อันตรายจากสารโลหะหนักสะสม เช่น ปรอทและแคดเมียม ในชีวิตประจำวันที่เราคาดไม่ถึง

สารโลหะหนักอยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด

หลายคนมักถามหมอในห้องตรวจว่า ทำไมช่วงนี้ถึงรู้สึกเพลียเรื้อรัง ปวดเมื่อยตามตัว หรือมีอาการทางระบบประสาทที่หาสาเหตุไม่เจอ บางครั้งคำตอบอาจไม่ใช่โรคประจำตัวธรรมดา แต่อาจเกิดจากสิ่งที่สะสมอยู่ในร่างกายมานานอย่างสารโลหะหนัก โดยเฉพาะปรอทและแคดเมียมที่เราได้รับผ่านการกิน การสูดดม หรือแม้แต่การสัมผัสโดยไม่รู้ตัว

ปรอทกับแคดเมียม เข้ามาสะสมในร่างกายเราตอนไหน

โลหะหนักเหล่านี้มักแฝงตัวอยู่ในสิ่งแวดล้อมรอบตัวเราอย่างเงียบเชียบ หากสะสมไปนานๆ ร่างกายจะกำจัดออกได้ยาก และส่งผลเสียต่อระบบการทำงานภายใน โดยมีแหล่งที่มาหลักดังนี้

• ปรอท: ส่วนใหญ่มักมาจากการบริโภคสัตว์ทะเลขนาดใหญ่ที่มีการสะสมของสารปรอทในห่วงโซ่อาหาร เช่น ปลาทูน่า ปลากระพง หรือปลาฉลาม นอกจากนี้ยังรวมถึงการได้รับจากวัสดุอุดฟันอมัลกัมเก่าที่เริ่มเสื่อมสภาพ
• แคดเมียม: แหล่งสำคัญคือการสูบบุหรี่ หรือการอยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงการกินอาหารที่ปนเปื้อนจากการใช้ปุ๋ยเคมีหรือน้ำที่ได้รับผลกระทบจากสารเคมีในดิน

อันตรายจากสารโลหะหนักสะสม เช่น ปรอทและแคดเมียม ส่งผลร้ายอย่างไร

เมื่อสารเหล่านี้เข้าสู่กระแสเลือด มันจะเดินทางไปสะสมตามอวัยวะสำคัญ โดยแต่ละชนิดมีจุดโจมตีที่ต่างกัน ดังนี้

• พิษจากปรอท: ผลกระทบหลักจะอยู่ที่ระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิดอาการมือสั่น สมาธิสั้น นอนไม่หลับ ขี้ลืม หรือในกรณีที่ได้รับในปริมาณมากอาจส่งผลต่อการทำงานของไตและพัฒนาการทางสมองโดยเฉพาะในเด็ก
• พิษจากแคดเมียม: สารนี้เป็นตัวทำลายไตโดยตรง ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น นอกจากนี้ยังขัดขวางการดูดซึมแคลเซียม ทำให้กระดูกเปราะบางและแตกหักง่าย รวมไปถึงความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งในระยะยาว

สัญญาณเตือนที่บอกว่าควรเริ่มระวังตัว

ร่างกายมักส่งสัญญาณเตือนก่อนที่จะเกิดโรคร้ายแรง หากเริ่มมีอาการเหล่านี้โดยหาสาเหตุจากโรคอื่นไม่ได้ ควรลองพิจารณาถึงปัจจัยแวดล้อมรอบตัว

• มีอาการเหนื่อยล้าเรื้อรังที่พักผ่อนอย่างไรก็ไม่หาย
• ระบบขับถ่ายรวน หรือมีปัญหาเรื่องการทำงานของไตผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ผิวพรรณดูหมองคล้ำหรือมีผดผื่นคันขึ้นบ่อยครั้ง
• การรับรู้รสชาติหรือกลิ่นเปลี่ยนไป

ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เพื่อลดการรับสารพิษ

แม้จะยากที่จะหลีกเลี่ยงโลหะหนักได้อย่างเบ็ดเสร็จ แต่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมช่วยลดความเสี่ยงได้มาก หมอแนะนำให้เลือกทานปลาตัวเล็กแทนปลาทะเลขนาดใหญ่ หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ทั้งทางตรงและทางอ้อม รวมถึงเลือกซื้อผักผลไม้ที่มั่นใจในแหล่งผลิต นอกจากนี้ การดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอจะช่วยให้ร่างกายขับของเสียผ่านทางปัสสาวะได้ดีขึ้น หากสงสัยว่าร่างกายมีสารสะสมมากเกินไป การเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดหรือปัสสาวะดูระดับโลหะหนักเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด