ไวรัสตับอักเสบบี: ทำไมคนในครอบครัวต้องรีบมาตรวจคัดกรอง

ทำไมคุณหมอถึงเน้นย้ำเรื่องการตรวจคนใกล้ชิด

เวลาที่มีคนไข้ตรวจพบเชื้อไวรัสตับอักเสบบี สิ่งแรกที่คุณหมอมักจะแนะนำไม่ใช่แค่เรื่องการรักษาตัวของผู้ป่วยเพียงอย่างเดียว แต่คือเรื่อง การตรวจคัดกรองสมาชิกในครอบครัว เพราะไวรัสตับอักเสบบีมีลักษณะการแพร่กระจายที่เงียบเชียบและมักติดต่อกันได้ง่ายในบ้าน โดยเฉพาะจากแม่สู่ลูก หรือการสัมผัสเลือดและสารคัดหลั่งระหว่างกัน ซึ่งหลายครั้งที่คนในครอบครัวได้รับเชื้อไปโดยไม่รู้ตัวเพราะโรคนี้มักไม่มีอาการแสดงจนกว่าตับจะอักเสบเรื้อรังหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

ช่องทางการติดต่อที่น่ากลัวกว่าที่คิดในบ้านเรา

ไวรัสตับอักเสบบีไม่ได้ติดต่อผ่านการกินข้าวหม้อเดียวกันหรือการใช้ช้อนส้อมร่วมกันตามความเชื่อเก่าๆ แต่ความเสี่ยงที่แท้จริงคือการสัมผัสทางเลือด หรือการใช้ของใช้ส่วนตัวที่มีโอกาสปนเปื้อนเลือดร่วมกัน เช่น มีดโกนหนวด แปรงสีฟัน หรือกรรไกรตัดเล็บ นอกจากนี้ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันกับคนในครอบครัวที่เป็นพาหะ ก็เป็นช่องทางหลักที่ทำให้คนใกล้ชิดได้รับเชื้อโดยไม่รู้ตัว

ใครบ้างที่ต้องรีบมาตรวจคัดกรองให้ไว

เมื่อพบว่าตนเองมีเชื้อไวรัสตับอักเสบบี คนใกล้ชิดที่ต้องได้รับคำแนะนำให้มาตรวจทันทีประกอบด้วย:

• คู่สมรส หรือแฟนที่ใช้ชีวิตร่วมกัน
• ลูกหรือสมาชิกในครอบครัวที่อาศัยอยู่บ้านเดียวกัน
• พี่น้องที่มีความใกล้ชิดกันมาก

การตรวจคัดกรองเป็นการเจาะเลือดตรวจหาค่าไวรัสและระดับภูมิคุ้มกัน เพื่อดูว่าร่างกายได้รับเชื้อไปแล้วหรือไม่ หรือบางคนอาจจะมีภูมิคุ้มกันอยู่แล้วตามธรรมชาติ

ถ้าผลตรวจออกมาเป็นปกติ ต้องทำอย่างไรต่อ

ข่าวดีคือหากสมาชิกในครอบครัวตรวจเลือดแล้วพบว่ายังไม่มีเชื้อและไม่มีภูมิคุ้มกัน วิธีป้องกันที่ดีที่สุดและมีประสิทธิภาพสูงคือ การฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งปัจจุบันวัคซีนมีความปลอดภัยสูงและให้ผลการป้องกันในระยะยาว ช่วยให้คนในครอบครัวใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันได้อย่างสบายใจโดยไม่ต้องกังวลเรื่องการรับเชื้ออีกต่อไป

ถ้าตรวจเจอเชื้อ ต้องตกใจหรือเปล่า

หากผลตรวจของคนในครอบครัวออกมาว่าพบเชื้อ อย่าเพิ่งตื่นตระหนกไป เพราะการตรวจเจอในระยะแรกเริ่มถือว่าเป็นเรื่องดีมาก เพราะจะทำให้เราสามารถวางแผนติดตามสุขภาพตับได้อย่างใกล้ชิดตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะเกิดความเสียหายรุนแรง คุณหมอจะประเมินว่าเชื้ออยู่ในระยะพักหรือมีการอักเสบ และวางแผนการติดตามผลเป็นระยะ เพื่อให้แน่ใจว่าตับยังคงทำงานได้ตามปกติและลดความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งตับในอนาคต

ตรวจสุขภาพตับสม่ำเสมอคือหัวใจสำคัญ

ไม่ว่าผลการตรวจจะเป็นอย่างไร การหันมาดูแลสุขภาพตับด้วยการงดดื่มแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงการกินยาหรือสมุนไพรที่ไม่จำเป็น และหมั่นมาพบแพทย์ตามนัดเพื่อตรวจค่าการทำงานของตับอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ทุกคนในครอบครัวมีสุขภาพที่แข็งแรงและใช้ชีวิตอยู่ด้วยกันได้อย่างยืนยาวโดยมีคุณภาพชีวิตที่ดี