ทำความรู้จักยาในกลุ่มอะมิโนซาลิไซเลต ตัวช่วยคุมอาการลำไส้อักเสบเรื้อรัง

การใช้ยาลดการอักเสบในกลุ่มอะมิโนซาลิไซเลต คืออะไรและทำงานอย่างไร

เวลาที่คนไข้มาปรึกษาหมอด้วยอาการลำไส้อักเสบเรื้อรัง เช่น โรคโครห์น หรือโรคลำไส้อักเสบชนิดเป็นแผลเรื้อรัง (Ulcerative Colitis) ยาตัวแรกๆ ที่หมอมักจะนึกถึงและเลือกใช้ในการรักษาเพื่อคุมอาการให้สงบคือยาในกลุ่มอะมิโนซาลิไซเลต (Aminosalicylates) ยาในกลุ่มนี้ไม่ได้มีหน้าที่แค่แก้ปวดเหมือนยาแก้ปวดทั่วไป แต่เป้าหมายหลักคือการเข้าไปลดการอักเสบที่เกิดขึ้นโดยตรงบริเวณเยื่อบุผนังลำไส้ของเรานั่นเอง

กลไกการออกฤทธิ์ที่เน้นตรงจุด

เมื่อตัวยาเข้าสู่ร่างกาย ยาเหล่านี้จะทำหน้าที่เหมือนหน่วยดับเพลิงที่เข้าไปจัดการกับสารก่อการอักเสบในลำไส้ ยาจะทำงานเฉพาะที่บริเวณทางเดินอาหาร โดยลดการสร้างสารที่ชื่อว่าพรอสตาแกลนดินและลิวโคไตรอีน ซึ่งเป็นตัวการที่ทำให้เกิดอาการปวด ท้องเสีย หรือมีมูกเลือดปนในอุจจาระ เมื่อลำไส้ลดการอักเสบลง แผลก็จะสมานตัวได้ดีขึ้น ทำให้คนไข้ใช้ชีวิตประจำวันได้เกือบปกติ

รูปแบบของยาที่หมอเลือกใช้

การใช้ยาลดการอักเสบในกลุ่มอะมิโนซาลิไซเลตมีหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของโรคและความรุนแรงของอาการ โดยหมออาจจะสั่งจ่ายในรูปแบบดังนี้

• ยาเม็ดหรือยาแคปซูลสำหรับรับประทาน เพื่อให้ยาแตกตัวและออกฤทธิ์ในลำไส้ส่วนต่างๆ
• ยาเหน็บทางทวารหนัก สำหรับกรณีที่การอักเสบกระจุกตัวอยู่บริเวณลำไส้ส่วนปลาย
• ยาแบบน้ำสวนทางทวารหนัก เพื่อให้ยาเคลือบไปถึงลำไส้ใหญ่ส่วนต้นขึ้นมาอีกนิด

ข้อควรระวังและผลข้างเคียงที่ต้องสังเกต

ถึงแม้จะเป็นยาที่มีความปลอดภัยค่อนข้างสูง แต่ในฐานะหมอ หมออยากให้คนไข้สังเกตอาการผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น ปวดหัว คลื่นไส้ หรือในบางรายอาจเกิดอาการแพ้ยาได้ หากทานยาไปสักระยะแล้วรู้สึกปวดท้องรุนแรงขึ้น หรือมีไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ ขอให้หยุดยาและรีบกลับมาพบหมอเพื่อประเมินสถานการณ์ใหม่ นอกจากนี้ การทานยาให้ตรงเวลาและครบถ้วนตามสั่งคือหัวใจสำคัญของการรักษา เพราะถ้าเราคุมการอักเสบได้ดีตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดโอกาสที่โรคจะกำเริบหนักจนต้องผ่าตัดในอนาคต

คำแนะนำในการปรับตัวเมื่อต้องใช้ยาต่อเนื่อง

การรักษาด้วยกลุ่มยานี้มักเป็นการรักษาระยะยาว หมอเข้าใจดีว่าการกินยาต่อเนื่องอาจทำให้คนไข้รู้สึกเบื่อหรือกังวลเรื่องการสะสมของยาในร่างกาย แต่หมออยากบอกว่าตัวยานี้ถูกออกแบบมาให้เน้นออกฤทธิ์เฉพาะที่และดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้น้อย ทำให้โอกาสเกิดผลข้างเคียงต่ออวัยวะภายในอื่นๆ ต่ำกว่ายาในกลุ่มสเตียรอยด์มาก การรักษาสุขภาพลำไส้ให้คงที่ด้วยยาตัวนี้ควบคู่ไปกับการหมั่นสังเกตอาหารที่กระตุ้นอาการ จะช่วยให้คนไข้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างชัดเจนครับ