เข้าใจเด็กดื้อหรือเป็น โรคพฤติกรรมเกเรหรือ Conduct Disorder กันแน่

ลูกแค่ดื้อหรือมีสัญญาณของโรคพฤติกรรมเกเรหรือ Conduct Disorder

หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกมาปรึกษาหมอด้วยความกังวลใจว่าทำไมลูกถึงดูเปลี่ยนไป กลายเป็นเด็กที่ควบคุมอารมณ์ยาก ชอบมีเรื่องทะเลาะวิวาท หรือดูเหมือนไม่แคร์ความรู้สึกใครเลย คำถามที่หมอมักจะได้รับบ่อยครั้งคือลูกกำลังก้าวร้าวเพราะนิสัยปกติหรือเป็นเพราะอาการของ โรคพฤติกรรมเกเรหรือ Conduct Disorder กันแน่ หมออยากให้ลองสังเกตดูว่า พฤติกรรมที่เห็นอยู่นั้นเป็นเพียงอารมณ์ชั่ววูบหรือเป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำๆ จนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

การแยกแยะระหว่างความดื้อตามวัยกับความผิดปกติทางพฤติกรรมทำได้โดยการสังเกตความถี่และความรุนแรงของพฤติกรรม หากเด็กคนหนึ่งเริ่มมีพฤติกรรมเหล่านี้ติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน อาจถึงเวลาที่ต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ:

• ชอบกลั่นแกล้ง ข่มขู่ หรือคุกคามผู้อื่นเป็นประจำ
• เริ่มใช้ความรุนแรงหรือใช้อาวุธในการทะเลาะวิวาท
• มีพฤติกรรมทารุณกรรมสัตว์หรือทำลายข้าวของผู้อื่นโดยเจตนา
• ชอบโกหกหน้าตายเพื่อเอาตัวรอดหรือทำร้ายจิตใจคนรอบข้าง
• ละเมิดกฎเกณฑ์ของสังคมอย่างร้ายแรง เช่น การลักขโมย หรือการหนีออกจากบ้าน

สาเหตุเบื้องลึกที่ไม่ได้เกิดจากแค่การเลี้ยงดู

หลายคนมักโทษว่าเกิดจากการเลี้ยงดูเพียงอย่างเดียว แต่ในทางการแพทย์ โรคพฤติกรรมเกเรหรือ Conduct Disorder มีความซับซ้อนมากกว่านั้น ปัจจัยที่มีส่วนเกี่ยวข้องมักเป็นเรื่องของพันธุกรรมร่วมกับสภาพแวดล้อมที่เติบโตมา บางครั้งอาจเกิดจากความผิดปกติของสมองในส่วนที่ควบคุมการตัดสินใจและการยับยั้งชั่งใจ รวมถึงปัญหาทางสุขภาพจิตอื่นๆ ที่ซ่อนอยู่ เช่น โรคสมาธิสั้น หรือภาวะซึมเศร้า ซึ่งทำให้เด็กไม่สามารถจัดการกับอารมณ์โกรธของตนเองได้

วิธีดูแลและช่วยเหลือเมื่อลูกเข้าข่าย

หากพบว่าลูกมีพฤติกรรมเหล่านี้ หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่ใจเย็นและตั้งสติก่อนเป็นอันดับแรก การแก้ปัญหาด้วยความรุนแรงกลับจะยิ่งกระตุ้นให้เด็กมีพฤติกรรมที่แย่ลง สิ่งที่ควรทำคือการเข้าพบจิตแพทย์เด็กเพื่อประเมินหาสาเหตุที่แท้จริง เพราะแต่ละคนจะมีพื้นฐานปัญหาที่แตกต่างกัน การบำบัดด้วยการปรับพฤติกรรมร่วมกับการฝึกทักษะทางสังคมจะช่วยให้เด็กเรียนรู้วิธีจัดการอารมณ์และมองเห็นผลกระทบของการกระทำตนเองได้ดีขึ้น

การปรับจูนความสัมพันธ์ในครอบครัว

พื้นฐานที่สำคัญที่สุดในการรักษาคือความเข้าใจ การแสดงออกถึงความรักและการสร้างกฎเกณฑ์ในบ้านที่ชัดเจนแต่ไม่ใช้อำนาจกดขี่ จะช่วยลดแรงต้านในใจของเด็กได้ การชมเชยเมื่อลูกแสดงพฤติกรรมที่ดีและสอนให้เขาเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่นผ่านการสื่อสารที่ตรงไปตรงมา เป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยประคับประคองให้ลูกก้าวผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้