อัลตราซาวด์ตับ ตรวจให้ไว เจอได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของมะเร็งท่อน้ำดี

ทำไมมะเร็งท่อน้ำดีถึงน่ากลัว และทำไมเราต้องรีบตรวจ

หลายครั้งที่หมอตรวจเจอคนไข้ที่เป็นมะเร็งท่อน้ำดี ส่วนใหญ่มักมาในระยะที่โรคแสดงอาการชัดเจนแล้ว เช่น ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปวดท้องเรื้อรัง ซึ่งในระยะนั้นการรักษาทำได้ยากขึ้น ความน่ากลัวของโรคนี้คือมันเหมือนภัยเงียบที่ค่อยๆ กัดกินร่างกายโดยไม่ส่งสัญญาณเตือนในระยะแรก การอัลตราซาวด์ตับเพื่อค้นหามะเร็งท่อน้ำดี จึงเป็นวิธีที่ช่วยให้เราเห็นความผิดปกติในตับและท่อน้ำดีได้ตั้งแต่มันยังเป็นก้อนขนาดเล็ก ซึ่งเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้มากขึ้น

การอัลตราซาวด์ช่วยบอกอะไรเราได้บ้าง

การอัลตราซาวด์เป็นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงส่งผ่านผิวหนังเข้าไปกระทบกับอวัยวะภายในแล้วสะท้อนกลับมาเป็นภาพให้หมอเห็นบนหน้าจอ โดยไม่ต้องเจ็บตัวและไม่มีรังสีตกค้าง สิ่งที่หมอจะดูในขณะตรวจประกอบด้วย:

• ขนาดและลักษณะของท่อน้ำดี: ดูว่ามีการอุดตันหรือขยายตัวผิดปกติหรือไม่
• เนื้อตับ: ตรวจดูว่ามีก้อนเนื้อหรือความผิดปกติของเนื้อเยื่อแทรกซ้อนอยู่หรือเปล่า
• นิ่วในทางเดินน้ำดี: ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังและกลายเป็นมะเร็งในอนาคต

ใครบ้างที่เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยงและควรมาอัลตราซาวด์

หมอมักแนะนำให้กลุ่มคนที่มีความเสี่ยงสูงเข้ารับการตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ ไม่ควรรอให้มีอาการก่อน โดยเฉพาะกลุ่มคนต่อไปนี้:

• ผู้ที่มีพยาธิใบไม้ในตับ หรือเคยมีประวัติการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับ
• ผู้ที่ชอบรับประทานปลาน้ำจืดแบบดิบหรือสุกๆ ดิบๆ เป็นประจำ
• ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดีหรือท่อน้ำดี
• ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งท่อน้ำดี
• ผู้ที่มีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีอาการแน่นท้องใต้ชายโครงขวาบ่อยๆ

ขั้นตอนการเตรียมตัวก่อนมาตรวจอัลตราซาวด์

เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนที่สุด หมอแนะนำให้เตรียมตัวดังนี้:

• งดอาหารและน้ำอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงก่อนตรวจ: เพื่อให้ถุงน้ำดีขยายตัวเต็มที่และลดปริมาณแก๊สในลำไส้ที่จะมาบดบังภาพอัลตราซาวด์
• สวมใส่เสื้อผ้าที่สบายตัว: เพื่อให้ง่ายต่อการเปิดหน้าท้องช่วงบนให้หมอตรวจ
• แจ้งประวัติสุขภาพให้ครบ: โดยเฉพาะถ้าเคยผ่าตัดช่องท้องหรือมีโรคประจำตัวอื่นๆ

ถ้าเจอความผิดปกติจากการอัลตราซาวด์ ต้องทำอย่างไรต่อ

หากผลอัลตราซาวด์พบสิ่งบ่งชี้ที่ไม่ปกติ ไม่ต้องตกใจไป เพราะนั่นคือโอกาสที่หมอจะวางแผนการรักษาได้ทันท่วงที โดยปกติหมอจะส่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผล เช่น การทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจหาค่าสารบ่งชี้มะเร็งในเลือด เพื่อความแม่นยำที่สุดก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการรักษา ยิ่งตรวจพบเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่คนไข้จะกลับมามีชีวิตที่แข็งแรงได้อีกครั้งก็ยิ่งสูงขึ้นมากเท่านั้น