เจ็บแปล๊บข้างเข่า ลุกนั่งไม่ไหว ระวังเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง

ช่วงนี้หลายคนอาจจะเริ่มสังเกตตัวเองว่า เวลาลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้ หรือตอนเดินลงบันได ทำไมถึงมีอาการเจ็บแปล๊บๆ ที่แถวๆ หัวเข่า บางคนเป็นๆ หายๆ จนชินชา คิดว่าเป็นแค่ความเสื่อมตามวัย แต่พอปล่อยไว้นานเข้าอาการกลับไม่ยอมหาย แถมยังรบกวนชีวิตประจำวันมากขึ้นเรื่อยๆ ในมุมมองของหมอที่ตรวจคนไข้กลุ่มนี้บ่อยๆ อาการแบบนี้มักไม่ได้มาจากตัวข้อเข่าเสื่อมโดยตรง แต่อาจเกิดจากเจ้าตัวร้ายที่ชื่อว่า ภาวะเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง กำลังเล่นงานอยู่

เส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง คืออะไรและทำไมถึงเป็นเรื้อรัง?

เวลาเราพูดถึงข้อเข่า คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงกระดูกอ่อนหรือน้ำในข้อ แต่วงรอบข้อเข่าของเรานั้นเต็มไปด้วยระบบสายเคเบิลธรรมชาติ นั่นคือ เส้นเอ็นและพังผืด ที่ทำหน้าที่ยึดเหนี่ยวกล้ามเนื้อเข้ากับกระดูกเพื่อให้เรางอและเหยียดขาได้ เมื่อไหร่ก็ตามที่เราใช้งานเข่าหนักเกินไป เช่น วิ่งกระแทกซ้ำๆ นั่งพับเพียบหรือนั่งยองๆ นานๆ หรือแม้แต่การใส่รองเท้าที่ไม่ซัพพอร์ตเท้า เส้นเอ็นเหล่านี้จะเกิดการเสียดสีและบาดเจ็บสะสมทีละน้อย

ความน่ากลัวของ ภาวะเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเร อยู่ตรงที่ร่างกายพยายามซ่อมแซมตัวเอง แต่เราดันกลับไปใช้งานซ้ำในจุดเดิมก่อนที่เส้นเอ็นจะหายสนิท ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง เส้นเอ็นเริ่มมีความหนาตัวขึ้น ขาดความยืดหยุ่น และส่งสัญญาณเตือนเป็นอาการปวดเรื้อรังที่ไม่ยอมหายสักที

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเส้นเอ็นเข่ากำลังอักเสบเรื้อรัง

อาการปวดจากเส้นเอ็นอักเสบจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สังเกตได้ไม่ยาก หากลองเช็กลิสต์อาการเหล่านี้ดู:

• เจ็บจี๊ดเฉพาะจุด: มักจะระบุตำแหน่งที่เจ็บได้ชัดเจน เช่น ด้านหน้าใต้สะบ้า ด้านข้างเข่า หรือด้านหลังข้อพับ ไม่ได้ปวดกระจายทั่วทั้งข้อ
• ปวดมากช่วงเริ่มต้นขยับ: เวลาตื่นนอนตอนเช้า หรือตอนลุกขึ้นยืนหลังจากนั่งทำงานนานๆ จะรู้สึกตึงและเจ็บขัดที่เข่า แต่พอขยับเดินไปสักพักอาการจะค่อยๆ บรรเทาลง
• เจ็บเพิ่มขึ้นเวลาใช้งาน: ถ้าลองวิ่ง กระโดด เดินขึ้นบันได หรือนั่งยองๆ อาการปวดจะกลับมาจี๊ดขึ้นมาทันที
• กดแล้วเจ็บ: ใช้ปลายนิ้วกดลงไปรอบๆ บริเวณข้อเข่าแล้วรู้สึกเจ็บเสียวอย่างชัดเจน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เมื่อเริ่มมีอาการปวดเส้นเอ็นรอบเข่า

ในเบื้องต้นถ้ายังไม่มีอาการบวมแดงร้อนรุนแรง สามารถปรับพฤติกรรมเพื่อลดการอักเสบได้ด้วยวิธีง่ายๆ เหล่านี้:

• พักการใช้งานที่กระตุ้นอาการ: หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องงอเข่าลึกๆ การวิ่งบนพื้นแข็ง หรือการขึ้นลงบันไดซ้ำๆ
• ปรับเปลี่ยนท่านั่ง: เลิกนั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งยองๆ บนพื้นโดยเด็ดขาด เพราะท่าเหล่านี้ทำให้เส้นเอ็นรอบเข่าต้องรับแรงดึงมหาศาล
• ประคบร้อนช่วยคลายเส้น: สำหรับอาการเรื้อรังที่ไม่มีอาการบวมแดง การประคบอุ่นจะช่วยให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงบริเวณเส้นเอ็นได้ดีขึ้น ลดอาการตึงเกร็ง

อาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

หากลองปรับพฤติกรรมและดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้ว อาการปวดเรื้อรังยังคงรบกวนชีวิต หรือมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบมาให้แพทย์ตรวจประเมิน:

• มีอาการบวมร้อนชัดเจนรอบข้อเข่า ซึ่งอาจบ่งบอกถึงการอักเสบที่รุนแรง
• รู้สึกว่าเข่าไม่มั่นคง เหมือนเข่าจะทรุดเวลาเดินลงน้ำหนัก
• ได้ยินเสียงคลิกหรือเสียงกรอบแกรบในเข่าพร้อมกับความเจ็บปวด
• อาการปวดรุนแรงจนรบกวนการนอนหลับตอนกลางคืน

การปล่อยให้ ภาวะเส้นเอ็นรอบข้อเข่าอักเสบเร อยู่กับเราไปเรื่อยๆ นอกจากจะทำให้ทรมานแล้ว ยังอาจทำให้กล้ามเนื้อรอบเข่าฝ่อลีบลงจากการไม่ได้ใช้งานอย่างเต็มที่อีกด้วย การรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต และบริหารกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรง คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้เรากลับมาเดิน วิ่ง และใช้ชีวิตได้อย่างสบายใจไร้ความเจ็บปวดอีกครั้ง