เม็ดเลือดขาวบอกอะไรเราได้บ้าง: ทำความรู้จักการตรวจเลือดที่คุณหมอสั่งบ่อยที่สุด

ทำไมคุณหมอถึงต้องให้เจาะเลือดตรวจเม็ดเลือดขาวบ่อยจัง

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการไม่สบาย ไม่ว่าจะเป็นไข้สูง ปวดท้อง หรืออาการอักเสบตามจุดต่างๆ สิ่งแรกที่หมอมักจะนึกถึงและสั่งตรวจเสมอคือการตรวจนับเม็ดเลือดขาว หลายคนอาจสงสัยว่าแค่เจาะเลือดไปนิดเดียว ทำไมถึงบอกอะไรได้มากมายขนาดนั้น จริงๆ แล้วเม็ดเลือดขาวเปรียบเสมือนกองทัพทหารในร่างกายเราครับ เมื่อไหร่ที่มีศัตรูอย่างเชื้อโรคหรือการอักเสบเข้ามา กองทัพนี้จะตอบสนองทันที ซึ่งการใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการจะช่วยให้เราเห็นตัวเลขและพฤติกรรมของกองทัพนี้ได้อย่างชัดเจน

การใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อดูระดับเม็ดเลือดขาวบอกอะไรเราได้บ้าง

การตรวจที่ว่านี้เราเรียกทางการว่า CBC หรือ Complete Blood Count ซึ่งหนึ่งในค่าที่สำคัญที่สุดคือจำนวนเม็ดเลือดขาวทั้งหมด (WBC Count) โดยปกติแล้วถ้าค่านี้สูงกว่าเกณฑ์ มักจะเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังสู้รบกับบางอย่างอยู่ ซึ่งแบ่งออกได้เป็นหลายกรณี ดังนี้

• มีการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้ร่างกายต้องเร่งผลิตเม็ดเลือดขาวออกมามากกว่าปกติ
• มีการอักเสบในร่างกาย เช่น แผลอักเสบ หรือภาวะเนื้อเยื่อตาย
• ร่างกายได้รับบาดเจ็บรุนแรงหรือมีความเครียดสูง
• ในทางกลับกัน หากเม็ดเลือดขาวต่ำเกินไป ก็อาจหมายถึงร่างกายอ่อนแอเกินกว่าจะสร้างเม็ดเลือดขาวได้ทัน หรือมีการติดเชื้อไวรัสบางชนิดที่ทำให้กองทัพทหารของเราลดจำนวนลง

เมื่อต้องส่องกล้องดูชนิดของเม็ดเลือดขาว

นอกจากดูจำนวนรวมแล้ว หมอยังต้องดูชนิดของเม็ดเลือดขาวด้วยครับ เพราะเม็ดเลือดขาวแต่ละหน่วยมีหน้าที่ต่างกัน เราเรียกการตรวจละเอียดนี้ว่าการทำ Differential Count หรือการจำแนกชนิดเม็ดเลือดขาว ซึ่งจะทำให้หมออ่านเกมได้แม่นยำขึ้น

รู้เท่าทันเชื้อโรคด้วยการดูชนิดเม็ดเลือดขาว

หากเราพบว่าเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิล (Neutrophil) สูงขึ้น มักบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรียที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ แต่ถ้าหากเป็นเม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ (Lymphocyte) สูงขึ้น หมอก็มักจะตั้งข้อสังเกตไปทางเชื้อไวรัสมากกว่า นอกจากนี้ยังมีชนิดที่เกี่ยวข้องกับอาการแพ้หรือพยาธิอย่างอีโอซิโนฟิล (Eosinophil) ซึ่งจะสูงขึ้นเมื่อร่างกายเจอสารก่อภูมิแพ้ครับ

สิ่งที่คนไข้ควรทราบก่อนและหลังรับผลเลือด

การใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเป็นการคัดกรองเบื้องต้นที่ทรงพลังมาก แต่ผลเลือดเพียงอย่างเดียวไม่ใช่คำตอบสุดท้ายเสมอไปครับ เพราะร่างกายมนุษย์มีความซับซ้อน หมอจะนำผลตรวจมาประยุกต์ใช้ร่วมกับอาการที่คนไข้เล่าให้ฟังและการตรวจร่างกายอย่างละเอียดเสมอ ดังนั้นหากผลตรวจออกมาผิดปกติเล็กน้อย แต่อาการโดยรวมยังดีอยู่ ก็ไม่ควรตื่นตระหนกจนเกินไป ให้ปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้เพื่อวิเคราะห์ผลอย่างครบวงจรจะดีที่สุดครับ