โรคเนื้องอกในมดลูก: เรื่องใกล้ตัวที่ผู้หญิงหลายคนเพิ่งรู้ตัวตอนไปตรวจภายใน

เวลาไปตรวจภายในแล้วหมอทักว่าเจอเนื้องอกในมดลูก หลายคนตกใจจนทำตัวไม่ถูก

ทุกครั้งที่ตรวจสุขภาพประจำปีแล้วหมออัลตราซาวด์เจอติ่งเนื้อหรือก้อนเนื้อในมดลูก สีหน้าของคนไข้ส่วนใหญ่จะเปลี่ยนไปทันทีด้วยความกังวลว่ามันคือมะเร็งหรือเปล่า ต้องผ่าตัดใหญ่ไหม จะมีลูกอีกได้ไหม ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว โรคเนื้องอกในมดลูก ส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดธรรมดาที่ไม่ใช่มะเร็ง และพบได้บ่อยมากในผู้หญิงวัยทำงานจนแทบจะเรียกได้ว่าเป็นเรื่องปกติเลยทีเดียว

เนื้องอกในมดลูกคืออะไร และทำไมมันถึงโตขึ้นมาได้?

เจ้าก้อนนี้เกิดจากการแบ่งตัวที่ผิดปกติของเซลล์กล้ามเนื้อเรียบที่ผนังมดลูก กลายเป็นก้อนเนื้อแข็งๆ ขึ้นมา โดยขนาดมีตั้งแต่เล็กเท่าเมล็ดถั่วไปจนถึงใหญ่เท่าลูกบอลลูน ถึงแม้ว่าวงการแพทย์จะยังระบุสาเหตุที่แน่ชัดไม่ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราพบว่าฮอร์โมนเพศหญิงอย่างเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนมีส่วนสำคัญมากๆ ในการกระตุ้นให้ก้อนเนื้อมันโตขึ้น ดังนั้นในช่วงวัยเจริญพันธุ์จึงพบโรคนี้ได้บ่อย และมักจะฝ่อลงไปเองหลังหมดประจำเดือน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่ามดลูกเริ่มมีก้อนเนื้อซ่อนอยู่?

ผู้หญิงหลายคนอยู่ร่วมกับก้อนเนื้อนี้มานานหลายปีโดยไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำ เพราะมันไม่แสดงอาการอะไร แต่ถ้าก้อนเริ่มโตขึ้นหรือไปกดทับอวัยวะข้างเคียง ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณบางอย่างออกมาให้สังเกต

• ประจำเดือนมามากและนานผิดปกติ: ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่ปนออกมาด้วยทุกรอบเดือน
• ปวดท้องน้อยเรื้อรัง: รู้สึกหน่วงๆ แน่นๆ ในท้องน้อย เหมือนปวดประจำเดือนตลอดเวลา บางคนปวดร้าวลงไปที่ขาหรือหลัง
• ปวดหลังหรือปวดสะโพก: เกิดจากก้อนเนื้อไปเบียดเส้นประสาทด้านหลัง
• ฉี่บ่อยและรู้สึกปวดเบ่ง: เพราะก้อนเนื้อไปกดทับกระเพาะปัสสาวะ ทำให้รู้สึกเหมือนอยากเข้าห้องน้ำตลอดเวลา
• ท้องโตขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ: บางคนน้ำหนักไม่ได้ขึ้น แต่พุงป่องยื่นออกมาเหมือนคนท้องอ่อนๆ

ก้อนเนื้อแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้และต้องรีบจัดการ?

เมื่อตรวจเจอแล้ว หมอไม่ได้แนะนำให้ผ่าตัดทุกคนเสมอไป แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และอาการที่รบกวนชีวิตประจำวัน ถ้าก้อนเล็กมากและไม่มีอาการอะไรเลย เราแค่ใช้วิธีนัดตรวจติดตามขนาดทุก 6 เดือนก็พอ แต่ถ้าเริ่มมีอาการตกเลือดจนซีด อ่อนเพลีย ไม่มีแรง หรือก้อนเนื้อโตเร็วผิดปกติจนไปขัดขวางการตั้งครรภ์ ในกรณีแบบนี้จำเป็นต้องได้รับการรักษา ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยาเพื่อควบคุมฮอร์โมน หรือการผ่าตัดไม่ว่าจะเป็นการส่องกล้องหรือผ่าตัดเปิดหน้าท้องขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไรให้ห่างไกลและไม่ให้ก้อนเนื้อโตเร็ว?

แม้ว่าเราจะป้องกันการเกิดโรคนี้ได้ยากเพราะเรื่องของฮอร์โมนและพันธุกรรม แต่การดูแลตัวเองช่วยลดความเสี่ยงในการกระตุ้นให้ก้อนโตขึ้นได้ เริ่มจากการควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพราะไขมันสะสมในร่างกายมีส่วนช่วยผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ไปกระตุ้นเนื้องอก หลีกเลี่ยงอาหารประเภทเนื้อแดงแปรรูป ไขมันอิ่มตัวสูง และหันมาทานผักผลไม้ที่มีใยอาหารสูง รวมถึงการตรวจภายในและอัลตราซาวด์ช่องท้องน้อยทุกปี เพื่อให้เราเจอความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่มันจะสร้างปัญหาใหญ่โต