสตามที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ แม้ว่าอาการคันจะหายไปแล้วก็ตาม เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อราดื้อยาและกลับมาเป็นซ้ำซาก

ปรับพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ เพื่อตัดวงจรเชื้อรากวนใจ

นอกจากการใช้ยาแล้ว การปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันช่วยลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้อย่างยั่งยืน

• หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด เพราะการทำความสะอาดลึกเกินไปจะไปชะล้างจุลินทรีย์ดีที่ทำหน้าที่ปกป้องเราออกไปหมด
• เลือกใส่กางเกงชั้นในผ้าฝ้าย (Cotton) ที่ระบายอากาศได้ดี และหลีกเลี่ยงกางเกงยีนส์รัดรูปในช่วงที่มีอาการ
• หลังจากเข้าห้องน้ำควรซับให้แห้งสนิททุกครั้ง และหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจุดซ่อนเร้นที่มีน้ำหอมแรงๆ

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้และควรมาพบแพทย์ทันที?

แม้ว่าภาวะนี้จะไม่อันตรายถึงชีวิตและพบได้บ่อย แต่ถ้าหากรักษาเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายในเจ็ดวัน มีอาการปวดหน่วงท้องน้อย มีไข้ หรือมีตกขาวที่มีกลิ่นเหม็นรุนแรงร่วมด้วย แนะนำว่าไม่ควรซื้อยาใช้เองซ้ำๆ ควรเข้ามาให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะอาจมีภาวะติดเชื้อชนิดอื่นร่วมด้วย หรืออาจไม่ใช่โรคเชื้อราอย่างที่คิดตั้งแต่แรก