เจ็บเข่าแปล๊บๆ ลุกนั่งไม่ได้ดั่งใจ: รู้จักภาวะเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง

หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจมักจะบ่นให้ฟังคล้ายๆ กันว่า เวลาจะลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้ หรือตอนเดินลงบันไดแล้วรู้สึกเจ็บจี๊ดๆ ที่รอบๆ ลูกสะบ้า บางคนคิดว่าเป็นเพราะข้อเข่าเสื่อมตามอายุ แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้ว ปัญหากลับไม่ได้อยู่ที่ตัวกระดูกข้อเข่าโดยตรงครับ แต่อยู่ที่เส้นเอ็นรอบๆ เข่าที่กำลังอักเสบเรื้อรังต่างหาก

ทำไมเส้นเอ็นรอบเข่าถึงอักเสบเรื้อรังและไม่หายสักที?

เวลาที่เราใช้งานเข่าซ้ำๆ ไม่ว่าจะเป็นการวิ่ง การเดินขึ้นบันได หรือแม้แต่การนั่งพับเพียบนานๆ เส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ยึดกล้ามเนื้อกับกระดูกจะเกิดการเสียดสีและบาดเจ็บไมโครเทรำ (Micro-trauma) ทีละน้อย หากร่างกายยังฝืนใช้งานโดยไม่มีเวลาให้เส้นเอ็นได้ซ่อมแซมตัวเอง อาการบาดเจ็บเล็กๆ นั้นก็จะสะสมจนกลายเป็นการอักเสบเรื้อรัง เส้นเอ็นเริ่มสูญเสียความยืดหยุ่น มีพังผืดมาเกาะ ทำให้เวลาขยับจึงรู้สึกตึงและเจ็บแปล๊บอยู่ตลอดเวลา

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเข่าเรากำลังแย่

อาการของภาวะเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเรื้อไม่ได้รุนแรงถึงขั้นเดินไม่ได้ในทีเดียว แต่จะมีลักษณะเฉพาะที่สังเกตได้ง่าย:

• เจ็บแปล๊บ บริเวณรอบลูกสะบ้าหรือด้านข้างข้อเข่า เวลาเริ่มขยับขาหลังจากนั่งท่าเดิมนานๆ
• รู้สึกตึงขัดที่เข่าตอนตื่นนอนตอนเช้า ต้องขยับอยู่พักใหญ่ถึงจะรู้สึกดีขึ้น
• เวลาเดินขึ้นลงบันได หรือลุกจากพื้น จะรู้สึกเจ็บจี๊ดอย่างชัดเจน
• บางคนอาจคลำเจอจุดที่กดเจ็บรอบๆ ข้อเข่าได้อย่างแม่นยำ

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไรให้อาการเจ็บดีขึ้น

การรักษาภาวะนี้ให้ได้ผลระยะยาว หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่ยาแก้ปวดอย่างเดียว แต่เป็นการลดภาระที่กระทำต่อเส้นเอ็นครับ สิ่งแรกที่ควรทำคือการหลีกเลี่ยงท่าทางที่ทำให้เจ็บเพิ่ม เช่น การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ หรือการวิ่งบนพื้นแข็งๆ หากมีน้ำหนักตัวเกิน การลดน้ำหนักลงสักเล็กน้อยจะช่วยลดแรงกระแทกที่เข่าได้อย่างมหาศาล และที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายแบบกระแทกกระทั้นในช่วงที่ยังมีอาการอักเสบอยู่

ท่าบริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้อเพื่อฟื้นฟูเข่า

เมื่ออาการปวดเริ่มทุเลาลง การเพิ่มความยืดหยุ่นและความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่าเป็นสิ่งจำเป็นมากครับ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า (Quadriceps) และกล้ามเนื้อสะโพก การยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดแรงดึงรั้งที่กระทำต่อเส้นเอ็น ทำให้เส้นเอ็นกลับมายืดหยุ่นและรองรับการเคลื่อนไหวได้ดีขึ้นเหมือนเดิม แนะนำให้ทำท่าบริหารช้าๆ ไม่ฝืนจนเกินอาการเจ็บ

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

ถ้าดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้ว อาการปวดตึงเรื้อรังนี้ยังไม่ดีขึ้น หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันจนเดินไม่สะดวก แนะนำว่าควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียดครับ เพราะบางครั้งแพทย์อาจจะต้องอัลตราซาวด์ดูความหนาของเส้นเอ็น หรือพิจารณาแนวทางการรักษาอื่นๆ เช่น การทำกายภาพบำบัดเฉพาะจุด หรือการฉีดยาลดการอักเสบ เพื่อช่วยตัดวงจรความเจ็บปวดเรื้อรังนี้ให้หายขาดได้เร็วขึ้นครับ