เหนื่อยง่าย หน้ามืด วูบบ่อย นี่อาจไม่ใช่แค่พักผ่อนน้อย แต่คือภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ทำไมร่างกายถึงต้องการธาตุเหล็กมากขนาดนั้น

หลายคนมักเข้าใจว่าอาการอ่อนเพลียหรือรู้สึกเหนื่อยง่าย เป็นผลมาจากการทำงานหนักหรือนอนไม่พอ แต่ในความเป็นจริง ร่างกายเราเปรียบเสมือนโรงงานที่ต้องใช้ธาตุเหล็กเป็นวัตถุดิบสำคัญในการสร้าง ฮีโมโกลบิน ซึ่งเป็นส่วนประกอบของเม็ดเลือดแดงที่ทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ทั่วร่างกาย เมื่อไรที่ธาตุเหล็กในร่างกายต่ำจนไม่เพียงพอ การขนส่งออกซิเจนก็จะติดขัด ทำให้เซลล์ในร่างกายทำงานได้ไม่เต็มที่ จึงเกิดเป็น ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ตามมา

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าเลือดจาง

อาการของภาวะนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นปุบปับ แต่จะค่อยเป็นค่อยไปจนบางคนเริ่มชินกับมัน ลองสังเกตอาการเหล่านี้ดูว่ามีกี่ข้อที่ตรงกับตัวเรา

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ แม้จะไม่ได้ออกแรงเยอะ
• ผิวพรรณดูซีดเผือด โดยเฉพาะบริเวณริมฝีปาก เล็บ หรือขอบตาล่าง
• ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วเหมือนคนตื่นเต้นตลอดเวลา
• หน้ามืด เวียนศีรษะ โดยเฉพาะเวลาลุกขึ้นยืนเร็วๆ
• ผมร่วงผิดปกติ หรือเล็บเปราะหักง่าย
• รู้สึกอยากกินของที่ไม่ใช่อาหาร เช่น น้ำแข็ง หรือดิน (พบได้ในรายที่ขาดธาตุเหล็กอย่างรุนแรง)

สาเหตุที่ทำให้ธาตุเหล็กในตัวเราหายไปไหนหมด

ภาวะนี้มักไม่ได้เกิดจากความผิดปกติเพียงอย่างเดียว แต่มีที่มาที่ไปแตกต่างกันไปในแต่ละคน

สูญเสียเลือดโดยไม่รู้ตัว

สาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด คือการสูญเสียเลือดเรื้อรัง เช่น คุณผู้หญิงที่มีประจำเดือนมามากกว่าปกติ หรือการมีเลือดออกในทางเดินอาหารจากแผลในกระเพาะอาหารหรือริดสีดวงทวาร ซึ่งการสูญเสียเลือดทีละน้อยแต่เป็นเวลานาน จะทำให้คลังธาตุเหล็กในร่างกายค่อยๆ หมดไป

กินอาหารไม่ครบหมู่ หรือร่างกายดูดซึมได้น้อย

การเลือกรับประทานอาหารที่ไม่หลากหลาย หรือการรับประทานมังสวิรัติอย่างเคร่งครัดโดยไม่มีการเสริมธาตุเหล็กจากแหล่งพืชที่เหมาะสม รวมถึงคนที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น โรคกระเพาะอักเสบ หรือเคยผ่าตัดกระเพาะอาหาร ก็ส่งผลให้การดูดซึมธาตุเหล็กทำได้ไม่เต็มที่

จัดการภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กให้ถูกจุด

การแก้ปัญหานี้ไม่ใช่แค่การซื้อยาธาตุเหล็กมากินเองตามใจชอบ แต่ต้องเริ่มจากการหาสาเหตุที่แท้จริงให้พบก่อน

• ปรับเมนูอาหารในทุกวัน: เพิ่มเนื้อสัตว์สีแดง ตับ ไข่แดง และผักใบเขียวเข้มให้มากขึ้น
• ตัวช่วยจากวิตามินซี: การรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กคู่กับผลไม้ที่มีวิตามินซี เช่น ส้ม หรือฝรั่ง จะช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กได้ดียิ่งขึ้น
• ปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาเสริม: ในกรณีที่ขาดธาตุเหล็กจนส่งผลต่อการใช้ชีวิต แพทย์จะประเมินการใช้ยาเสริมธาตุเหล็กในขนาดที่เหมาะสม ซึ่งต้องทำอย่างต่อเนื่องภายใต้คำแนะนำของหมอเท่านั้น
• ตรวจหาสาเหตุแฝง: หากกินยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น แพทย์อาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อดูว่ามีการเสียเลือดซ่อนเร้นตรงไหนหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายกว่าเดิม

สุดท้ายนี้ หากพบว่าตัวเองมีอาการเหนื่อยหรือซีดผิดปกติ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง การตรวจเลือดเช็คระดับความเข้มข้นของเลือดเพียงเล็กน้อย สามารถช่วยให้คุณกลับมามีชีวิตที่สดใสและมีพลังได้อีกครั้ง