เมื่อไข้สูงเกินไป: ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังและวิธีสังเกตอาการอันตราย

ไข้สูงแค่ไหนที่เรียกว่าอันตรายและควรระวัง

เวลาลูกหลานหรือคนใกล้ชิดตัวร้อนขึ้นมา หลายคนมักจะกังวลว่าไข้จะสูงไปจนช็อกไหม จริงๆ แล้วไข้เป็นกลไกธรรมชาติของร่างกายที่พยายามต่อสู้กับเชื้อโรค แต่ถ้าอุณหภูมิร่างกายพุ่งสูงเกิน 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป นั่นคือสัญญาณที่ร่างกายเริ่มควบคุมตัวเองได้ยาก และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากไข้สูงเกินไปตามมาได้ ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องไข้ทั่วไป แต่เป็นภาวะที่อวัยวะภายในต้องทำงานหนักจนผิดปกติ

ภาวะแทรกซ้อนจากไข้สูงเกินไปที่พบบ่อยและควรเฝ้าระวัง

เมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงเกินขีดจำกัด ระบบต่างๆ จะเริ่มรวน โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กและผู้สูงอายุที่ร่างกายปรับสมดุลได้ไม่ดีเท่าคนวัยทำงาน โดยภาวะที่น่ากังวลมีดังนี้

• ภาวะชักจากไข้สูง: มักพบในเด็กเล็กอายุ 6 เดือนถึง 5 ปี ซึ่งเกิดจากสมองตอบสนองไวต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ทำให้เด็กมีอาการเกร็ง กระตุก หรือตาลอย ซึ่งแม้จะดูน่ากลัวแต่ส่วนใหญ่มักไม่ทิ้งความเสียหายถาวรหากได้รับการดูแลที่ถูกวิธี
• ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง: ไข้ที่สูงทำให้ร่างกายเสียน้ำผ่านทางเหงื่อและการหายใจหอบเร็ว หากดื่มน้ำทดแทนไม่ทัน จะส่งผลให้ความดันโลหิตต่ำลง หัวใจทำงานหนัก และไตอาจทำงานผิดปกติได้
• ภาวะเพ้อหรือสับสน: ในผู้สูงอายุ ไข้ที่สูงมากอาจไปรบกวนการทำงานของระบบประสาท ทำให้มีอาการสับสน กระสับกระส่าย หรือหลงลืมชั่วคราว
• ความเสียหายต่ออวัยวะภายใน: หากไข้สูงแช่นานเกินไปโดยไม่ได้รับการระบายความร้อน อาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของตับและไตในระยะยาวได้

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเจอไข้สูง

หัวใจสำคัญคือการระบายความร้อนออกจากร่างกายอย่างถูกวิธีและปลอดภัย

• เช็ดตัวลดไข้: ใช้ผ้าชุบน้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นเช็ดตามข้อพับ ซอกคอ และหน้าผาก เพื่อช่วยให้หลอดเลือดขยายตัวและระบายความร้อน ไม่ควรใช้น้ำเย็นจัดเพราะจะทำให้หลอดเลือดหดตัวและไข้สูงขึ้นกว่าเดิม
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ: ค่อยๆ จิบน้ำเปล่าหรือน้ำเกลือแร่เพื่อชดเชยการเสียน้ำ
• สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี: ไม่ควรห่มผ้าหนาหรือใส่เสื้อผ้าหลายชั้นในขณะที่ตัวร้อน เพราะจะทำให้ความร้อนสะสมในร่างกายมากขึ้น

อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

การเฝ้าดูอาการที่บ้านมีขีดจำกัด หากพบสัญญาณเหล่านี้ห้ามนิ่งนอนใจเด็ดขาด

• ไข้สูงลอยเกิน 39.5-40 องศาเซลเซียส และไม่ยอมลดลงแม้จะกินยาลดไข้แล้ว
• มีอาการซึมลงมาก ปลุกตื่นยาก หรือพูดจาสับสน
• หายใจหอบเหนื่อย ปากเขียวคล้ำ หรือชีพจรเต้นเร็วผิดปกติ
• ปวดหัวรุนแรง คอแข็ง หรือมีอาการอาเจียนพุ่ง
• เด็กเล็กมีอาการเกร็งกระตุกหรือชัก

การเข้าใจกลไกของไข้สูงจะช่วยให้คุณรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างมีสติ ไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไป แต่ก็ไม่ควรละเลยจนเกิดผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว