ขาโก่งหรือขาฉิ่ง เดินลงน้ำหนักไม่เท่ากัน ปล่อยไว้เสี่ยงข้อเข่าพังก่อนวัยอันควร

เคยสังเกตไหมว่าทำไมเราเดินแล้วปวดเข่าข้างเดียวบ่อยๆ

หลายคนเดินผ่านกระจกแล้วอาจจะเคยสังเกตเห็นว่าแนวขาตัวเองดูไม่ตรงเหมือนคนอื่น บางคนเข่ากางออกเหมือนวงเล็บ ซึ่งเรามักเรียกว่าขาโก่ง บางคนเข่าเบียดชิดกันจนปลายเท้าแยกออกเหมือนรูปตัวเอ็กซ์หรือขาฉิ่ง ลักษณะแนวขาที่ผิดปกติแบบนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของบุคลิกภาพหรือความสวยงาม แต่มันส่งผลโดยตรงต่อการรับน้ำหนักของข้อเข่าและข้อเท้าในทุกย่างก้าว

กลไกการรับน้ำหนักที่เปลี่ยนไปเมื่อขาไม่ตรง

ตามปกติแล้ว น้ำหนักตัวของเราจะถ่ายเทผ่านแนวขาจากสะโพก ลงมาที่เข่า และไปจบที่ข้อเท้าในแนวเส้นตรงที่สมดุล แต่เมื่อแนวขาเกิดการโก่งหรือเบียดผิดปกติ จุดที่รับน้ำหนักจะถูกเปลี่ยนตำแหน่งไป ดังนี้

• ขาโก่ง (Bow legs): น้ำหนักจะเทไปลงที่บริเวณเข่าด้านในเป็นหลัก ทำให้กระดูกอ่อนและหมอนรองกระดูกด้านในเข่าต้องรับภาระหนักกว่าปกติ
• ขาฉิ่ง (Knock-knees): น้ำหนักจะถูกเบี่ยงไปลงที่เข่าด้านนอกมากกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดความล้าและอาการเจ็บที่เข่าด้านนอกได้ง่าย

สัญญาณเตือนที่บอกว่าแนวขาของคุณกำลังมีปัญหา

หากคุณเริ่มรู้สึกถึงอาการเหล่านี้ ควรหันมาสำรวจแนวขาของตัวเองอย่างจริงจัง

• ปวดตึงบริเวณข้อเข่าหรือข้อเท้าเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน
• ฝ่าเท้าสึกไม่เท่ากัน สังเกตจากรองเท้าที่ใส่ประจำ พื้นรองเท้าจะสึกฝั่งใดฝั่งหนึ่งมากกว่าอย่างเห็นได้ชัด
• เดินได้ไม่นานก็รู้สึกล้าขาผิดปกติ หรือรู้สึกว่าลงน้ำหนักไม่เต็มเท้า
• ข้อเข่ามีเสียงก๊อบแก๊บเวลาเคลื่อนไหว ซึ่งเป็นสัญญาณของการเสียดสีที่ผิดปกติ

ผลกระทบระยะยาวหากปล่อยทิ้งไว้จนข้อเข่าเสื่อม

การใช้ชีวิตด้วยแนวขาที่ผิดปกติเปรียบเสมือนการขับรถที่ศูนย์ล้อไม่ตรง ยิ่งใช้ไปนานๆ ก็ยิ่งสึกหรอเร็วขึ้น สิ่งที่ตามมาคือภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร เนื่องจากผิวข้อกระดูกได้รับแรงกดทับซ้ำๆ ณ จุดเดิมไม่กระจายตัว ทำให้อักเสบเรื้อรัง จนในที่สุดอาจส่งผลต่อการเดินหรือการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ปรับพฤติกรรมและแนวทางแก้ไขก่อนจะสายเกินไป

การแก้ไขไม่ได้หมายความว่าจะต้องผ่าตัดเสมอไป แต่ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของแนวขาที่เปลี่ยนไป

• การตรวจวิเคราะห์การเดิน: เพื่อดูว่าเราลงน้ำหนักส่วนไหนมากเกินไป และช่วยให้หมอวางแผนการรักษาได้แม่นยำ
• แผ่นรองรองเท้าเฉพาะบุคคล: เป็นวิธีที่ง่ายและเห็นผลชัดเจนในการปรับสมดุลการลงน้ำหนักและจัดระเบียบแนวขาใหม่ขณะเดิน
• การทำกายภาพบำบัด: เสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่าและสะโพกให้แข็งแรง เพื่อทำหน้าที่พยุงข้อต่อแทนการให้กระดูกรับภาระเพียงอย่างเดียว
• การผ่าตัดจัดแนวกระดูก: เป็นทางเลือกสุดท้ายสำหรับผู้ที่มีความผิดปกติรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก