เจาะลึกเรื่องเม็ดเลือดขาวผ่านผลตรวจเลือด บอกอะไรเราได้บ้าง?

ทำไมหมอถึงต้องให้ตรวจเลือดดูเม็ดเลือดขาว?

เวลาที่เราป่วย ไม่ว่าจะเป็นไข้หวัดหรือการอักเสบตามร่างกาย สิ่งแรกที่หมอมักจะสั่งให้ทำคือการเจาะเลือดเพื่อตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า CBC หลายคนอาจจะเคยเห็นตัวเลขยุกยิกในใบรายงานผลแล็บแล้วสงสัยว่า เม็ดเลือดขาวที่หมอให้ความสำคัญนักหนานั้น มันทำหน้าที่อะไรกันแน่ และทำไมการใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการถึงเป็นวิธีมาตรฐานในการบอกโรค

เม็ดเลือดขาวคือหน่วยรบประจำร่างกาย

เราเปรียบเม็ดเลือดขาวเหมือนทหารประจำกองทัพที่คอยปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม ทั้งเชื้อโรค แบคทีเรีย ไวรัส หรือแม้แต่เซลล์ที่ผิดปกติ ปกติแล้วในเลือดของเราจะมีเม็ดเลือดขาวอยู่จำนวนหนึ่ง แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ร่างกายถูกบุกรุกโดยเชื้อโรค ไขกระดูกจะเร่งผลิตเม็ดเลือดขาวออกมามากขึ้นเพื่อไปต่อสู้ ทำให้ค่าที่ตรวจได้สูงขึ้นกว่าปกติ ซึ่งนี่แหละคือสัญญาณเตือนภัยที่แม่นยำที่สุด

อ่านค่าเม็ดเลือดขาวที่สูงเกินไป บอกอะไรเราได้บ้าง?

เมื่อผลการตรวจออกมาว่าเม็ดเลือดขาวสูง สิ่งแรกที่หมอจะนึกถึงไม่ใช่แค่การติดเชื้อเสมอไป แต่เราต้องวิเคราะห์ร่วมกับอาการของคนไข้ด้วย:

• การติดเชื้อแบคทีเรีย: นี่เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ร่างกายจะระดมเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลออกมาจัดการกับเชื้อโรค
• การอักเสบในร่างกาย: ไม่จำเป็นต้องติดเชื้อเสมอไป บางครั้งอาการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ หรือการอักเสบเรื้อรัง ก็ทำให้เม็ดเลือดขาวพุ่งสูงขึ้นได้เช่นกัน
• ภาวะเครียดรุนแรง: ในบางกรณี ร่างกายที่อยู่ในสภาวะกดดันมากๆ ก็ส่งผลต่อระดับเม็ดเลือดขาวในกระแสเลือดได้ชั่วคราว

แล้วถ้าเม็ดเลือดขาวต่ำลงล่ะ น่ากังวลแค่ไหน?

ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำเป็นเรื่องที่หมอค่อนข้างให้ความระมัดระวัง เพราะนั่นหมายถึงภูมิคุ้มกันของร่างกายกำลังอ่อนแอลง ทำให้ติดเชื้อได้ง่ายและรุนแรงขึ้น สาเหตุอาจเกิดจากผลข้างเคียงของยาบางชนิด การได้รับสารเคมี หรือแม้แต่ภาวะไขกระดูกทำงานผิดปกติ การที่เรารู้ผลตรวจได้รวดเร็วผ่านทางห้องปฏิบัติการ จึงช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้ทันท่วงที ก่อนที่ร่างกายจะเสียความสามารถในการป้องกันตนเองไป

ทำไมการใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงเป็นตัวช่วยที่ดีที่สุด?

แม้ว่าอาการภายนอกจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการวินิจฉัย แต่การใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเข้ามาช่วย คือสิ่งที่ทำให้หมอเห็นภาพรวมที่ชัดเจนขึ้น เพราะหลายโรคมีอาการภายนอกคล้ายกัน แต่ผลเลือดจะบอกความแตกต่างได้ เช่น ระหว่างไวรัสกับแบคทีเรีย ซึ่งต้องใช้ยาในการรักษาที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง การเจาะเลือดตรวจจึงเป็นวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงในการใช้ยาเกินความจำเป็น และทำให้เราประเมินความรุนแรงของโรคได้อย่างแม่นยำที่สุด