กินอย่างไรให้ใจนิ่งและอารมณ์ดี: ผลกระทบของภาวะโภชนาการต่อพฤติกรรม

สารอาหารในจานส่งผลต่อความคิดและอารมณ์เราจริงหรือ

หลายคนมักเข้าใจว่าอาหารมีผลแค่เรื่องน้ำหนักตัวหรือสุขภาพกายเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงสิ่งที่เรารับประทานเข้าไปทุกวันส่งผลโดยตรงต่อสมอง สารเคมีในสมองอย่างเซโรโทนินที่ทำให้อารมณ์ดีหรือโดปามีนที่ควบคุมแรงจูงใจ ล้วนถูกสร้างขึ้นจากวัตถุดิบที่เราได้รับผ่านทางอาหาร ผลกระทบของภาวะโภชนาการต่อพฤติกรรมจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่อาจเปลี่ยนนิสัยใจคอของคนเราได้โดยไม่รู้ตัว

น้ำตาลและของหวานตัวการร้ายที่ทำให้หงุดหงิดง่าย

เวลาที่เรากินอาหารที่มีน้ำตาลสูงหรือแป้งขัดขาว ระดับน้ำตาลในเลือดจะพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้สมองหลั่งสารแห่งความสุขออกมาในปริมาณมาก แต่หลังจากนั้นไม่นานระดับน้ำตาลจะตกฮวบลงอย่างรวดเร็วเช่นกัน การแกว่งตัวของน้ำตาลนี้เองที่ทำให้เกิดอาการหงุดหงิด อ่อนเพลีย ไม่มีสมาธิ และในเด็กอาจเห็นพฤติกรรมอยู่ไม่นิ่งหรือก้าวร้าวได้ชัดเจนกว่าผู้ใหญ่

ไขมันดีที่สมองขาดไม่ได้

สมองของเราประกอบด้วยไขมันเป็นส่วนประกอบหลัก การเลือกกินไขมันที่ดีจึงมีความสำคัญต่อพฤติกรรมและการทำงานของระบบประสาท การขาดกรดไขมันโอเมก้า 3 ที่พบมากในปลาทะเลหรือเมล็ดพืชอาจทำให้กระบวนการสื่อสารของเซลล์สมองติดขัด ส่งผลให้ความจำไม่ดี การควบคุมอารมณ์แย่ลง หรือเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าได้ง่ายขึ้น การเติมไขมันคุณภาพดีจึงเปรียบเสมือนการเติมน้ำมันหล่อลื่นให้สมองทำงานได้ราบรื่นขึ้น

ลำไส้ที่แข็งแรงนำไปสู่สุขภาพจิตที่มั่นคง

ทำไมเราถึงเรียกทางเดินอาหารว่าเป็นสมองส่วนที่สอง

ระบบทางเดินอาหารเป็นแหล่งผลิตสารสื่อประสาทจำนวนมหาศาล รวมถึงเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์ดีๆ ในลำไส้ที่คอยส่งสัญญาณถึงสมองผ่านเส้นประสาทเวกัส หากเราได้รับโภชนาการที่ไม่ดี กินกากใยน้อยหรือมีอาการท้องผูกเรื้อรัง จุลินทรีย์เหล่านี้จะเสียสมดุล นำไปสู่สภาวะอักเสบในร่างกายที่ส่งผลย้อนกลับมาถึงพฤติกรรม เช่น ความวิตกกังวล และความเครียดที่เพิ่มมากขึ้น

ปรับพฤติกรรมด้วยการเลือกอาหารที่ใช่

การปรับโภชนาการไม่ใช่การอดอาหาร แต่คือการเพิ่มคุณภาพของสิ่งที่ได้รับเข้าไปในแต่ละมื้อ:

• เน้นอาหารที่มีกากใยสูงจากผักและผลไม้เพื่อเลี้ยงจุลินทรีย์ดีในลำไส้
• เลือกโปรตีนที่มีคุณภาพเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการสร้างสารสื่อประสาท
• ลดการทานอาหารแปรรูปและน้ำตาลขัดสีเพื่อป้องกันอารมณ์แปรปรวนจากระดับน้ำตาลที่ไม่คงที่
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ เพราะภาวะขาดน้ำเพียงเล็กน้อยก็ส่งผลต่อความสามารถในการโฟกัสและพฤติกรรมในแต่ละวันได้แล้ว

เมื่อหันมาใส่ใจอาหารในจานอย่างจริงจัง คุณอาจพบว่าอาการขี้หงุดหงิด อ่อนเพลีย หรือไม่มีสมาธิที่เคยเป็นมาตลอดอาจบรรเทาลงได้โดยไม่ต้องพึ่งพาตัวช่วยอื่น เพียงแค่ปรับโภชนาการให้เหมาะสม สมองและจิตใจของคุณก็จะกลับมาทำงานได้อย่างสมดุลอีกครั้ง