เล่นมือถือทั้งวันแบบนี้ ไหวไหม? เช็กผลกระทบจากการได้รับสื่อดิจิทัลที่กำลังทำลายสุขภาพเรา

ตื่นมาก็หยิบมือถือ สัญญาณเตือนว่าเราเริ่มอยู่กับโลกดิจิทัลนานเกินไปแล้ว

หลายคนมักเริ่มต้นวันใหม่ด้วยการคว้าสมาร์ทโฟนมาไถหน้าจอทันทีที่ลืมตา และจบวันด้วยการนอนดูซีรีส์หรือเล่นโซเชียลมีเดียจนดึกดื่น การใช้ชีวิตแบบนี้กลายเป็นความคุ้นชิน แต่เชื่อไหมว่าร่างกายและสมองของเราเริ่มส่งสัญญาณเตือนผ่านอาการต่างๆ เช่น อาการปวดคอ บ่า ไหล่ หรือความรู้สึกล้าทางอารมณ์ ซึ่งทั้งหมดนี้คือ ผลกระทบจากการได้รับสื่อดิจิทัล ที่หลายคนมองข้าม

ดวงตากับการจ้องจอเป็นเวลานานจนล้า

กล้ามเนื้อตาของเราถูกออกแบบมาให้มองระยะไกลสลับกับระยะใกล้ แต่เมื่อต้องเพ่งจอเล็กๆ ตลอดหลายชั่วโมงโดยไม่พัก กล้ามเนื้อตาจะทำงานหนักจนเกิดอาการตาล้า ตาแห้ง หรือปวดกระบอกตาบ่อยครั้ง นานวันเข้าอาจนำไปสู่ปัญหาการมองเห็นหรือสายตาสั้นเทียมที่ทำให้การใช้ชีวิตประจำวันลำบากขึ้น

ออฟฟิศซินโดรมภัยเงียบจากการก้มหน้าเล่นมือถือ

ท่าทางการก้มคอเพื่อมองจอหรือที่เรียกว่า Text Neck คือสาเหตุหลักของอาการปวดตึงบริเวณต้นคอ บ่า และหลัง การเกร็งกล้ามเนื้อในท่าเดิมนานเกินไปทำให้ระบบหมุนเวียนเลือดไม่ดีและเกิดอาการกล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง หากไม่ปรับพฤติกรรม อาการเหล่านี้จะค่อยๆ ลุกลามจนกลายเป็นโรคประจำตัวที่รักษาให้หายขาดได้ยาก

สมองล้าและวงจรการนอนที่พังทลาย

แสงสีฟ้าจากหน้าจอเป็นตัวการสำคัญที่ไปยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนเมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนช่วยให้เราง่วงนอน การเสพสื่อดิจิทัลก่อนนอนจึงทำให้คุณภาพการนอนแย่ลง ตื่นมาไม่สดชื่น และเมื่อสมองต้องรับข้อมูลมหาศาลตลอดเวลาจากการไถหน้าจอ สมองจะไม่มีโอกาสได้พัก ทำให้สมาธิสั้นลงและจัดการกับความเครียดได้น้อยลงกว่าเดิม

วิธีปรับตัวให้ห่างไกลจากภาวะติดจอ

• ใช้กฎ 20-20-20 ทุกครั้งที่จ้องจอ: มองไกล 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที ทุกๆ 20 นาที เพื่อให้กล้ามเนื้อตาได้พัก
• กำหนดเวลา Digital Detox: ตั้งเวลาปิดเครื่องหรือวางมือถือห่างตัวอย่างน้อย 1 ชั่วโมงก่อนเข้านอน
• เปลี่ยนจากสื่อดิจิทัลเป็นกิจกรรมอื่น: ลองหาเวลาว่างทำกิจกรรมที่ไม่ต้องใช้หน้าจอ เช่น อ่านหนังสือเล่มจริง หรือออกไปเดินเล่นเพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้อ

การปรับพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยในแต่ละวันจะช่วยลดผลกระทบจากการได้รับสื่อดิจิทัลได้อย่างเห็นผล หมอแนะนำให้เริ่มจากจุดเล็กๆ เพื่อคืนสมดุลให้กับร่างกายและสุขภาพจิตของตัวเอง