ภาวะกระดูกข้อมือตายจากการขาดเลือด: เมื่อกระดูกชิ้นเล็กๆ ในมือเริ่มส่งสัญญาณเตือน

ทำความรู้จักภาวะกระดูกข้อมือตายจากการขาดเลือดกันหน่อย

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดข้อมือเรื้อรัง โดยเฉพาะเวลาใช้งานหรือหยิบจับของหนักๆ แล้วอาการปวดนั้นดูเหมือนจะดื้อต่อการกินยาแก้ปวดหรือการพักข้อมือ หลายครั้งที่หมอตรวจพบว่าไม่ได้เกิดจากกล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา แต่อาจเป็น ภาวะกระดูกข้อมือตายจากการขาดเลือด หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Kienbock's disease ซึ่งฟังดูน่ากลัว แต่ถ้าเราเข้าใจกลไกของมัน เราจะดูแลรักษาได้ทันท่วงทีครับ

ทำไมเลือดถึงไปเลี้ยงกระดูกชิ้นนั้นไม่ได้

ในข้อมือของเรามีกระดูกชิ้นเล็กๆ ชิ้นหนึ่งชื่อว่า กระดูกลูเนต (Lunate bone) ซึ่งเปรียบเสมือนฐานรากสำคัญในการเคลื่อนไหวข้อมือ กระดูกชิ้นนี้มีความพิเศษคือมีเส้นเลือดมาเลี้ยงน้อยมาก เมื่อเกิดการบาดเจ็บเล็กน้อยซ้ำๆ หรือการใช้งานผิดท่าเป็นเวลานาน อาจทำให้เส้นเลือดที่มาเลี้ยงกระดูกชิ้นนี้ตีบหรืออุดตัน เมื่อเลือดไปไม่ถึง กระดูกก็เริ่มตายหรือฝ่อลง ซึ่งถ้าปล่อยไว้นานโดยไม่รักษา กระดูกอาจยุบตัวลงจนนำไปสู่ภาวะข้อเสื่อมรุนแรงได้ในที่สุด

อาการแบบไหนที่เตือนว่าข้อมือเรากำลังมีปัญหา

อาการของโรคนี้มักจะค่อยเป็นค่อยไป ไม่ได้เกิดขึ้นฉับพลันทันที คนไข้มักจะมาด้วยอาการดังต่อไปนี้:

• อาการปวดข้อมือที่บริเวณตรงกลางด้านหลังข้อมือ มักเป็นมากขึ้นเมื่อใช้งาน
• อาการบวมหรือกดเจ็บเมื่อใช้นิ้วกดลงไปตรงบริเวณกระดูกข้อมือ
• แรงในการกำมือหรือหยิบจับสิ่งของลดลงอย่างเห็นได้ชัด
• ข้อมือติดขัด ขยับได้ไม่สุดเหมือนเดิม โดยเฉพาะเวลาหมุนข้อมือ

เมื่อไหร่ที่ต้องเข้ามาให้หมอตรวจเช็ก

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าปวดข้อมือเรื้อรังมาเกิน 2-4 สัปดาห์ แม้จะพยายามพักการใช้งานแล้วแต่อาการยังไม่ดีขึ้น นี่คือสัญญาณสำคัญที่ควรนัดพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียดครับ หมอจะเริ่มจากการซักประวัติการใช้งานข้อมือ การตรวจร่างกาย และจำเป็นต้องส่งเอกซเรย์ หรือถ้าอาการซับซ้อนก็อาจต้องทำ MRI เพื่อดูว่าเลือดไปเลี้ยงกระดูกได้มากน้อยแค่ไหนและกระดูกยังอยู่ในสภาพสมบูรณ์ดีหรือไม่

วิธีรักษาที่เหมาะสมในแต่ละระยะ

การรักษา ภาวะกระดูกข้อมือตายจากการขาดเลือด ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป ขึ้นอยู่กับระยะของโรคที่ตรวจพบ:

• ระยะเริ่มต้น: หมอจะเน้นการใส่เฝือกประคองข้อมือเพื่อลดการทำงานของกระดูก ให้กระดูกได้พักและลดการกระแทก เพื่อหวังให้เลือดกลับมาเลี้ยงได้ดีขึ้น
• ระยะที่มีการยุบตัวของกระดูก: อาจพิจารณาการผ่าตัดเพื่อปรับสมดุลความยาวของกระดูกปลายแขน (Radial shortening) เพื่อลดแรงกดทับต่อกระดูกลูเนต หรือการผ่าตัดเชื่อมข้อในรายที่อาการรุนแรงมากเพื่อให้คนไข้กลับมาใช้งานมือได้โดยไม่มีอาการปวด

ดูแลข้อมืออย่างไรให้ห่างไกลจากภาวะนี้

หัวใจสำคัญคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หากอาชีพหรืองานอดิเรกต้องใช้ข้อมือซ้ำๆ เช่น การพิมพ์งานหนักๆ การยกของหนักด้วยท่าทางที่ไม่เหมาะสม ควรหาช่วงเวลาพักและยืดเหยียดข้อมืออยู่เสมอ หากรู้สึกปวดอย่าฝืนใช้งานต่อจนเรื้อรัง เพราะการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ มักให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการปล่อยให้กระดูกเสียหายจนถึงระยะท้ายครับ