ทำความรู้จักโรคปอดบวมเทียม จากเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย ที่กำลังระบาดในเด็กและวัยรุ่น

ช่วงนี้ถ้าใครพาเด็กๆ ไปหาหมอแล้วได้ยินคุณหมอบอกว่าเป็นปอดบวมเทียม หรือบางคนก็เรียกว่าโรคเดินไอ หลายคนอาจจะเริ่มสงสัยว่ามันคือโรคอะไรกันแน่ ทำไมช่วงหลังถึงได้ยินชื่อเจ้าตัวนี้บ่อยเหลือเกิน

ในฐานะหมอเด็กและคนที่เจอเคสแบบนี้อยู่เรื่อยๆ วันนี้เรามาทำความเข้าใจโรคนี้กันแบบง่ายๆ เหมือนนั่งคุยกันที่ห้องตรวจครับ

เจ้าไมโคพลาสมา นิวโมเนีย คืออะไร ทำไมถึงเรียกปอดบวมเทียม?

เวลาเราพูดถึงโรคปอดบวม เรามักจะนึกถึงคนไข้ที่นอนซม หายใจหอบแรง ไข้สูงปรี๊ดจากแบคทีเรียตัวร้าย แต่เจ้าการติดเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย (Mycoplasma pneumoniae) ตัวนี้ มันมีความพิเศษและแตกต่างออกไป

สาเหตุที่คนมักเรียกกันว่าปอดบวมเทียม หรือ Primary Atypical Pneumonia ก็เพราะว่า อาการมันจะไม่รุนแรงน่ากลัวเท่าปอดบวมทั่วไป เชื้อตัวนี้เป็นแบคทีเรียชนิดพิเศษที่ไม่มีผนังเซลล์ ทำให้ยาปฏิชีวนะกลุ่มที่คุ้นเคยกันดีอย่างเพนนิซิลลินทำอะไรมันไม่ได้ เวลาติดเชื้อ อาการมันจะค่อยเป็นค่อยไปจนเรานึกว่าเป็นแค่ไข้หวัดธรรมดาหรือหลอดอักเสบเท่านั้นเอง

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่ากำลังโดนเจ้าเชื้อตัวนี้เล่นงาน?

ส่วนใหญ่แล้วโรคนี้มักจะชอบระบาดในโรงเรียน สถานรับเลี้ยงเด็ก หรือในครอบครัวที่มีเด็กโตและวัยรุ่น อาการเริ่มต้นจะมีความเนียนมากจนแยกไม่ออกจากหวัดทั่วไป

• มีไข้ต่ำๆ หรือไข้สูงสลับกันไป บางคนไอแห้งๆ นานเป็นสัปดาห์
• ไอรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะเวลากลางคืนหรือตอนเช้ามืด
• เจ็บคอ ปวดหัว อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามเนื้อตามตัว
• ในเด็กเล็กอาจจะมีอาการหอบเหนื่อยร่วมด้วย แต่ในเด็กโตและวัยรุ่นส่วนใหญ่จะยังเดินไปไหนมาไหนได้ปกติ แม้จะไอจนเหนื่อยก็ตาม

เชื้อมันแพร่กระจายหากันได้ยังไง?

การติดเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย ติดต่อกันผ่านละอองฝอยจากการไอหรือจาม เหมือนกับหวัดทั่วไปครับ เวลาที่เด็กๆ ไปโรงเรียน นั่งเรียนห้องเดียวกัน หรือใช้ชีวิตอยู่ใกล้ชิดกัน ก็รับเชื้อทางลมหายใจได้ง่ายมาก ช่วงเวลาฟักตัวค่อนข้างนาน ตั้งแต่หนึ่งถึงสามสัปดาห์กว่าจะแสดงอาการ ทำให้บางทีเราไม่รู้เลยว่าติดเชื้อมาจากใคร

คุณหมอวินิจฉัยและรักษาอย่างไรเมื่อสงสัยโรคนี้?

เนื่องจากอาการมันคล้ายไข้หวัดใหญ่หรือไวรัสทั่วไป การฟังปอดอย่างเดียวอาจจะไม่พอ คุณหมออาจจะต้องพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น การเอกซเรย์ปอด ซึ่งบางครั้งเราจะเห็นว่าเนื้อปอดดูอักเสบกระจายมากกว่าอาการที่คนไข้แสดงออกมา หรืออาจจะมีการตรวจเลือดเชิงลึกในบางราย

ในส่วนของการรักษา หากยืนยันว่าเป็นการติดเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย คุณหมอจะจ่ายยาปฏิชีวนะเฉพาะกลุ่ม เช่น กลุ่มแมคโครไลด์ ซึ่งออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อตัวนี้ได้ตรงจุด สิ่งสำคัญคือต้องกินยาให้ครบตามกำหนด แม้ว่าอาการไอจะเริ่มดีขึ้นแล้วก็ตาม เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อดื้อยาและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

ดูแลตัวเองอย่างไรที่บ้าน และตอนไหนควรพาไปหาหมอซ้ำ?

ระหว่างรักษาตัวอยู่ที่บ้าน ให้เน้นการพักผ่อน ดื่มน้ำอุ่นมากๆ ทานอาหารอ่อนๆ และกินยาลดไข้ตามอาการ สิ่งสำคัญคือการสังเกตอาการไอ

หากดูแลแล้วอาการไอยังไม่ดีขึ้นในหนึ่งสัปดาห์ มีไข้สูงต่อเนื่อง หายใจลำบาก หายใจเร็วซี่โครงบุ๋ม หรือซึมลง ไม่ยอมดื่มน้ำและกินอาหาร ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการซ้ำทันทีครับ