หน้าจอทำร้ายเราแค่ไหน? เรื่องน่ารู้ของผลกระทบจากการได้รับสื่อดิจิทัลที่หลายคนมองข้าม

ชีวิตติดจอส่งผลอย่างไรต่อร่างกายและจิตใจ

ในแต่ละวัน เราใช้เวลาไปกับการไถหน้าจอมือถือ ไล่ดูสตอรี่ หรือจดจ้องกับแท็บเล็ตจนลืมมองสิ่งรอบตัว พฤติกรรมเหล่านี้ดูเหมือนจะเป็นเรื่องปกติ แต่รู้หรือไม่ว่าการได้รับสื่อดิจิทัลมากเกินไปนั้นแอบสะสมปัญหาให้ร่างกายและสมองของเราโดยไม่รู้ตัว หมอเห็นคนไข้หลายคนมาปรึกษาด้วยอาการเพลียเรื้อรัง ปวดเมื่อยตามตัว หรือแม้แต่ความเครียดที่หาสาเหตุไม่ได้ ซึ่งบ่อยครั้งต้นเหตุก็มาจากพฤติกรรมการเสพสื่อที่หนักหน่วงเกินไปนั่นเอง

เมื่อดวงตาประท้วงด้วยความล้าและอาการตาแห้ง

อาการแรกที่คนติดจอมักเจอคือภาวะตาล้า หรือ Digital Eye Strain พฤติกรรมการเพ่งมองตัวหนังสือเล็กๆ บนหน้าจอที่สั่นไหวและมีแสงสีฟ้าตลอดเวลา ทำให้กล้ามเนื้อตาทำงานหนักเกินขีดจำกัด ยิ่งไปกว่านั้นคืออัตราการกะพริบตาของเราจะลดลงโดยอัตโนมัติเมื่อจดจ่อกับหน้าจอ ส่งผลให้ตาแห้ง ระคายเคือง และหากปล่อยไว้นานอาจนำไปสู่ภาวะสายตาสั้นเทียมได้

ปวดคอ บ่า ไหล่ จากท่าทางที่ไม่เหมาะสม

หมอมักพบคนไข้ที่มีอาการออฟฟิศซินโดรมตั้งแต่อายุน้อย สาเหตุหลักมาจากการก้มคอจ้องมือถือนานๆ หรือที่เรียกกันว่า Text Neck ท่าทางนี้สร้างภาระให้กระดูกสันหลังส่วนคออย่างมหาศาล กล้ามเนื้อบ่าและสะบักต้องเกร็งค้างอยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานานจนเกิดอาการปวดตึงเรื้อรัง หากปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไม่ได้ อาการเหล่านี้จะลุกลามจนกลายเป็นการปวดหัวจากความเครียดตามมา

สมองล้าจากการรับข้อมูลมหาศาลแบบไม่หยุดพัก

สมองคนเราไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รับข้อมูลเร็วและเยอะขนาดนี้ การเปลี่ยนผ่านจากแอปหนึ่งไปอีกแอปหนึ่งอย่างรวดเร็วทำให้สมองอยู่ในสภาวะตื่นตัวตลอดเวลา ส่งผลให้ความสามารถในการจดจ่อกับงานที่ซับซ้อนหรือการอ่านหนังสือเล่มโตลดลง สมาธิสั้นลง และหลายคนเริ่มมีอาการหงุดหงิดง่ายเมื่อต้องรอคอยอะไรนานๆ ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นผลกระทบจากการได้รับสื่อดิจิทัลที่มากเกินไปจนระบบประสาทส่วนกลางทำงานหนักเกินรับไหว

วงจรการนอนพังเพราะแสงสีฟ้า

หลายคนชอบเล่นมือถือก่อนนอนโดยไม่รู้ว่าแสงสีฟ้าจากหน้าจอนั้นเข้าไปยับยั้งการหลั่งของเมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ควบคุมการนอนหลับ เมื่อฮอร์โมนตัวนี้ถูกรบกวน สมองจะเข้าใจว่ายังไม่ถึงเวลานอน ทำให้เราหลับยาก หลับไม่สนิท และตื่นมาด้วยความรู้สึกไม่สดชื่น กลายเป็นวงจรที่ทำลายสุขภาพในระยะยาว

เทคนิคปรับตัวให้ห่างจากจอแบบค่อยเป็นค่อยไป

• ใช้กฎ 20-20-20 ทุกการทำงานหน้าจอ 20 นาที ให้พักสายตามองไกล 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที
• ตั้งเวลาตัดขาดจากโลกโซเชียลก่อนนอนอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อให้สมองได้พักและเตรียมตัวเข้าสู่การนอนที่แท้จริง
• จัดที่นั่งทำงานให้ถูกต้องโดยระดับสายตาควรอยู่ที่ขอบบนของหน้าจอ เพื่อลดการก้มคอ
• หาเวลาทำกิจกรรมที่ไม่มีหน้าจอมาเกี่ยวข้องบ้าง เช่น การออกกำลังกายเบาๆ หรือการอ่านหนังสือเล่มแทนการอ่านบทความออนไลน์