ลูกไม่มั่นใจในตัวเอง ทำอย่างไรดี: วิธีสร้างความภูมิใจจากข้างในฉบับหมอเด็ก

ลูกดูไม่ค่อยมั่นใจในตัวเอง เวลาเจอเพื่อนใหม่มักจะหลบหลังพ่อแม่ตลอดเวลา

เวลาที่หมอตรวจเด็กๆ ที่คลินิก สิ่งหนึ่งที่มักจะสังเกตเห็นบ่อยๆ คือความกล้าแสดงออกของเด็กแต่ละคน เด็กบางคนเดินเข้าห้องตรวจด้วยความมั่นใจ ยิ้มแย้มทักทาย แต่เด็กอีกหลายคนกลับซ่อนตัวอยู่หลังคุณแม่ ไม่กล้าสบตา หรือแม้แต่ตอบคำถามง่ายๆ ก็เสียงเบาหวิว ปัญหาเรื่องความไม่มั่นใจนี้ไม่ได้แปลว่าเด็กมีปัญหาทางจิตวิทยาอะไรนะครับ แต่มันคือเรื่องของ การส่งเสริมความภาคภูมิใจในตนเองของเด็ก หรือที่หมอชอบเรียกว่าการสร้างพลังใจจากข้างใน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญมากในการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสุข

ทำไมเด็กบางคนถึงขาดความมั่นใจ และเราจะสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ได้อย่างไร

ความภาคภูมิใจในตัวเอง หรือ Self-Esteem ของเด็กไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่มันถูกหล่อหลอมจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว โดยเฉพาะคนใกล้ชิดอย่างพ่อแม่ เวลาที่เด็กโดนเปรียบเทียบกับพี่น้องหรือลูกเพื่อนบ้านบ่อยๆ หรือเวลาที่ทำอะไรผิดพลาดแล้วโดนดุอย่างรุนแรง เด็กจะเริ่มรู้สึกว่าตัวเองไม่เก่ง ไม่ดีพอ และไม่กล้าที่จะลองทำอะไรใหม่ๆ อีกเลย

สัญญาณเตือนว่าลูกกำลังขาดความมั่นใจในตัวเอง

• เวลาทำอะไรผิดพลาดมักจะแสดงอาการตื่นกลัว ร้องไห้หนัก หรือโกรธตัวเองรุนแรง
• ชอบพูดว่าตัวเองทำไม่ได้หรอก ทั้งที่ยังไม่ได้ลงมือทำเลยสักครั้ง
• กลัวการถูกปฏิเสธ จนไม่ยอมเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มกับเพื่อนๆ
• ยอมแพ้ง่ายมากเมื่อเจอโจทย์ยากหรืออุปสรรคเพียงเล็กน้อย

วิธีเติมพลังใจให้ลูกกล้าเผชิญโลกกว้างแบบเข้าใจง่าย

การสร้างความมั่นใจให้เด็ก ไม่ใช่การพร่ำบอกว่าลูกเก่งที่สุดในโลก หรือชมเชยทุกครั้งที่ลูกทำอะไรสำเร็จแบบเกินจริงนะครับ เพราะเด็กยุคนี้ฉลาด เขารู้ว่าคำชมไหนจริงใจหรือคำชมไหนแค่เอาใจ การชมที่ดีและช่วย การส่งเสริมความภาคภูมิใจในตนเองของเด็ก ได้ดีที่สุด มีหลักการง่ายๆ ดังนี้ครับ

ชมที่กระบวนการและความพยายาม ไม่ใช่ผลลัพธ์สุดท้าย

แทนที่จะบอกว่า ลูกเก่งมากที่สอบได้ที่หนึ่ง ให้เปลี่ยนเป็น พ่อเห็นลูกตั้งใจอ่านหนังสือทุกคืนเลย ความพยายามนี้ยอดเยี่ยมมาก การชมแบบนี้จะทำให้เด็กโฟกัสที่คุณค่าของการลงมือทำ ไม่ใช่กดดันที่ตัวเลขคะแนน

เปิดโอกาสให้ลูกได้ลองผิดลองถูกและแก้ปัญหาด้วยตัวเอง

คุณพ่อคุณแม่หลายคนรักลูกมากเกินไป จนทำทุกอย่างแทนให้หมด ลูกเลยไม่มีโอกาสได้เรียนรู้ความภูมิใจจากการทำอะไรด้วยตัวเองสำเร็จ ลองปล่อยให้ลูกผูกเชือกรองเท้าเอง จัดกระเป๋าเอง แม้จะช้าหรือผิดพลาดบ้าง แต่สิ่งเหล่านี้คือบทเรียนราคาแพงที่สร้างความภูมิใจในตัวเองได้ดีที่สุด

เกราะป้องกันทางใจที่ดีที่สุดเริ่มจากบ้านของเราเอง

ท้ายที่สุดแล้ว ความภาคภูมิใจในตัวเองของเด็กไม่ได้สร้างเสร็จภายในวันเดียว แต่มันต้องอาศัยความเข้าใจ ความอดทน และบรรยากาศที่อบอุ่นปลอดภัยภายในบ้าน การที่เด็กคนหนึ่งเติบโตขึ้นมาโดยรู้ว่าไม่ว่าเขาจะทำพลาดหรือล้มเหลว กลับมาบ้านก็ยังมีอ้อมกอดและคำแนะนำที่เข้าใจจากพ่อแม่รออยู่เสมอ สิ่งนี้แหละครับคือวัคซีนใจชั้นดีที่จะทำให้เขากล้าก้าวออกไปเผชิญโลกกว้างด้วยความมั่นใจที่แท้จริง