โรคมือเท้าปาก: เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้ ก่อนลูกจะเจ็บปากจนกินอะไรไม่ได้

ลูกมีตุ่มใสขึ้นตามมือตามเท้าแบบนี้ ใช่โรคมือเท้าปากหรือเปล่านะ

เวลาเห็นลูกน้อยเริ่มงอแงผิดปกติ บ่นว่าเจ็บในปาก หรือไม่ยอมกินข้าว ทั้งที่ก่อนหน้านี้ยังร่าเริงดีอยู่ คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจเริ่มกังวล โดยเฉพาะถ้าสังเกตเห็นตุ่มใสๆ เม็ดเล็กๆ ขึ้นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือมีแผลในปาก ซึ่งนี่เป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจนของ โรคมือเท้าปาก ที่มักระบาดในหมู่เด็กเล็กช่วงหน้าฝนหรือเวลาที่ไปโรงเรียนและสถานรับเลี้ยงเด็ก

โรคมือเท้าปากเกิดจากอะไร และติดต่อกันได้ยังไง

โรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งกระจายตัวผ่านการสัมผัสโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นน้ำมูก น้ำลาย หรืออุจจาระของผู้ป่วย รวมถึงการสัมผัสของเล่นหรือพื้นผิวที่มีเชื้อปนเปื้อนอยู่ เด็กๆ มักได้รับเชื้อผ่านการหยิบจับของเล่นเข้าปาก หรือการเล่นคลุกคลีกันในห้องเรียน ทำให้เชื้อแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว

สังเกตอาการลูกรักให้ทันท่วงที

อาการเริ่มแรกมักดูคล้ายไข้หวัดทั่วไป คือมีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร แต่จุดที่แตกต่างคือหลังจากนั้น 1-2 วัน เด็กจะมีอาการเจ็บปากจนไม่อยากกลืนน้ำลาย ตามมาด้วยตุ่มน้ำใสสีขาวขุ่นที่มีฐานสีแดงรอบๆ ปรากฏขึ้นที่บริเวณกระพุ้งแก้ม ลิ้น และเหงือก รวมถึงที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือก้น บางรายอาจมีตุ่มขึ้นเพียงไม่กี่จุด แต่ในเด็กบางคนอาจขึ้นกระจายจนทำให้เด็กเจ็บปวดมาก

ดูแลลูกอย่างไรเมื่อต้องรักษาตัวอยู่ที่บ้าน

หัวใจสำคัญของการดูแลคือการประคับประคองอาการ เพราะโรคนี้เกิดจากไวรัสซึ่งปัจจุบันยังไม่มีตัวยาสำหรับฆ่าเชื้อโดยตรง:

• เน้นอาหารที่กลืนง่าย: ให้ลูกทานอาหารรสจืด อ่อนนุ่ม หรือเย็น เช่น โยเกิร์ต ไอศกรีม หรือซุปที่ไม่ร้อน เพื่อลดอาการเจ็บแผลในปาก
• รักษาความสะอาด: ล้างมือบ่อยๆ ทั้งตัวเด็กและผู้ดูแลเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อ
• สังเกตไข้และอาการปวด: สามารถใช้ยาพาราเซตามอลเพื่อลดไข้และบรรเทาอาการปวดได้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: ระวังภาวะขาดน้ำ เพราะเด็กมักปฏิเสธการดื่มน้ำเนื่องจากเจ็บคอ

อาการแบบไหนที่ต้องพาลูกไปพบแพทย์ด่วน

ถึงแม้ส่วนใหญ่โรคมือเท้าปากจะหายได้เองภายใน 7-10 วัน แต่ถ้าลูกมีอาการดังต่อไปนี้ ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที:

• ไข้สูงมากและไข้ไม่ลดลงแม้จะกินยาแล้ว
• ลูกซึมลงอย่างเห็นได้ชัด หรือมีอาการเพลียมากจนไม่ยอมลุกเล่น
• มีการอาเจียนอย่างรุนแรง
• มีอาการสะดุ้งผวาตัวสั่น หรือดูหอบเหนื่อยผิดปกติ
• ไอหรือหอบจนผิดสังเกต ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกกลับมาติดซ้ำ

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยในครอบครัว หมั่นล้างมือให้ลูกบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังขับถ่ายและก่อนรับประทานอาหาร แยกของใช้ส่วนตัวของลูกออกจากพี่น้องคนอื่น หากลูกมีอาการป่วยควรให้หยุดเรียนและแยกตัวออกจากเพื่อนๆ เพื่อลดโอกาสการแพร่ระบาด ซึ่งเป็นความรับผิดชอบร่วมกันที่ช่วยลดจำนวนผู้ป่วยในชุมชนได้อย่างดีที่สุด