รู้จักไมโคพลาสมา นิวโมเนีย: เชื้อตัวแสบต้นเหตุปอดบวมเทียมที่เด็กและวัยรุ่นเป็นกันบ่อย

ไอแห้งๆ ไม่ยอมหายสักที ระวังเจ้าเชื้อตัวนี้กำลังเล่นงานอยู่

ช่วงนี้หลายคนอาจจะเริ่มคุ้นหูกับชื่อของเชื้อโรคตัวหนึ่งที่กลับมาระบาดและพูดถึงกันบ่อยขึ้น นั่นคือเชื้อที่มีชื่อว่า ไมโคพลาสมา นิวโมเนีย หลายคนพอได้ยินคำว่าปอดบวมก็มักจะตกใจ นึกถึงอาการป่วยหนักนอนโรงพยาบาล แต่สำหรับเจ้าตัวนี้ หมออยากให้ทำความรู้จักในมุมที่เข้าใจง่ายขึ้น เพราะมันมีฉายาว่าโรคปอดบวมเทียม หรือปอดอักเสบเดินได้

ทำไมถึงเรียกว่าปอดบวมเทียม และต่างจากปอดบวมทั่วไปอย่างไร

ในทางการแพทย์ เชื้อไมโคพลาสมา (Mycoplasma pneumoniae) ไม่ใช่ทั้งแบคทีเรียปกติและไม่ใช่ไวรัส แต่มันเป็นจุลชีพกึ่งกลางที่ชอบเกาะตามทางเดินหายใจ ความพิเศษและน่าปวดหัวของมันคือ อาการป่วยมักจะไม่รุนแรงเท่าปอดบวมจากแบคทีเรียทั่วไป คนไข้ส่วนใหญ่ยังคงเดินไปไหนมาไหนได้ ใช้ชีวิตได้ตามปกติ แม้ว่าในปอดจะมีภาวะการอักเสบอยู่แล้วก็ตาม นี่จึงเป็นที่มาของคำว่าปอดบวมเทียมที่หลายคนเรียกกันติดปาก

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าเรากำลังติดเชื้อตัวนี้อยู่

จุดสังเกตสำคัญของการติดเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย มีความต่างจากไข้หวัดธรรมดาค่อนข้างชัดเจน โดยมักจะมีอาการเหล่านี้

• อาการไอเรื้อรัง: เริ่มจากไอแห้งๆ 1-2 วันแรก แล้วอาจจะมีเสมหะตามมา แต่การไอจะรุนแรงและยาวนานเป็นสัปดาห์ หรือบางคนลากยาวเป็นเดือนแม้จะหายไข้แล้วก็ตาม
• ไข้ต่ำถึงไข้สูง: มักมีไข้ร่วมด้วย แต่อาการไข้บางครั้งอาจไม่สูงมากจนต้องนอนซม
• เจ็บคอและปวดเมื่อย: มีอาการระคายคอ เจ็บคอ ปวดเมื่อยตามเนื้อตามตัว อ่อนเพลียคล้ายคนเป็นไข้หวัดใหญ่
• ในเด็กเล็ก: อาจมีอาการหอบเหนื่อย หายใจมีเสียงครืดคราด หรือกินนมและอาหารได้น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด

เชื้อตัวนี้ติดต่อกันได้อย่างไร และทำไมถึงระบาดง่ายในโรงเรียน

การติดต่อของเชื้อตัวนี้เหมือนกับโรคระบบทางเดินหายใจทั่วไป ผ่านทางละอองฝอยจากการไอ จาม หรือการสัมผัสสิ่งของร่วมกัน เราจึงมักเห็นการระบาดเป็นกลุ่มก้อนในสถานที่แออัด เช่น โรงเรียน อนุบาล มหาวิทยาลัย หรือในครอบครัวเดียวกัน โดยเฉพาะเด็กวัยเรียนและวัยรุ่นคือกลุ่มเป้าหมายหลักที่รับเชื้อนี้ได้ง่ายที่สุด

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้แน่ใจ

หากดูแลตัวเองที่บ้านแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณเตือนบางอย่าง หมอแนะนำว่าควรมาตรวจวินิจฉัยกับแพทย์เพื่อความปลอดภัย

• อาการไอไม่ยอมทุเลาลงเลยหลังจากผ่านไป 1 สัปดาห์
• มีอาการหายใจลำบาก หายใจเร็ว หรือแน่นหน้าอก
• ไข้สูงลอยไม่ยอมลดแม้เช็ดตัวและกินยาลดไข้แล้ว
• เด็กเล็กมีอาการซึมลง ไม่ยอมกินน้ำหรืออาหาร

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองเมื่อติดเชื้อ

ข่าวดีคือการติดเชื้อไมโคพลาสมา นิวโมเนีย ส่วนใหญ่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แพทย์จะพิจารณาจ่ายยาปฏิชีวนะกลุ่มที่ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อตัวนี้โดยเฉพาะ ซึ่งมักจะไม่ใช่ยากลุ่มเพนิซิลลินทั่วไป ดังนั้น คนไข้จึงไม่ควรไปซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองเด็ดขาด เพราะอาจไม่ได้ผลและทำให้เชื้อดื้อยาได้ นอกจากนี้ยังเป็นการรักษาตามอาการ เช่น กินยาลดไข้แก้ไอ ละลายเสมหะ และดื่มน้ำอุ่นมากๆ พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วที่สุด