ปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง คลำเจอแต่ก้อนแข็งตึง มาทำความเข้าใจการฝังเข็มและการสะกิดจุดปวดเพื่อคืนความเบาสบายให้ร่างกาย

เคยไหมที่รู้สึกปวดตึงคอบ่าไหล่ร้าวขึ้นหัว นั่งทำงานก็ไม่เป็นสุข พยายามนวดกดจุด แปะพลาสเตอร์ยา หรือยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างไรก็หายแค่ประเดี๋ยวประด๋าว แล้วอาการปวดตึงทรมานนั้นก็กลับมาอีกซ้ำๆ แถมเวลาเอามือคลำๆ ไปตามกล้ามเนื้อบ่าหรือสะบัก ก็จะเจอกับก้อนแข็งๆ เม็ดๆ ที่พอกดลงไปปุ๊บจะรู้สึกเจ็บจี๊ดร้าวไปที่อื่นทันที

อาการปวดเรื้อรังที่คลำเจอเป็นปมก้อนแข็งนี้ ทางการแพทย์เรียกว่า จุดปวดเกร็ง หรือ Trigger Point ซึ่งมักจะเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดกลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและพังผืด หากคุณเป็นคนหนึ่งที่ลองมาสารพัดวิธีแล้วไม่หายขาด **การรักษาด้วยการฝังเข็มและการสะ**กิดจุดปวดด้วยเข็มเปล่า อาจเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยปลดล็อกความทรมานนี้ได้

เคยไหม คลำเจอก้อนแข็งๆ ที่บ่า กดแล้วเจ็บร้าวไปถึงขมับ?

เจ้าก้อนแข็งๆ ที่เราคลำเจอในกล้ามเนื้อนั้น แท้จริงแล้วคือเส้นใยกล้ามเนื้อที่หดเกร็งตัวอย่างรุนแรงจนรวมตัวกันเป็นกระจุกกลมๆ คล้ายปมเชือก เมื่อกล้ามเนื้อหดเกร็งตัวเป็นเวลานาน หลอดเลือดฝอยที่นำออกซิเจนและสารอาหารมาเลี้ยงบริเวณนั้นจะถูกบีบจนตีบตัน ทำให้กล้ามเนื้อขาดเลือดไปเลี้ยงและเกิดการสะสมของเสียจากกระบวนการเผาผลาญ ส่งผลให้สารเคมีที่กระตุ้นความเจ็บปวดหลั่งออกมาและส่งสัญญาณเตือนไปยังสมอง

ความน่ากลัวของจุดปวดเกร็งนี้คือ อาการปวดร้าวสะท้อน เช่น จุดปวดอยู่ที่สะบัก แต่ทำให้เจ็บร้าวลงไปถึงแขน หรือจุดปวดอยู่ที่บ่า แต่ส่งความเจ็บจี๊ดขึ้นไปถึงขมับและเบ้าตา จนหลายคนเข้าใจผิดคิดว่าเป็นไมเกรน

สองศาสตร์เข็มที่คนไข้ถามบ่อย: ฝังเข็มแผนจีน กับ สะกิดเข็มเปล่าแผนปัจจุบัน ต่างกันตรงไหน?

เมื่อพูดถึงการใช้เข็มรักษาอาการปวด หลายคนมักจะสับสนระหว่างสองวิธีนี้ ซึ่งจริงๆ แล้วมีหลักการและวิธีคิดทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

การฝังเข็มแบบแพทย์แผนจีน: ปรับสมดุลพลังงานและลมปราณทั่วร่างกาย

การฝังเข็มตามตำรับแพทย์แผนจีนจะเน้นการปรับสมดุลร่างกายโดยรวมเป็นหลัก โดยคุณหมอจะฝังเข็มลงไปตามจุดสัญญาณต่างๆ บนเส้นลมปราณทั่วร่างกาย เพื่อกระตุ้นให้พลังงานชีวิตหรือ ลมปราณ (Qi) และการไหลเวียนของเลือดลมกลับมาทำงานได้อย่างสมดุล ซึ่งจุดที่ฝังอาจจะอยู่ไกลจากบริเวณที่ปวด เช่น ปวดบ่า แต่อาจจะฝังเข็มที่มือหรือเท้าร่วมด้วยเพื่อช่วยเปิดทางไหลเวียนของลมปราณ

การสะกิดจุดปวดด้วยเข็มเปล่า (Dry Needling): มุ่งเป้าทำลายปมกล้ามเนื้อที่หดเกร็งโดยตรง

การสะกิดจุดปวดด้วยเข็มเปล่า เป็นการรักษาทางแพทย์แผนปัจจุบันที่ใช้เข็มฝังเข็มที่มีความบางและยืดหยุ่นสูง จิ้มตรงไปยังตำแหน่งที่เป็นปมกล้ามเนื้อที่หดเกร็ง (Trigger Point) นั้นโดยตรง โดยไม่มีการฉีดยาหรือตัวสารเคมีใดๆ ผ่านตัวเข็ม จึงเรียกว่า เข็มเปล่า การรักษาแบบนี้อาศัยความรู้ด้านกายวิภาคศาสตร์และระบบประสาทกล้ามเนื้อ เพื่อเข้าไปสลายแรงตึงเครียดภายในมัดกล้ามเนื้อโดยตรง

เข็มเปล่าจิ้มลงไปแล้วทำไมกล้ามเนื้อถึงคลายตัวได้?

เมื่อปลายเข็มอันเรียวเล็กสัมผัสเข้ากับกึ่งกลางของปมกล้ามเนื้อที่หดเกร็ง จะทำให้เกิดกระบวนการฟื้นฟูตัวเองของร่างกายดังนี้

• กระตุ้นการกระตุกของกล้ามเนื้อ (Local Twitch Response): เมื่อเข็มแทงโดนจุดปวดเกร็ง กล้ามเนื้อบริเวณนั้นจะเกิดการกระตุกตัวอย่างรวดเร็วหนึ่งครั้ง ซึ่งการกระตุกนี้เปรียบเสมือนการกดปุ่ม รีเซ็ต ระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ทำให้ปมที่ขมวดอยู่คลายตัวออกทันที
• เพิ่มการไหลเวียนเลือด: ทันทีที่กล้ามเนื้อคลายตัว หลอดเลือดฝอยรอบๆ จะขยายตัวออก นำพาเลือดใหม่ที่อุดมไปด้วยออกซิเจนและสารอาหารเข้ามาเลี้ยงและขับล้างของเสียที่สะสมอยู่ให้ออกไป
• ตัดวงจรความเจ็บปวด: ร่างกายจะหลั่งสารสื่อประสาทและสารบรรเทาปวดตามธรรมชาติ เช่น เอ็นโดรฟิน ออกมาช่วยลดความตึงเครียดของระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้คนไข้รู้สึกผ่อนคลายและเบาสบายตัวขึ้น

อาการปวดแบบไหนที่เหมาะกับการเดินมาหาหมอเพื่อรักษาด้วยวิธีนี้?

หากคุณมีอาการเหล่านี้และรับการรักษาด้วยวิธีพื้นฐานแล้วยังไม่ดีขึ้น การใช้เข็มรักษาอาจเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์

• กลุ่มอาการออฟฟิศซินโดรม (Office Syndrome): ปวดตึงบริเวณบ่า คอ สะบัก หลังส่วนล่าง จากการนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์เป็นเวลานาน
• อาการปวดศีรษะจากแรงตึงตัวของกล้ามเนื้อ (Tension Headache): อาการปวดหัวบีบๆ คล้ายมีอะไรมารัดรอบศีรษะ ซึ่งมักมีจุดเริ่มต้นมาจากกล้ามเนื้อต้นคอบ่าตึงเกร็ง
• อาการปวดจากการเล่นกีฬาหรือบาดเจ็บซ้ำซาก: เช่น กล้ามเนื้อน่องอักเสบเรื้อรัง เจ็บเอ็นร้อยหวาย หรือปวดตึงสะโพกสลักเพชรจม

หลังโดนจิ้มเข็มแล้วต้องดูแลตัวเองอย่างไรให้หายปวดไวที่สุด?

หลังจากเสร็จสิ้นการรักษา คนไข้อาจรู้สึกมีระบมหรือตึงๆ เหมือนเพิ่งผ่านการออกกำลังกายอย่างหนักมา ซึ่งถือเป็นอาการปกติที่เกิดขึ้นได้ภายใน 24-48 ชั่วโมงแรก วิธีดูแลตัวเองที่หมอแนะนำมีดังนี้

• ประคบอุ่นบริเวณที่ระบม: ใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่นประคบตรงบริเวณที่รักษาประมาณ 15-20 นาที เพื่อช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและลดอาการระบม
• ยืดเหยียดกล้ามเนื้อเบาๆ: หลังจากกล้ามเนื้อคลายปมออกแล้ว การยืดเหยียดเบาๆ จะช่วยให้เส้นใยกล้ามเนื้อเรียงตัวใหม่ได้อย่างสวยงามและยาวตัวได้ดีขึ้น
• ดื่มน้ำสะอาดมากๆ: การดื่มน้ำจะช่วยกระตุ้นระบบไหลเวียนโลหะและช่วยขับของเสียที่ค้างอยู่ในมัดกล้ามเนื้อออกไปได้เร็วขึ้น
• เลี่ยงการใช้งานหนักชั่วคราว: ในช่วง 1-2 วันแรก ควรงดการออกกำลังกายหนักๆ หรือการยกของหนักเพื่อให้กล้ามเนื้อได้พักฟื้นอย่างเต็มที่

ท้ายที่สุดนี้ ไม่ว่าจะเป็นศาสตร์ฝังเข็มแผนจีนหรือการสะกิดจุดปวดด้วยเข็มเปล่า ต่างก็มีข้อดีและจุดเด่นเฉพาะตัว การตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนทำการรักษาจึงสำคัญที่สุด เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกายและออกแบบการรักษาที่เหมาะสมและปลอดภัยกับอาการปวดของคุณอย่างแท้จริง