โรคติดเชื้อทางกระแสเลือด: ภัยเงียบที่มาแบบไม่รู้ตัวและอันตรายกว่าที่คิด

ช่วงนี้เวลาตรวจคนไข้ที่คลินิก ผมมักจะเจอเคสที่น่าตกใจอยู่บ่อยครั้ง หลายคนเดินเข้ามาด้วยอาการอ่อนเพลีย ไข้ต่ำๆ หรือแค่อาการปวดเมื่อยตามเนื้อตัวที่ดูเหมือนไข้หวัดใหญ่ธรรมดา แต่พอตรวจเลือดลึกลงไปกลับพบภาวะที่น่ากลัวกว่านั้นมาก นั่นคือโรคติดเชื้อทางกระแสเลือดที่แอบลุกลามโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำ

ในฐานะหมอ ผมมักจะเปรียบการติดเชื้อในกระแสเลือดเหมือนไฟป่าครับ ถ้าเราดับตั้งแต่ประกายไฟกลุ่มเล็กๆ มันก็ง่าย แต่ถ้าปล่อยให้ลามเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งเปรียบเสมือนถนนสายหลักของร่างกายที่จะพาเชื้อโรควิ่งไปทั่วทุกอวัยวะ ทุกอย่างจะเริ่มรวนและอันตรายถึงชีวิตได้อย่างรวดเร็ว

สัญญาณเตือนเล็กๆ ที่เรามักเผลอมองข้ามไป

หลายคนมักคิดว่าการติดเชื้อในกระแสเลือดจะต้องมีอาการรุนแรงนอนซมตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ในความเป็นจริง การตรวจพบโรคติดเชื้อทางกระแสเลือดโดยไม่รู้ตัว มักจะเริ่มต้นจากอาการเบาๆ ที่คนไข้ชอบคิดว่าพักผ่อนน้อย เช่น

• ไข้ต่ำๆ หรือบางทีก็หนาวสั่น: ร่างกายพยายามต่อสู้กับเชื้อโรคแต่เอาไม่อยู่
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ: ทั้งที่ไม่ได้วิ่งหรือออกกำลังกาย รู้สึกใจสั่นเหมือนคนตื่นเต้นตลอดเวลา
• หายใจเร็วกว่าปกติ: เหนื่อยง่ายขึ้น แม้จะเดินแค่ระยะสั้นๆ
• อ่อนเพลียอย่างรุนแรง: รู้สึกหมดแรง ลุกไม่ขึ้น แตกต่างจากความเหนื่อยจากการทำงานทั่วไป

ทำไมเราถึงติดเชื้อโดยไม่รู้ตัวเลยล่ะ?

คำถามนี้เป็นสิ่งที่คนไข้ถามผมบ่อยที่สุด สาเหตุหลักเป็นเพราะจุดเริ่มต้นของการติดเชื้ออาจจะมาจากเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ที่เรามองข้าม เช่น แผลที่นิ้วเท้าจากโรคเบาหวาน แผลกดทับเล็กๆ การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หรือแม้แต่ฟันผุเรื้อรัง

เมื่อระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายเริ่มอ่อนแอลง ไม่ว่าจะเป็นจากความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือโรคประจำตัว เชื้อโรคตัวร้ายเหล่านี้ก็อาศัยจังหวะเผลอ หลุดรอดเข้าสู่หลอดเลือดฝอย แล้วกระจายตัวไปทั่วร่างอย่างเงียบเชียบ โดยที่แผลต้นทางอาจจะไม่ได้เจ็บปวดอะไรมากจนเราไม่ทันได้สังเกต

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

แม้ว่าโรคนี้จะเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่มีบางกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะร่างกายอาจส่งสัญญาณเตือนช้ากว่าคนอื่น ได้แก่

• ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต หรือโรคตับ
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือกำลังอยู่ในระหว่างการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด
• ผู้ที่มีบาดแผลเรื้อรังที่หายยาก

วิธีดูแลตัวเองและการป้องกันไม่ให้เชื้อลาม

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการไม่ปล่อยให้แผลเล็กๆ กลายเป็นเรื่องใหญ่ หากมีบาดแผลไม่ว่าจะเป็นแผลสด แผลเรื้อรัง หรืออาการอักเสบใดๆ ในร่างกาย ต้องทำความสะอาดอย่างถูกวิธีและคอยสังเกตอาการ

หากรู้สึกว่ามีไข้ร่วมกับอาการอ่อนเพลียผิดปกติ ใจสั่น หรือหายใจเหนื่อยหอบ โดยหาสาเหตุที่แน่ชัดไม่ได้ อย่าปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด การรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดดูค่าการอักเสบและเม็ดเลือดขาว จะช่วยให้เราตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่สถานการณ์จะบานปลาย