ทำไมลูกถึงคุมอารมณ์ไม่ได้และสมาธิสั้น? เจาะลึกผลกระทบที่พ่อแม่ควรรู้

ทำไมช่วงนี้ลูกถึงหงุดหงิดง่ายและวอกแวกบ่อย

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักมาปรึกษาหมอที่คลินิกด้วยความกังวลว่า ทำไมช่วงนี้ลูกถึงดูเปลี่ยนไป กลายเป็นเด็กขี้หงุดหงิด ควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ค่อยได้ หรือนั่งทำกิจกรรมอะไรนานๆ ไม่ค่อยติด ซึ่งจริงๆ แล้วปัญหาเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากความดื้อรั้นเพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็น ผลกระทบต่อความสามารถในการควบคุมอารมณ์และสมาธิของเด็ก ที่ซ่อนอยู่ภายใต้ปัจจัยหลายอย่างที่เราอาจมองข้ามไป

กลไกสมองกับการเรียนรู้ที่จะยับยั้งชั่งใจ

สมองของเด็กโดยเฉพาะส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ทำหน้าที่เหมือนกัปตันเรือที่คอยสั่งการเรื่องการยับยั้งชั่งใจ การวางแผน และการจัดการอารมณ์ หากระบบนี้ได้รับการกระตุ้นที่ไม่เหมาะสม หรือได้รับผลกระทบจากปัจจัยภายนอก การทำงานของมันจะรวน ทำให้เด็กแสดงพฤติกรรมที่ดูเหมือนขาดการยับยั้งชั่งใจออกมา

ปัจจัยภายนอกที่ขัดขวางการพัฒนาสมองส่วนหน้า

เมื่อหน้าจอเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากเกินไป

การปล่อยให้เด็กอยู่กับหน้าจอเป็นเวลานานเกินไปส่งผลกระทบโดยตรงต่อสมาธิ เพราะภาพที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วในจอทำให้สมองไม่ต้องใช้ความพยายามในการจดจ่อ เมื่อต้องมาทำกิจกรรมในชีวิตจริงที่ต้องใช้ความอดทน สมองจึงไม่คุ้นชินและแสดงออกผ่านอาการเบื่อหน่ายหรือสมาธิสั้น

ความเครียดในครอบครัวส่งผลต่ออารมณ์ของลูกอย่างไร

เด็กเป็นกระจกสะท้อนของบรรยากาศในบ้าน หากในบ้านมีความตึงเครียดหรือความไม่แน่นอนสูง สมองของเด็กจะปรับตัวเข้าสู่โหมดเอาตัวรอด ทำให้เขาไม่สามารถโฟกัสเรื่องการเรียนหรือการจัดการอารมณ์ตัวเองได้ดีเท่าที่ควร

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง

• ลูกมีอาการระเบิดอารมณ์รุนแรงเมื่อไม่ได้ดั่งใจบ่อยครั้ง
• ไม่สามารถทำงานที่ได้รับมอบหมายจนจบแม้เป็นเรื่องง่ายๆ
• ลืมคำสั่งพื้นฐานบ่อยครั้งหรือดูเหมือนฟังแต่ไม่ได้ยิน
• เปลี่ยนความสนใจไปมาอย่างรวดเร็วโดยไม่มีจุดหมาย

วิธีปรับพฤติกรรมเพื่อช่วยให้ลูกนิ่งขึ้น

การแก้ปัญหาเรื่องสมาธิและอารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน หมอแนะนำว่าการสร้างกิจวัตรประจำวันที่ชัดเจนจะช่วยให้สมองเด็กมีความมั่นคงขึ้น ลองจัดตารางเวลาให้มีช่วงเวลาเล่นที่ได้ออกแรง มีช่วงเวลาอ่านหนังสือ และสำคัญที่สุดคือการจำกัดเวลาหน้าจออย่างจริงจัง เมื่อสมองได้รับความสงบจากการทำกิจกรรมที่ช้าลงและมีความหมาย ลูกจะเริ่มกลับมาควบคุมอารมณ์ตัวเองได้ดีขึ้นตามลำดับ