เม็ดเลือดขาวสูงหรือต่ำเกินไป ร่างกายกำลังบอกอะไรเราผ่านผลเลือด

ทำไมคุณหมอถึงต้องสั่งตรวจเม็ดเลือดขาวบ่อยๆ

เวลาเราไปโรงพยาบาลด้วยอาการไข้ เจ็บคอ หรือรู้สึกเพลียผิดปกติ สิ่งแรกที่คุณหมอมักจะสั่งคือการเจาะเลือดเพื่อตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า CBC หลายคนอาจจะเคยเห็นตัวเลขยุ่งยากในใบรายงานผล แต่จริงๆ แล้ว การใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อประเมินระดับเม็ดเลือดขาว เป็นเหมือนการส่งหน่วยสืบราชการลับเข้าไปดูว่า ในร่างกายของคุณกำลังเกิดศึกสงครามอะไรขึ้นอยู่หรือเปล่า

เม็ดเลือดขาวทำหน้าที่อะไรในร่างกายเรา

เปรียบเม็ดเลือดขาวเหมือนกองทัพทหารของร่างกาย หน้าที่หลักคือการป้องกันเชื้อโรค ทั้งไวรัส แบคทีเรีย หรือสิ่งแปลกปลอมที่หลุดเข้ามา เม็ดเลือดขาวไม่ได้มีแค่ชนิดเดียว แต่แบ่งเป็นหลายหน่วยรบที่ทำหน้าที่ต่างกันไป เช่น บางหน่วยมีหน้าที่กินเชื้อโรค บางหน่วยทำหน้าที่ปล่อยสารเคมีเพื่อทำลายศัตรู หรือบางหน่วยทำหน้าที่จดจำเชื้อโรคเพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ

เมื่อผลเลือดฟ้องว่าเม็ดเลือดขาวสูงเกินไป

ถ้าตัวเลขเม็ดเลือดขาวในผลแล็บพุ่งสูงขึ้นกว่าเกณฑ์ปกติ โดยมากมักเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่า ร่างกายกำลังต่อสู้กับอะไรบางอย่าง

• การติดเชื้อแบคทีเรีย: ร่างกายจะเร่งผลิตเม็ดเลือดขาวออกมาจำนวนมากเพื่อรับมือ
• ภาวะอักเสบในร่างกาย: เช่น แผลอักเสบ การบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ หรือโรคภูมิแพ้ตัวเองบางชนิด
• ความเครียดรุนแรงหรือการออกกำลังกายหนัก: ร่างกายอาจปล่อยเม็ดเลือดขาวออกมาในกระแสเลือดมากกว่าปกติชั่วคราว

แล้วถ้าเม็ดเลือดขาวต่ำลงล่ะ น่ากังวลแค่ไหน

ภาวะที่เม็ดเลือดขาวต่ำกว่าปกติอาจไม่ได้แปลว่าเราอ่อนแอเสมอไป แต่อาจหมายถึงร่างกายกำลังเพลียหรือเผชิญปัญหาบางอย่าง เช่น

• ติดเชื้อไวรัสบางชนิด: เช่น ไข้เลือดออก หรือไข้หวัดใหญ่ ซึ่งมักจะทำให้เม็ดเลือดขาวต่ำลงได้ในช่วงแรก
• ผลข้างเคียงจากยา: ยาบางชนิดที่ทานประจำอาจมีผลกดไขกระดูกทำให้การผลิตเม็ดเลือดขาวลดลง
• ภาวะผิดปกติที่ไขกระดูก: ซึ่งพบได้น้อยกว่า แต่เป็นสาเหตุที่คุณหมอต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดหากระดับเม็ดเลือดขาวต่ำต่อเนื่องเป็นเวลานาน

การแปลผลเลือดต้องดูองค์ประกอบอื่นร่วมด้วยเสมอ

ตัวเลขเพียงตัวเดียวไม่สามารถบอกทุกอย่างได้ การตรวจเลือดต้องดูประวัติอาการควบคู่กันไปเสมอ คุณหมอจะวิเคราะห์ว่านอกจากเม็ดเลือดขาวแล้ว สัดส่วนของเม็ดเลือดขาวแต่ละชนิด (Differential Count) เป็นอย่างไร เกล็ดเลือดปกติไหม หรือมีภาวะโลหิตจางร่วมด้วยหรือไม่ เพื่อให้ได้ภาพรวมของสุขภาพที่ถูกต้องและนำไปสู่การรักษาที่ตรงจุดที่สุด