เมื่อตรวจเจอสองโรคพร้อมกัน: ทำความเข้าใจภาวะการติดเชื้อร่วมระหว่างหนองในแท้และหนองในเทียมในผู้หญิง

ตรวจพบเชื้อสองตัวพร้อมกันเกิดขึ้นได้อย่างไร?

มีคนไข้ผู้หญิงหลายคนที่เข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการตกขาวผิดปกติหรือแสบขัดเวลาปัสสาวะ และเมื่อผลตรวจทางห้องปฏิบัติการออกมา หลายคนต้องตกใจเมื่อพบว่าตนเองมี การติดเชื้อร่วมระหว่างหนองในแท้และหนองในเทียม พร้อมกันในคราวเดียว

ในทางการแพทย์ ภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ เพราะเชื้อแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุของทั้งสองโรคนี้ คือ Neisseria gonorrhoeae (หนองในแท้) และ Chlamydia trachomatis (หนองในเทียม) มีช่องทางการแพร่กระจายและสภาพแวดล้อมที่ชอบเจริญเติบโตเหมือนกัน นั่นคือบริเวณเยื่อบุผิวของช่องคลอด ปากมดลูก และท่อปัสสาวะ เมื่อมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน เชื้อทั้งสองชนิดจึงมักจะส่งผ่านและเข้าโจมตีร่างกายพร้อมกันได้ง่ายมาก

อาการเตือนแบบไหนที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังเผชิญหน้ากับเชื้อร้าย?

ความน่ากลัวอย่างหนึ่งของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในผู้หญิงคือ ส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการเด่นชัดในระยะแรกเริ่ม ทว่าหากเริ่มมีอาการเกิดขึ้น มักจะมีลักษณะดังต่อไปนี้

• ตกขาวผิดปกติ: ตกขาวอาจมีปริมาณมากขึ้น มีสีเหลืองหรือเขียวปนเทา และอาจมีกลิ่นเหม็นคาวร่วมด้วย
• อาการระคายเคืองขณะปัสสาวะ: รู้สึกแสบร้อน ขัด หรือเจ็บแปลบขณะปัสสาวะ
• มีเลือดออกกะปริบกะปรอย: มีเลือดออกที่ไม่ใช่รอบเดือนปกติ โดยเฉพาะหลังการมีเพศสัมพันธ์
• อาการปวดหน่วงท้องน้อย: รู้สึกเจ็บหรือปวดตึงบริเวณอุ้งเชิงกรานขณะมีเพศสัมพันธ์หรือในชีวิตประจำวัน

ภัยเงียบที่ไม่มีอาการ แต่อันตรายไม่ต่างกัน

ผู้หญิงจำนวนมากกว่าครึ่งที่ติดเชื้อร่วมกันนี้อาจไม่มีอาการผิดปกติใดๆ เลย ทำให้ละเลยการรักษาและแพร่เชื้อไปยังคู่นอนโดยไม่ตั้งใจ ซึ่งการปล่อยทิ้งไว้นานวันเข้าจะนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงกว่าที่คิด

ทำไมผู้หญิงถึงเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนรุนแรงหากรักษาช้า?

เมื่อเกิดการติดเชื้อร่วมกัน ความรุนแรงและการทำลายเนื้อเยื่อในระบบสืบพันธุ์จะทวีคูณขึ้น เชื้อแบคทีเรียจะค่อยๆ ลุกลามผ่านปากมดลูกขึ้นไปยังมดลูก ท่อนำไข่ และรังไข่ ส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพระยะยาวตามมา

• โรคอุ้งเชิงกรานอักเสบเฉียบพลัน (PID): ก่อให้เกิดการอักเสบและมีหนองในอุ้งเชิงกราน มีไข้สูง และปวดท้องน้อยรุนแรง
• พังผืดในท่อนำไข่: ร่างกายที่พยายามซ่อมแซมตัวเองจากการอักเสบจะสร้างพังผืดขึ้นมาอุดตันภายในท่อนำไข่
• ภาวะมีบุตรยาก: เมื่อท่อนำไข่อุดตันหรือเสียหาย ไข่และอสุจิก็ไม่สามารถปฏิสนธิกันได้ตามธรรมชาติ
• การตั้งครรภ์นอกมดลูก: หากมีการปฏิสนธิเกิดขึ้น ตัวอ่อนอาจไม่สามารถเดินทางไปฝังตัวที่มดลูกได้เนื่องจากติดพังผืด ทำให้ฝังตัวที่ท่อนำไข่แทน ซึ่งเป็นภาวะอันตรายถึงชีวิตของมารดา

ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยที่คุณหมอใช้ตรวจหาเชื้อ

ในยุคอดีตการตรวจหาเชื้อหนองในทั้งสองชนิดอาจต้องใช้วิธีเพาะเชื้อซึ่งใช้เวลานานและมีความคลาดเคลื่อนสูง แต่ในปัจจุบัน ทางการแพทย์ใช้วิธีการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อ หรือที่เรียกว่า NAATs (Nucleic Acid Amplification Tests) ซึ่งเป็นการตรวจที่ได้มาตรฐานและมีความแม่นยำสูงสุด

ขั้นตอนการตรวจนั้นง่ายและไม่เจ็บอย่างที่คิด หมอจะใช้สำลีพันปลายไม้ขนาดเล็กสอดเข้าไปเก็บตัวอย่างสิ่งส่งตรวจบริเวณช่องคลอดหรือปากมดลูก หรือในบางกรณีอาจใช้การตรวจจากปัสสาวะแรกในตอนเช้า ซึ่งวิธีนี้สามารถแยกแยะได้ทันทีว่ามีการติดเชื้อชนิดใดบ้างและติดเชื้อร่วมกันจริงหรือไม่

วิธีรักษาที่ถูกต้องและการดูแลคู่นอน

การรักษาภาวะติดเชื้อร่วมจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะที่ครอบคลุมเชื้อทั้งสองชนิดพร้อมกัน เนื่องจากการใช้ยาที่รักษาเฉพาะหนองในแท้อาจไม่สามารถฆ่าเชื้อหนองในเทียมได้ และในทางกลับกันก็เช่นเดียวกัน

หลักสำคัญในการรักษาให้หายขาด

• รับประทานยาให้ครบถ้วนตามแพทย์สั่ง: แม้อาการจะดีขึ้นภายใน 2-3 วันแรกของการรักษา แต่ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด เพื่อป้องกันการดื้อยาของเชื้อแบคทีเรีย
• งดการมีเพศสัมพันธ์โดยเด็ดขาด: ตลอดระยะเวลาที่รักษาตัว (ปกติคือประมาณ 7 วันหลังจากเริ่มยาเม็ดสุดท้าย) เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำซ้อน
• พาคู่นอนเข้ารับการตรวจและรักษาพร้อมกัน: นี่คือข้อที่สำคัญที่สุด หากคู่นอนไม่ได้รักษา แม้เราจะหายดีแล้ว เมื่อกลับไปมีเพศสัมพันธ์กันอีกครั้ง เชื้อก็จะกลับมาติดต่อและเริ่มต้นวงจรใหม่อีกรอบ

การป้องกันตนเองเพื่อความปลอดภัยระยะยาว

วิธีที่ดีที่สุดในการดูแลรักษาสุขภาพทางเพศคือการป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อตั้งแต่แรก การสวมถุงยางอนามัยอย่างถูกวิธีทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์สามารถลดความเสี่ยงได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ สำหรับผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำ การเข้ารับการตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างน้อยปีละครั้ง ถือเป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยให้ตรวจพบและรักษาได้ทันท่วงทีก่อนที่เชื้อร้ายจะสร้างความเสียหายต่อร่างกายจนแก้ไขได้ยาก