อาชีพที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภาวะเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรัง

เจ็บข้อมือเรื้อรังใช่เรื่องเล่นๆ หรือไม่?

เวลาตรวจคนไข้ที่คลินิก ผมมักจะเจอคนไข้เดินเข้ามาพร้อมกับบ่นว่าเจ็บจี๊ดที่ข้อมือ หรือขยับมือแล้วรู้สึกติดขัดเหมือนมีอะไรมาขวางอยู่ หลายคนนึกว่าเป็นแค่ความเมื่อยล้าจากการทำงานปกติ แต่พอซักประวัติไปเรื่อยๆ ถึงได้รู้ว่าพฤติกรรมในที่ทำงานนั่นแหละที่เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เอ็นข้อมืออักเสบจนกลายเป็นเรื่องเรื้อรัง

อาชีพกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังอาการข้อมือพัง

เอ็นข้อมืออักเสบไม่ได้เกิดขึ้นกับแค่นักกีฬาหรือคนที่ยกของหนักเท่านั้น แต่กลุ่มคนที่ต้องใช้ข้อมือทำท่าซ้ำๆ เป็นเวลานานในชีวิตประจำวันต่างหากที่เสี่ยงสูงกว่า โดยอาชีพที่ผมเจออาการบ่อยที่สุด ได้แก่

• กลุ่มพนักงานออฟฟิศและสายงานไอที: การพิมพ์งานหรือใช้เมาส์ติดต่อกันหลายชั่วโมงโดยไม่มีจุดพักข้อมือ ทำให้เอ็นต้องรับภาระหนักสะสม
• ช่างฝีมือและงานประดิษฐ์: ไม่ว่าจะเป็นช่างเย็บผ้า ช่างทำเล็บ หรือคนจัดดอกไม้ ที่ต้องเกร็งข้อมือและนิ้วมือทำงานละเอียดเป็นเวลานาน
• แม่ครัวและพ่อครัว: การจับตะหลิวหรือมีดหนักๆ สับหรือผัดอาหารด้วยท่าทางเดิมๆ ซ้ำๆ เป็นเหตุให้เกิดการอักเสบได้ง่าย
• พนักงานขับรถขนส่ง: การกำพวงมาลัยแน่นเกินไปหรือต้องบังคับรถในพื้นที่แคบๆ นานๆ ก็สร้างแรงเครียดให้กับเอ็นข้อมือได้ไม่แพ้กัน

ทำไมการใช้ข้อมือท่าเดิมนานๆ ถึงทำให้เกิดการอักเสบ

กลไกมันเรียบง่ายมากครับ ร่างกายเราเหมือนเครื่องจักร ถ้าใช้งานส่วนไหนหนักเกินไปโดยไม่มีเวลาให้มันซ่อมแซม เอ็นที่ทำหน้าที่เชื่อมกล้ามเนื้อกับกระดูกจะเกิดการเสียดสีกับปลอกหุ้มเอ็น เมื่อทำท่าเดิมซ้ำๆ สารหล่อลื่นที่ควรจะมีก็เริ่มลดลง กลายเป็นอาการบวม อักเสบ หรือถ้าปล่อยไว้นานจนเรื้อรัง เนื้อเยื่อบริเวณนั้นอาจหนาตัวขึ้นจนขยับลำบากหรือเกิดพังผืดเกาะ

วิธีปรับพฤติกรรมก่อนจะกลายเป็นเรื่องใหญ่

หากรู้ตัวว่าอยู่ในกลุ่มเสี่ยง ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอาชีพครับ แต่ต้องรู้จักวิธีดูแลตัวเองให้ถูกหลัก

• กฎ 50:5: ทุกการทำงาน 50 นาที ควรพักมือและยืดเหยียดข้อมือเบาๆ อย่างน้อย 5 นาที
• ปรับอุปกรณ์ให้เหมาะสม: สำหรับชาวออฟฟิศ แผ่นรองเมาส์ที่มีเจลรองข้อมือหรือคีย์บอร์ดที่ออกแบบตามหลักสรีรศาสตร์ช่วยลดแรงกดทับได้จริง
• จัดท่าทางให้ถูกต้อง: พยายามให้ข้อมืออยู่ในแนวตรง ไม่หักงอหรือกระดกผิดรูปขณะทำงาน

อาการแบบไหนที่ต้องหยุดพักและรีบพบหมอ

หากเริ่มรู้สึกว่าปวดแปลบเวลาหยิบจับของ มีอาการบวมแดง หรือรู้สึกว่าข้อมือล็อกขยับไม่ได้เหมือนเดิม อย่ามัวแต่ซื้อยาแก้ปวดมากินเองจนเคยชินครับ เพราะอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนว่าการอักเสบอาจจะลึกเกินกว่าแค่การพักผ่อนแล้ว การมาตรวจเพื่อให้คุณหมอวินิจฉัยอย่างละเอียดจะช่วยป้องกันไม่ให้ต้องลงเอยด้วยการผ่าตัดในอนาคต