ไข้เลือดออกมีกี่สายพันธุ์ และทำไมบางคนถึงอาการหนักกว่าคนอื่น?

ทำไมเป็นไข้เลือดออกแล้วต้องระวังให้มาก

ช่วงหน้าฝนทีไร คนไข้มักจะเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการไข้สูงลอย กินยาลดไข้แล้วอาการไม่ดีขึ้น ซึ่งหนึ่งในโรคที่หมอเน้นย้ำให้ทุกคนเฝ้าระวังเสมอคือ โรคไข้เลือดออก หลายคนอาจเคยได้ยินว่าโรคนี้มีหลายสายพันธุ์ และความน่ากลัวของมันไม่ได้อยู่ที่แค่ตัวไวรัส แต่อยู่ที่ปฏิกิริยาของร่างกายเราเมื่อได้รับเชื้อซ้ำด้วย

รู้จักกับสายพันธุ์ของเจ้าไวรัสเดงกี

เชื้อไวรัสไข้เลือดออก หรือที่เรียกกันว่าไวรัสเดงกี (Dengue virus) ไม่ได้มีแค่ชนิดเดียว แต่แบ่งออกเป็น 4 สายพันธุ์หลัก คือ DENV-1, DENV-2, DENV-3 และ DENV-4 ซึ่งทุกสายพันธุ์มียุงลายเป็นพาหะนำโรคเหมือนกันหมด สิ่งที่น่าสนใจคือทั้ง 4 สายพันธุ์นี้มีความสามารถในการก่อโรคที่ใกล้เคียงกัน แต่สิ่งที่ทำให้คนไข้แต่ละคนป่วยหนักเบาต่างกัน กลับไม่ใช่สายพันธุ์ของไวรัสเพียงอย่างเดียว

ทำไมการติดเชื้อซ้ำถึงเป็นเรื่องอันตราย

หลายคนเข้าใจผิดว่าถ้าเคยเป็นไข้เลือดออกแล้วจะมีภูมิคุ้มกันตลอดไป ความจริงคือเรามีภูมิคุ้มกันเฉพาะสายพันธุ์ที่เราเคยติดเท่านั้น หากเราได้รับเชื้อสายพันธุ์ที่ 2 เข้าไปในภายหลัง ร่างกายจะเกิดปฏิกิริยาที่ซับซ้อนขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันจะพยายามต่อสู้กับเชื้อไวรัสอย่างรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อหลอดเลือด ทำให้พลาสมาหรือน้ำในเลือดรั่วไหลออกมา ซึ่งนี่แหละคือจุดเริ่มต้นของภาวะช็อกที่หมอกลัวมากที่สุด

สังเกตอาการอย่างไรว่าเข้าขั้นวิกฤต

ช่วงที่ไข้เริ่มลดลง คือช่วงที่ต้องจับตาดูให้ดีที่สุด เพราะมักจะเป็นช่วงที่โรคเข้าสู่ระยะวิกฤต หากคนไข้มีอาการดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าอย่ารอดูอาการที่บ้าน ให้รีบไปพบแพทย์ทันที

• ซึมลง อ่อนเพลียมาก หรือกระสับกระส่าย
• มีอาการปวดท้องรุนแรง โดยเฉพาะบริเวณใต้ชายโครงขวา
• อาเจียนบ่อย กินอาหารหรือดื่มน้ำไม่ได้
• มีเลือดออกตามไรฟัน เลือดกำเดาไหล หรือถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ
• มือเท้าเย็น ผิวหนังเริ่มลาย หรือชีพจรเต้นเบาเร็ว

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัยจากภาวะช็อก

หลักการรักษาที่สำคัญที่สุดสำหรับไข้เลือดออกคือการประคับประคองตามอาการ หมอเน้นย้ำเรื่องการดื่มน้ำเกลือแร่หรือน้ำผลไม้บ่อยๆ เพื่อชดเชยการเสียน้ำ และที่สำคัญที่สุดคือห้ามซื้อยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น แอสไพริน หรือไอบูโพรเฟน มารับประทานเองเด็ดขาด เพราะยาเหล่านี้จะทำให้เลือดออกง่ายและเป็นอันตรายถึงชีวิต ให้เลือกใช้เฉพาะพาราเซตามอลตามขนาดที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำเท่านั้น