โรคไวรัสตับอักเสบเอ: เรื่องใกล้ตัวที่มากับอาหารและน้ำดื่ม

กินข้าวข้างทางแล้วอยู่ดีๆ ก็ตัวเหลืองตาเหลือง: เคยสงสัยไหมว่าเกิดอะไรขึ้น?

หลายคนอาจเคยเจอประสบการณ์กินอาหารอร่อยๆ ตามร้านริมทาง แต่ผ่านไปไม่กี่สัปดาห์กลับรู้สึกอ่อนเพลีย คลื่นไส้ เบื่ออาหาร และพอส่องกระจกดูอ้าว...ทำไมตาถึงเป็นสีเหลือง นั่นคือสัญญาณเตือนภัยคลาสสิกที่หมออยากชวนมาทำความรู้จัก นั่นก็คือ โรคไวรัสตับอักเสบเอ ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อที่มักมาแบบไม่รู้ตัวผ่านของอร่อยที่เรากินเข้าไปนี่เอง

โรคไวรัสตับอักเสบเอ ติดต่อกันได้อย่างไรและทำไมถึงระบาดง่าย?

ถ้าจะพูดให้เข้าใจง่ายที่สุด เจ้าไวรัสตัวนี้ชอบแอบอยู่ในอุจจาระของผู้ติดเชื้อครับ เวลาที่คนทำอาหารล้างมือไม่สะอาดแล้วมาหยิบจับอาหารให้เรากิน หรือน้ำแข็งที่เราเคี้ยวกินกันชื่นใจปนเปื้อนเชื้อโรคเข้าไป เจ้าไวรัสตัวนี้ก็จะเดินทางเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารของเราอย่างเนียนๆ จากนั้นมันจะมุ่งตรงไปที่ตับแล้วเริ่มกระบวนการอักเสบตรงนั้นทันที นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมโรคนี้ถึงระบาดได้ง่ายในกลุ่มคนที่กินอาหารร่วมกัน หรือในพื้นที่ที่ระบบสุขาภิบาลยังเข้าไม่ถึง

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าตับกำลังประท้วง?

เวลาที่ตับอักเสบ ร่างกายจะส่งเสียงเตือนออกมาเป็นชุดๆ ช่วงแรกหลายคนอาจคิดว่าเป็นแค่ไข้หวัดใหญ่หรืออาหารเป็นพิษธรรมดา ลองเช็คอาการตัวเองดูว่ามีสิ่งเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่:

• ไข้ต่ำๆ และอ่อนเพลียไม่มีแรง: นอนเท่าไหร่ก็ไม่พอ รู้สึกเหนื่อยล้าแปลกๆ
• คลื่นไส้ อาเจียน เหม็นอาหาร: โดยเฉพาะอาหารมันๆ เห็นแล้วพะอืดพะอม
• ปวดแน่นชายโครงขวา: ตำแหน่งของตับจะอยู่บริเวณนี้
• ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชาเข้มๆ: และอุจจาระอาจมีสีซีดลง
• ตัวเหลืองตาเหลือง: อาการเด่นชัดที่แปลว่าตับเริ่มทำงานไม่ไหวแล้ว

ตรวจเจอว่าเป็นแล้วต้องรักษายังไง ต้องนอนโรงพยาบาลไหม?

ข่าวดีก็คือ โรคไวรัสตับอักเสบเอ ส่วนใหญ่ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด คนส่วนใหญ่ที่มีร่างกายแข็งแรงสามารถหายขาดได้เองโดยไม่ต้องใช้ยาต้านไวรัสราคาแพง สิ่งที่หมอจะแนะนำคนไข้เสมอคือการรักษาตามอาการและการพักผ่อนอย่างเต็มที่ เพื่อให้ตับได้ซ่อมแซมตัวเอง:

• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ งดการทำงานหนัก
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เด็ดขาด เพราะแอลกอฮอล์คือภาระหนักอึ้งของตับในช่วงที่กำลังป่วย
• ระมัดระวังเรื่องการกินยาบางชนิด เช่น พาราเซตามอลหรือยาชุด เพราะตับที่กำลังอักเสบจะขับยาได้ไม่ดีเท่าเดิม อาจทำให้ตับพังหนักกว่าเดิมได้
• กินอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย และเน้นความสะอาดสดใหม่เสมอ

วิธีป้องกันไม่ให้ไวรัสบุกตับ: ป้องกันง่ายกว่าแก้เยอะ

ในเมื่อโรคนี้ติดจากการกินและการดื่ม สิ่งที่เราต้องทำจึงเป็นการตัดวงจรการแพร่เชื้อให้ขาดตอน เริ่มต้นได้ง่ายๆ จากชีวิตประจำวันของเราเอง:

• กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ ทุกครั้งก่อนมื้ออาหาร
• เลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ หลีกเลี่ยงอาหารดิบๆ หรือสุกๆ ดิบๆ เช่น หอยแครงลวก หรือลาบเนื้อดิบ
• ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ต้มสุกแล้ว
• ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ ซึ่งปัจจุบันมีให้บริการและช่วยสร้างภูมิคุ้มกันได้ดีเยี่ยม เหมาะกับคนที่ต้องเดินทางไปในพื้นที่เสี่ยงหรือคนที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับตับ

ท้ายที่สุดแล้ว สุขภาพตับเป็นเรื่องที่เราละเลยไม่ได้ การใส่ใจในความสะอาดของกินของใช้ในชีวิตประจำวัน คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่จะทำให้เราห่างไกลจากโรคนี้ครับ